راهنمای ابزارهای حفاظت دستگاه: اسکن، تبدیل و جداسازی

برای حفاظت دستگاه، اول از امکانات خود سیستم‌عامل استفاده کنید و بعد اگر لازم شد ابزار اضافه را یکی‌یکی اضافه کنید. نصب هم‌زمان چند اسکنر، اسکریپت سخت‌سازی ناشناس و جعبهٔ شنی آزمایشی معمولاً دستگاه را امن‌تر نمی‌کند و گاهی همان برنامه‌ها خودشان سطح حمله را بزرگ می‌کنند.

خط پایه روی هر سامانه فرق دارد. راهنماهای نسخه‌های پشتیبانی‌شدهٔ ویندوز، اندروید: به‌روزرسانی و قفل و لینوکس: به‌روزرسانی و سطح دسترسی همان خط را می‌گویند. اگر نشانه‌ای از بدافزار یا فیشینگ دیده‌اید، واکنش را از راهنمای پاسخ به بدافزار و فیشینگ دنبال کنید، نه با نصب تصادفی چند اسکنر تازه.

اول حفاظت خود سیستم‌عامل را بفهمید

Windows Security در ویندوز، Play Protect در اندروید و محافظت داخلی مک نقطهٔ شروع‌اند. این‌ها جای قضاوت شما را نمی‌گیرند، اما خاموش کردنشان برای نصب سه برنامهٔ هم‌نام معمولاً کمکی نمی‌کند.

1. در ویندوز مسیر Settings > Privacy & security > Windows Security را باز کنید. بخش Virus & threat protection باید روشن باشد و تعریف‌ها به‌روز شوند. فایروال و کنترل برنامه و مرورگر را هم در همان پنجره ببینید.
2. در اندروید برنامهٔ Play Store را باز کنید، روی حساب بزنید و Play Protect را ببینید. اسکن برنامه را روشن نگه دارید و برنامه را از بیرون فروشگاه رسمی، مگر با دلیل روشن، نصب نکنید.
3. در مک مسیر System Settings > Privacy & Security را باز کنید. اجازهٔ نصب از منابع ناشناس را بی‌دلیل گشاد نکنید و به‌روزرسانی سیستم‌عامل را عقب نیندازید.
4. اگر آنتی‌ویروس سوم نصب می‌کنید، یکی کافی است. دو موتور هم‌زمان روی یک دستگاه اغلب با هم تداخل می‌کنند و هشدار گیج‌کننده می‌سازند.

اسکن خانگی چه چیزی را پیدا می‌کند و چه چیزی را نه

اسکن با ابزار خود سیستم‌عامل برای بدافزار رایج و برنامهٔ ناخواسته مفید است. اگر نگران جاسوس‌افزار هدفمند هستید، اسکن خانگی کافی نیست و نباید دستگاه را با ابزار تصادفی پر کنید. پر کردن گوشی یا رایانه با اسکنرهای ناشناس خودش می‌تواند پروندهٔ حساس را برای برنامهٔ تازه‌ای خوانا کند.

1. اگر فایلی مشکوک است، اول آن را از حساب‌های باز و پوشهٔ همگام جدا کنید و سیستم را از راهنمای پاسخ به بدافزار پیش ببرید.
2. بارگذاری همان فایل در سرویس‌های چندموتورهٔ اسکن می‌تواند محتوا را برای دیگران هم آشکار کند. برای سند خیلی حساس این کار را نکنید.
3. اگر فایل را جایی بارگذاری می‌کنید، دست‌کم از خدمتی استفاده کنید که می‌دانید چه کسانی به نمونه دسترسی دارند و این را فقط برای پرونده‌ای انجام دهید که افشایش قابل تحمل است.
4. گزارش «تمیز» از یک اسکنر خانگی به معنای نبود حملهٔ هدفمند نیست. آن گزارش را با نشانه‌های دیگر — حساب بازشده، پیام مشکوک، دستگاه ریشه‌شده — کنار هم ببینید.

اسکریپت سخت‌سازی ناشناس را اجرا نکنید

در انجمن‌ها و شبکه‌های اجتماعی پرونده‌هایی با عنوان «سخت‌سازی یک‌کلیکی» یا بهینه‌ساز رجیستری دیده می‌شود. بسیاری از آن‌ها بدون توضیح روشن، تنظیمات امنیتی را عوض می‌کنند، به‌روزرسانی را خراب می‌کنند یا خودشان برنامهٔ ناخواسته می‌آورند.

1. تنظیمی را که نمی‌فهمید از روی یک فرمان آماده عوض نکنید.
2. اگر سخت‌گیری بیشتری می‌خواهید، از مستندات خود مایکروسافت، اپل یا توزیع لینوکس‌تان جلو بروید، نه از یک پرونده در پیام‌رسان.
3. ابزار پاک‌سازی رجیستری و شتاب‌دهندهٔ ناشناس را با ابزار امنیتی عوضی نگیرید.
4. دسترسی مدیر را برای هر نصب معمولی روشن نگذارید. در ویندوز با یک حساب استاندارد روزمره کار کنید و فقط وقتی لازم است تأیید مدیر بدهید.

جداسازی را از کاربر یا نمایهٔ جدا شروع کنید

جداسازی یعنی کار حساس را از مرور روزمره جدا کنید. این کار لازم نیست با عوض کردن کل سیستم شروع شود.

1. در ویندوز مسیر Settings > Accounts > Other users را باز کنید و یک کاربر جدا بسازید. برای کار حساس با آن کاربر وارد شوید و همان‌جا مرورگر و پرونده‌های جدا نگه دارید.
2. در مک مسیر System Settings > Users & Groups را باز کنید و یک کاربر استاندارد تازه بسازید.
3. در لینوکس یک کاربر جدا با ابزار خود توزیع اضافه کنید و کار حساس را در نشست همان کاربر انجام دهید.
4. در مرورگر یک نمایهٔ جدا بسازید تا کوکی و افزونه قاطی نشوند. اگر در هر دو نمایه با یک حساب وارد شوید، جداسازی از بین می‌رود.
5. دستگاه را بی‌قفل در اختیار دیگران نگذارید و برای کار مشترک یک کاربر مهمان یا محدود بسازید، نه اینکه حساب اصلی را باز بدهید. جداسازی نرم‌افزاری روی میزی که هر کس می‌تواند قفل‌نشده بنشیند تقریباً بی‌اثر است. قفل صفحه را روشن نگه دارید و همان دستگاه را در یک جمع شلوغ بدون هیچ قفل روشن صفحه نمایش رها نکنید.

تبدیل محیط یعنی نصب دوباره، نه جعبه ابزار ناشناس

عنوان این راهنما از اسکن، تبدیل و جداسازی حرف می‌زند. تبدیل اینجا یعنی وقتی وضع دستگاه خراب یا غیرقابل اعتماد شده، محیط کار را عوض کنید: بازنشانی کارخانه، نصب دوبارهٔ سیستم‌عامل از تصویر رسمی، یا انتقال کار حساس به دستگاه دیگری که خط پایه‌اش روشن است. این صفحه روش نفوذ یا دور زدن قفل دیگران نیست.

1. قبل از هر نصب دوباره، اگر هنوز به پرونده‌ها اعتماد دارید، یک پشتیبان آزمایش‌شده بگیرید. روش در راهنمای پشتیبان قابل بازیابی است.
2. تصویر سیستم‌عامل را فقط از مایکروسافت، اپل، گوگل یا سایت رسمی توزیع لینوکس بگیرید.
3. پس از نصب دوباره، حساب‌ها را یکی‌یکی و با رمز تازه یا نشست تازه وصل کنید؛ پروندهٔ پشتیبان را پیش از بررسی به دستگاه جدید کپی فوری نکنید اگر احتمال آلودگی در میان است.
4. بازنشانی گوشی وقتی حافظه از قبل رمز شده معمولاً همان کلید را دور می‌اندازد؛ جزئیات را در راهنماهای دستگاه بخوانید تا میان پاک شدن منطقی و پاک شدن فیزیکی فرق بگذارید.

سیستم‌عامل‌های ویژهٔ جداسازی

سیستم‌عامل‌هایی که از اساس برای جداسازی ساخته شده‌اند وجود دارند و بعضی تیم‌ها از آن‌ها استفاده می‌کنند. نگهداری‌شان سخت است: سخت‌افزار باید سازگار باشد، به‌روزرسانی نظم می‌خواهد و یک پیکربندی اشتباه همان جداسازی را بی‌اثر می‌کند. آن سطح برای همه نیست و جایگزین قفل صفحه، به‌روزرسانی و حساب جدا روی سیستم معمولی نمی‌شود.

1. اگر چنین محیطی ندارید، اول همان کاربر جدا و نمایهٔ جدا را درست کنید.
2. اگر دارید، آن را از روی آموزش ویدیویی ناشناس عوض نکنید و به‌روزرسانی را طبق مستندات همان پروژه انجام دهید.
3. گمان نکنید نشستن پشت آن سیستم به‌تنهایی پرونده را از مخاطبی که رونوشت می‌گیرد محافظت می‌کند.

اشتباه‌های رایج

• خاموش کردن Windows Security یا Play Protect برای نصب چند اسکنر هم‌زمان.
• بارگذاری سند خیلی حساس در یک سایت اسکن چندموتوره.
• اجرای اسکریپت سخت‌سازی از گروه یا از ویدیوی بدون منبع.
• گمان اینکه گزارش تمیز اسکن خانگی یعنی حملهٔ هدفمند رخ نداده است.
• شروع جداسازی با تعویض کل سیستم، بدون اینکه حتی یک کاربر جدا ساخته باشید.
• باز گذاشتن حساب مدیر برای کار هرروز.

وقتی باید از دستگاه فعلی فاصله بگیرید

گاهی بهترین کار افزودن ابزار نیست، کنار گذاشتن موقت همان دستگاه است: وقتی ورودهای ناشناس تکرار می‌شود، وقتی برنامهٔ ناشناس دسترسی مدیر گرفته، یا وقتی دستگاه را از دست داده‌اید و برگشته است. در آن حال حساب‌ها را از دستگاه دیگری که به آن بیشتر اعتماد دارید امن کنید و بعد تصمیم بگیرید دستگاه قبلی را بازنشانی کنید یا کنار بگذارید.

1. رمزها را از روی همان دستگاه مشکوک عوض نکنید اگر می‌توانید از دستگاه دیگری وارد شوید.
2. پشتیبان تازه از دستگاه مشکوک را به دستگاه تمیز مخلوط نکنید مگر آنکه بدانید چه چیزی را رونویسی می‌کنید.
3. اگر دستگاه سازمانی است، به‌جای ابزار شخصی با مسئول همان سامانه هماهنگ کنید.

آیفون و آیپد را با جعبه ابزار اندروید قاطی نکنید

روی دستگاه اپل هم نقطهٔ شروع همان تنظیمات خود سیستم است، نه نصب چند اسکنر از بیرون. جزئیات قفل، به‌روزرسانی و جداسازی اپ‌ها در راهنمای امنیت آیفون و آیپد آمده است.

1. مسیر Settings > General > Software Update را باز کنید و نسخه را جاری نگه دارید.
2. مسیر Settings > Privacy & Security را یک‌بار مرور کنید و دسترسی موقعیت، میکروفون و عکس را برای برنامه‌هایی که لازم ندارند ببندید.
3. برنامه را از App Store رسمی بگیرید. فایل نصب از پیام‌رسان را با اسکنر خانگی «درست» نکنید؛ همان فایل را نصب نکنید.
4. حالت قفل شدید برای خطر خیلی بالا طراحی شده و کار هرروز خیلی از افراد را سخت می‌کند. آن را جایگزین به‌روزرسانی و قفل صفحه نکنید.

اگر حفاظت داخلی هشدار داد

هشدار خود سیستم‌عامل را نادیده نگیرید و فوری با نصب یک داشبورد تازه هم جایگزینش نکنید. اول همان پیام را بخوانید و ببینید دربارهٔ کدام پرونده یا برنامه است.

1. نام برنامه یا پرونده را یادداشت کنید و آن را از پوشهٔ دانلود یا فهرست برنامه‌ها جدا کنید.
2. در ویندوز از Virus & threat protection یک اسکن سریع بگیرید؛ اگر پرونده مشخص است اسکن سفارشی همان مسیر را اجرا کنید.
3. اگر ویندوز ابزار رسمیِ یک‌بارمصرف مایکروسافت را برای بررسی اضافه پیشنهاد می‌کند، آن را فقط از سایت پشتیبانی مایکروسافت بگیرید، نه از پیوند داخل یک پیام.
4. بعد از پاک‌کردن یا قرنطینه، رمز حساب‌هایی را که روی همان دستگاه باز بوده‌اند از دستگاه دیگری عوض کنید اگر نشانهٔ دسترسی غیرعادی دیده می‌شود.

از همین امروز چه کار کنید

1. حفاظت داخلی سیستم‌عامل را خاموش نکنید و یک‌بار ببینید به‌روز است.
2. اسکریپت ناشناس سخت‌سازی را اجرا نکنید و اسکنرهای اضافه را حذف کنید تا فقط یک لایهٔ روشن بماند.
3. اگر به جداسازی نیاز دارید، اول با یک کاربر یا نمایهٔ جدا شروع کنید نه با عوض‌کردن کل سیستم.
4. سند خیلی حساس را برای اسکن به خدمت ناشناس بارگذاری نکنید.
5. اگر دستگاه را غیرقابل اعتماد می‌دانید، قبل از نصب دوباره پشتیبان و مسیر تصویر رسمی را آماده کنید.