بدافزار و فیشینگ: پیشگیری و واکنش متناسب
فیشینگ تلاش برای فریب است و بدافزار برنامهٔ ناخواسته؛ این دو همیشه یکی نیستند. در برابر پیام فوری مکث کنید، نرمافزار را از مسیر رسمی بهروز نگه دارید و اگر چیزی لو رفت، واکنش را با همان اتفاق متناسب کنید؛ از عوضکردن رمز تا کمک تخصصی.

فیشینگ تلاش برای فریب شماست: پیام، تماس یا صفحهای که میخواهد روی لینک بزنید، چیزی نصب کنید یا رمز و کد تأیید را بدهید. بدافزار برنامه یا قطعهای ناخواسته است که روی دستگاه اجرا میشود. این دو همیشه یکی نیستند. خیلی از پیامهای فریب فقط میخواهند وارد حساب شوید و هیچ برنامهای روی گوشی نصب نمیکنند. بعضی بدافزارها هم بدون آن پیام کلاسیک، از روی فایل یا برنامهٔ غیررسمی میآیند.
واکنش باید با همان اتفاق متناسب باشد. وارد کردن رمز در یک صفحهٔ جعلی بیشتر به راهنمای بازیابی حساب تصرفشده مربوط است. باز کردن پرونده یا نصب برنامهٔ ناشناس داستان دیگری است. عادتهای مرور را هم در مرور امنتر وب جدا نوشتهام؛ اینجا تمرکز روی شناخت الگوها، پیشگیری روزمره و کارهایی است که بعد از یک اشتباه باید بکنید.
چرا این دو را نباید یکی کرد
اگر همه چیز را «هک شد» بنامید، یا بیش از حد وحشت میکنید یا نشانهای واقعی را دستکم میگیرید. پیام فوری بانک که لینک کوتاه دارد ممکن است فقط فیشینگ باشد. فایل ورد که از آدرسی ناشناس آمده و از شما میخواهد ویرایش ماکرو را آزاد کنید، مسیر بدافزار است. برنامهای که از بیرون فروشگاه نصب شده و دسترسی دسترسپذیری میخواهد، باز نوع دیگری از خطر است.
تناسب یعنی اول بپرسید دقیقاً چه کردید: فقط نگاه کردید، روی لینک زدید، چیزی تایپ کردید، فایلی را باز کردید، یا برنامهای نصب شد. هر کدام یک مجموعه کار دارد. بازنشانی کل گوشی برای یک لینکی که فقط باز شد و چیزی نپرسید معمولاً لازم نیست. عوض کردن فقط یک رمز، وقتی برنامهٔ مشکوک هنوز روی دستگاه است، هم کافی نیست.
الگوهای رایج فیشینگ
پیام فریب اغلب با عجله میآید: حساب بسته میشود، بسته در گمرک مانده، جایزهای در انتظار است، یا مدیری در همان لحظه پرونده میخواهد. هدف این است که قبل از فکر کردن عمل کنید. ظاهر آشنا هم بخشی از همان طرح است: لوگو، نام فرستنده و حتی پیشنمایش لینک ممکن است شبیه سرویس واقعی باشند.
- نامه یا پیامی که شما را به «ورود مجدد» برای جلوگیری از قطع سرویس هل میدهد.
- فاکتور، رسید پست یا پروندهٔ «شکایت» که باید برای دیدن جزئیات دانلود شود.
- پیام داخل خود برنامه، مثلاً در گفتوگوی کاری، از طرف کسی که اسمش را میشناسید اما لحن یا درخواستش غیرعادی است.
- صفحهٔ ورود که نشانیاش فقط یک حرف با سایت اصلی فرق دارد.
- تماس یا پیام پشتیبانی که از شما میخواهد کد تأیید یا صفحهٔ ورود را برایشان بخوانید.
اگر موضوع مهم است، از مسیری که خودتان بلدید سراغ همان خدمت بروید: برنامهٔ رسمی را از کشوی برنامهها باز کنید، نه از روی لینک پیام. به فرستنده از راه دیگری پیام بدهید و بپرسید آیا آن درخواست را فرستاده است.
نشانی را ببینید، نه فقط عنوان و لوگو
قفل کنار نشانی فقط میگوید ارتباط تا همان آدرسی که در نوار است رمزگذاری شده، نه اینکه آن آدرس مال شرکت مورد نظر شماست. صفحهٔ جعلی هم میتواند گواهی داشته باشد. چیزی که باید بخوانید خودِ نام دامنه است.
- روی رایانه نشانگر را روی لینک بگذارید و مقصد را در نوار وضعیت ببینید؛ روی گوشی لینک را لمس طولانی کنید تا پیشنمایش آدرس بیاید.
- بخش اصلی دامنه را بخوانید، نه زیرمسیر بلند بعد از آن. ظاهر شدن نام برند داخل مسیر بهمعنای دامنهٔ رسمی نیست.
- به نویسههای شبیه هم، خط تیرهٔ اضافه و پسوند غیرمنتظره توجه کنید.
- اگر مطمئن نیستید، نشانی را از حافظه یا از دفترچهٔ مخاطب خودتان در نوار مرورگر بنویسید.
- کدهای کوتاه و دکمهٔ «باز کردن در برنامه» را وقتی از پیامکی ناشناس آمدهاند همانطور باز نکنید.
پیوست، سند ابری و ماکرو
خیلی از بدافزارهای روزمره هنوز از راه پرونده میآیند: سند اداری، فایل فشرده، نصبکنندهٔ جعلی، یا لینکی که به ظاهر سند ابری است و بعد از ورود، اجازهٔ دسترسی به نامه یا درایو را میخواهد. اگر منتظر آن فایل نبودید، عجله برای باز کردنش بیجاست.
- فرستنده را از جایی جز همان نامه تأیید کنید، مخصوصاً اگر پرونده رمز دارد و رمز در همان نامه نوشته شده؛ این ترکیب رایج است.
- نوع فایل را ببینید. نصبکننده، اسکریپت و سندِ دارای ماکرو برای یک «فاکتور ساده» غیرعادیاند.
- اگر برنامهٔ اداری خواست محتوای فعال یا ویرایش ماکرو را آزاد کنید و شما خودتان آن قابلیت را نخواستهاید، آزادش نکنید.
- سندهای ابری را که اجازهٔ دسترسی به کل حساب را میخواهند رد کنید مگر اینکه خودتان آن اشتراک را ساخته باشید.
- پروندهٔ مشکوک را برای «ببینم چیست» روی رایانهٔ اصلی باز نکنید.
برنامهٔ غیررسمی و دسترسیهای خطرناک
نصب از بیرون فروشگاه رسمی، فعال کردن منابع ناشناس، و دادن مجوزهایی مثل دسترسی کامل به دسترسپذیری یا نصب برنامه از مبدأ ناشناس، راه کلاسیک بدافزار روی گوشی است. برنامهٔ جعلی بانک یا ابزار «حذف ویروس» هم گاهی داخل خود فروشگاه با نامی نزدیک به اصل ظاهر میشود.
- برنامه را از فروشگاه رسمی همان دستگاه بگیرید و نام سازنده را با چیزی که خودتان میشناسید تطبیق دهید.
- اگر برنامهای برای کار سادهای دسترسی دسترسپذیری، نمایش روی برنامههای دیگر یا خواندن همهٔ اعلانها را میخواهد، دلیلش را نپذیرید مگر اینکه دقیقاً بدانید چرا لازم است.
- منابع ناشناس یا نصب از طریق فایل را روشن نگه ندارید. اگر برای یک کار موقت روشن کردید، بعد از نصب همانجا خاموشش کنید.
- برنامهٔ «بهینهساز»، «تم تمیزکننده» یا ضدویروس ناشناس را از روی تبلیغ داخل مرورگر نصب نکنید.
کد کیوآر، کابل و تماس پشتیبانی
فریب فقط داخل صندوق نامه نیست. کد کیوآر روی برچسب یا در پیام میتواند به همان صفحهٔ جعلی برسد. کابل یا شارژر ناشناس در محل عمومی ممکن است چیزی جز برق به دستگاه بدهد. تماسگیرندهای که خود را پشتیبانی بانک یا فروشگاه نرمافزار معرفی میکند ممکن است بخواهد از راه دور به صفحه نگاه کند یا کدی را که برای خودتان آمده بلند بخوانید.
- کد را وقتی خودتان روی کاغذ رسمی یا داخل برنامهٔ آشنا دیدید باز کنید، نه روی اعلامیهٔ چسباندهشده به دستگاه خودپرداز یا در پیام تبلیغاتی.
- برای شارژ در سفر از آداپتور خودتان و در صورت امکان از یک جداکنندهٔ داده استفاده کنید؛ به کیوسک نامعلوم کابل اختصاصی وصل نکنید اگر مجبور نیستید.
- هیچوقت کد تأیید، عبارت عبور یا صفحهٔ ورود را برای کسی که به شما زنگ زده نخوانید. پشتیبانی واقعی از شما نمیخواهد اینها را در تماس اول بدهید.
- اگر برنامهٔ دسترسی از راه دور برایتان نصب کردند یا خواستند نصب کنید و شما آن را نخواستهاید، همان لحظه ارتباط را قطع کنید.
نرمافزار را از مسیر رسمی بهروز نگه دارید
بسیاری از بدافزارهای پراکنده هنوز از سوراخهایی وارد میشوند که وصلهشان منتشر شده است. بهروزرسانی خستهکننده است، اما از بیشتر «ابزارهای نظافت» مؤثرتر است.
- سیستمعامل گوشی و رایانه را از تنظیمات رسمی همان دستگاه بهروز کنید، نه از پروندهای که در پیام آمده است.
- مرورگر و برنامههایی را که با آنها وارد حساب میشوید در اولویت بگذارید.
- اگر ابزاری دیگر بهروز نمیشود و سازندهاش آن را رها کرده، جایگزینی برایش پیدا کنید.
- افزونهٔ مرورگر را مثل برنامه ببینید: کمشان کنید و فقط از فروشگاه رسمی همان مرورگر نصب کنید.
اندروید: سپر ایمنی و بررسی برنامهها
- به تنظیمات > امنیت و حریم خصوصی > امنیت برنامه بروید و سپر ایمنی Google Play را روشن بگذارید.
- یکبار اسکن را اجرا کنید و هشدارهایش را جدی بگیرید.
- در همان بخش امنیت، ببینید نصب از منابع ناشناس برای کدام برنامهها مجاز است و مجوز غیرضروری را بردارید.
- فهرست برنامهها را مرور کنید و چیزی را که نمیشناسید یا خودتان نصب نکردهاید حذف کنید.
- برای برنامههای بانکی و ارتباطی، اعلانها و دسترسیهای دوربین، میکروفون و مکان را جدا بررسی کنید.
اگر گوشی سامسونگ یا سازندهٔ دیگری لایهٔ امنیتی اضافه دارد، همان را از مسیر رسمی تنظیماتش ببینید؛ ابزار سومشخصی که در تبلیغ ادعا میکند «گوشی را مثل نو میکند» لازم نیست.
آیفون و پروفایلهای ناشناس
روی آیفون نصب بدافزار برای کاربر عادی سختتر است، اما پروفایل مدیریت دستگاه، گواهی ناشناس یا برنامهٔ سازمانی میتواند راهی برای کنترل بیشتر باز کند. اگر خودتان در سازمانی نیستید که باید چنین پروفایلی بگذارد، وجودش علامت سؤال است.
- به تنظیمات > عمومی > VPN و مدیریت دستگاه بروید.
- اگر پروفایل یا مدیریتی میبینید که نمیشناسید، آن را بردارید و اگر برداشتن ممکن نبود از مسیر رسمی پشتیبانی همان دستگاه کمک بگیرید.
- برنامهها را از اپاستور نصب کنید و به دعوت نصب از لینک ناشناس اعتماد نکنید.
- بهروزرسانی سیستم را از تنظیمات > عمومی > بهروزرسانی نرمافزار انجام دهید.
ویندوز و هشدار خود سیستم
- به تنظیمات > حریم خصوصی و امنیت > امنیت Windows بروید.
- در محافظت در برابر ویروس و تهدید یک بررسی اجرا کنید و بهروزرسانی تعاریف را ببینید.
- هشدار SmartScreen را برای اجرای پروندهٔ ناشناس دور نزنید، مگر اینکه منبع را از راه دیگری مطمئن شده باشید.
- برنامههای نصبشده را در تنظیمات > برنامهها مرور کنید و چیز تازهای را که نمیشناسید حذف کنید.
- پسوند فایل را در کاوشگر پرونده آشکار کنید تا «invoice.pdf.exe» پشت آیکون سند قایم نشود.
اگر فقط روی لینک زدید و چیزی وارد نکردید
باز شدن یک صفحه بهتنهایی همیشه بهمعنای آلوده شدن دستگاه نیست. خیلی از صفحات جعلی فقط منتظر تایپ کردن شما هستند.
- صفحه را ببندید و از تاریخچه همان مورد را فراموش کنید؛ دوباره روی همان لینک نزنید تا «ببینم هنوز هست».
- اگر مرورگر هشدار داد، آن را نادیده نگیرید.
- ببینید آیا صفحه مجوز اعلان، مکان یا دانلود پرونده خواست. اگر اعلانهای مزاحم راه افتاد، مجوز اعلان آن سایت را از تنظیمات مرورگر بردارید.
- رمزها را همان لحظه عوض نکنید مگر اینکه چیزی وارد کرده باشید؛ عوض کردن بیمورد در عجله باعث میشود بعداً ترتیب حسابها را گم کنید. اگر مردد هستید که چیزی تایپ کردهاید یا نه، همان حساب را از دستگاهی سالم بررسی کنید.
اگر رمز، کد تأیید یا جزئیات پرداخت را وارد کردید
این بیشتر تصرف حساب است تا نصب بدافزار، مگر اینکه همان صفحه پروندهای هم گذاشته باشد.
- از دستگاهی که به آن اعتماد دارید وارد مسیر رسمی همان خدمت شوید، نه از روی لینک پیام.
- رمز را عوض کنید، نشستهای دیگر را ببندید و راههای بازیابی را ببینید. جزئیات کامل در راهنمای بازیابی حساب آمده است.
- اگر کد تأیید را خواندهاید، فرض را بر این بگذارید که کسی در همان لحظه وارد شده است.
- اگر مشخصات کارت را دادهاید، با بانک از شمارهٔ پشت کارت یا برنامهٔ رسمی تماس بگیرید، نه از شمارهای که در همان پیام بوده است.
- به کسانی که ممکن است از طرف شما پیامک جعلی بگیرند خبر بدهید، مخصوصاً اگر حساب ارتباطیتان درگیر شده باشد.
اگر پرونده را باز کردید یا برنامهای نصب شد
- دستگاه را به شبکهٔ کاری یا حسابهای حساس وصل نگذارید. در صورت امکان ارتباط شبکه را موقتاً قطع کنید تا برنامه فرصت بیشتری برای فرستادن داده یا گرفتن دستور نگیرد.
- همان برنامه یا افزونه را حذف کنید. روی اندروید از تنظیمات برنامهها، روی ویندوز از فهرست برنامهها.
- اسکن رسمی همان سیستم را اجرا کنید: سپر ایمنی، امنیت Windows یا معادل مک.
- از دستگاهی سالم رمز حسابهایی را که روی دستگاه مشکوک باز بودهاند عوض کنید و نشستها را ببندید.
- اگر برنامه دسترسی دسترسپذیری، مدیر دستگاه یا نصب برنامه گرفته بود، بعد از حذف یکبار دیگر همان مجوزها را در تنظیمات بررسی کنید که باقی نمانده باشند.
- وقتی تردید جدی است یا ابزار حذف نمیشود، از پشتیبانِ مربوط به قبل از حادثه برای بازیابی فایلهای شخصی استفاده کنید و سیستم را بازنشانی یا از نو نصب کنید. برنامهها را از فروشگاه رسمی دوباره بگیرید، نه از داخل همان پشتیبان مشکوک.
بازنشانی چه زمانی متناسب است
بازنشانی کارخانهای یا نصب دوبارهٔ سیستم ابزار سنگینی است. برای یک پیام فیشینگ که در آن فقط صفحه را دیدهاید لازم نیست. وقتی برنامهٔ ناشناس با دسترسی بالا نصب شده، وقتی رفتار دستگاه جداً عوض شده، یا وقتی نمیتوانید منبع را پیدا و حذف کنید، این کار منطقیتر است.
- قبل از بازنشانی، اگر هنوز به سالم بودن فایلهای شخصی اعتماد دارید، یک کپی از آنها روی رسانهٔ جدا بگذارید. پشتیبان کامل دستگاه را اگر ممکن است بعد از آلودگی گرفته شده باشد به همان شکل برنگردانید.
- بازنشانی را از تنظیمات رسمی همان دستگاه انجام دهید.
- حسابها را یکییکی از نو وارد کنید و فقط برنامههای لازم را از مسیر رسمی نصب کنید.
- بعد از برگشتن، قفل صفحه، بهروزرسانی و پشتیبان تازه را دوباره تنظیم کنید.
وقتی نگرانی از جاسوسافزار هدفمند است
بیشتر افراد با فیشینگ عمومی و برنامههای ناخواسته روبهرو میشوند، نه با ابزارهای گران و هدفمند. با این حال اگر شغل یا فعالیتتان شما را در معرض تهدید جدی میگذارد، یا نشانههایی مثل رفتار خیلی غیرعادی باتری، داده و گرم شدن در کنار پیامهای خیلی شخصیسازیشده دیدید، واکنش باید دقیقتر باشد.
- دستگاه را برای «تمیز کردن» به تعمیرگاه نامعلوم یا به کسی که نمیشناسید ندهید.
- از نصب برنامههای ناشناس «ضدجاسوس» که در پیام برایتان فرستادهاند پرهیز کنید؛ بعضی از آنها خودشان مشکلاند.
- حسابهای اصلی را از دستگاهی دیگر محکم کنید.
- برای بررسی تخصصی سراغ مرجع معتبری بروید که خودتان انتخاب کردهاید، نه لینکی که در همان پیام مشکوک آمده است.
- در این سطح، عوض کردن دستگاه و عدم بازیابی کامل از روی نسخهٔ مشکوک گاهی تنها راه مطمئن است. این تصمیم را برای هر اعلان تبلیغاتی نگیرید؛ با نشانه و زمینه متناسبش کنید.
بعد از حادثه چه چیزی را به دیگران بگویید
اگر حساب نامه یا پیامرسانتان استفاده شده، ممکن است برای مخاطبان شما هم پیام فریب برود. اطلاع دادن کوتاه و مشخص بهتر از سکوت از روی خجالت است. لازم نیست جزئیات غیرضروری بگویید؛ کافی است بنویسید اگر پیامی با آن مضمون از طرف شما آمد، روی لینکش نزنند. اگر در محیط کار است، طبق روال همان محیط خبر بدهید تا بقیه روی همان پرونده کلیک نکنند.
اشتباههای رایج
- کلیک از روی کنجکاوی «فقط برای اینکه ببینم چیست».
- دور زدن هشدار مرورگر یا سیستم چون پرونده «از طرف همکار» به نظر میرسید.
- نصب ضدویروس جعلی بعد از دیدن یک اعلان ترسناک در صفحه.
- عوض کردن رمز روی همان دستگاهی که هنوز به برنامهٔ مشکوک آلوده است و بسنده کردن به همان.
- فرستادن کد تأیید برای کسی که خودش را پشتیبانی معرفی کرده است.
- بازنشانی کامل برای هر پیامک تبلیغاتی، یا برعکس نادیده گرفتن نصب یک برنامهٔ ناشناس.
کد تأیید را مثل رمز ببینید
خیلی از فریبهای امروزی دیگر لزوماً دنبال خودِ رمز نیستند؛ میخواهند شما وارد شوید و کد یکبارمصرف را برایشان بخوانید، یا درخواست تأیید را روی گوشی بپذیرید. اگر کسی همزمان رمز را از جایی دیگر بهدست آورده باشد، همان کد راه ورود است.
- کد را برای هیچکس، حتی اگر شماره یا نام رسمی نشان دهد، نفرستید.
- اگر خودتان در حال ورود نبودید و درخواست تأیید آمد، آن را رد کنید و از مسیر رسمی به نشستها سر بزنید.
- تأیید دومرحلهای را از پیامک به برنامهٔ authenticator یا کلید امنیتی ارتقا دهید تا دزدیدن شماره سختتر شود؛ جزئیاتش در راهنمای همین مجموعه آمده است.
- پیام «ورود جدید به حساب» را جدی بگیرید. اگر کار خودتان نبوده، همان لحظه از دستگاهی سالم رمز را عوض کنید.
اعلان مرورگر، دکمهٔ دانلود و صفحهٔ ترسناک
بعضی سایتها بعد از یک کلیک میخواهند اجازهٔ اعلان بگیرند و بعد مدام هشدار ویروس نشان بدهند. بعضی صفحهها هم دکمهٔ دانلود جعلی کنار دکمهٔ واقعی میگذارند، یا پنجرهای شبیه سیستمعامل باز میکنند که میگوید دستگاه آلوده است و باید با شمارهای تماس بگیرید.
- به سایتی که تازه دیدهاید اجازهٔ اعلان ندهید. اگر قبلاً دادهاید، از تنظیمات مرورگر مجوز اعلان را برای آن نشانی بردارید.
- برنامه را از دکمهٔ وسط یک صفحهٔ ناشناس دانلود نکنید؛ به سایت یا فروشگاه رسمی همان سازنده بروید.
- پنجرهٔ تمامصفحهای که شبیه ویندوز یا اندروید شده و اجازهٔ بستن نمیدهد علامت خطر است. مرورگر را کامل ببندید؛ به آن شماره زنگ نزنید و روی دکمهٔ «پاکسازی» داخل همان صفحه نزنید.
- افزونهٔ ناشناسی که برای «توقف این اعلانها» پیشنهاد میشود نصب نکنید.
نام نمایشی با نشانی واقعی فرق دارد
در نامه میشود نام نمایشی را تقریباً هر چیزی گذاشت. چیزی که باید بخوانید نشانی واقعی فرستنده است، و حتی آن هم همیشه کافی نیست چون ممکن است حساب واقعی کسی که میشناسید تصرف شده باشد. اگر درخواست غیرعادی است، از کانال دیگری که از قبل دارید بپرسید. در پیامک هم پیششماره یا نامک ممکن است جعلی به نظر برسد؛ باز کردن برنامهٔ رسمی بانک از روی گوشی خودتان امنتر از زدن لینک پیامک است.
در ایران پیامهایی با ظاهر پست، دادگاه، مالیات یا بستهٔ سفارشی رایجاند. لحن رسمی و ترساندن حقوقی بهتنهایی اعتبار نمیآورد. همان سازمان اگر با شما کاری داشته باشد معمولاً راه مستقلی برای پیگیری دارد که خودتان از سایت یا شمارهٔ ثبتشدهاش پیدا میکنید.
دستگاه مشترک و فایل کاری
روی رایانهٔ مشترک یا سیستم یک کافینت، وارد حساب اصلی شدن و باز کردن پروندهٔ مشکوک هر دو خطر را بالا میبرند. اگر مجبورید از دستگاه دیگران کار کنید، وارد حسابهای حساس نشوید، فایل ناشناس باز نکنید و بعد از کار نشست را ببندید. پروندهٔ کاری مشکوک را بهتر است در محیطی جدا از رایانهای که نامهٔ شخصی و بانک روی آن باز است ببینید، یا دستکم تا وقتی فرستنده تأیید نشده بازش نکنید.
ابزار رسمی چه کاری نمیکند
سپر ایمنی، امنیت Windows و هشدار مرورگر جلوی بسیاری از برنامهها و سایتهای شناختهشده را میگیرند، اما چیز تازهای که هنوز برایشان تعریف نشده ممکن است رد شود. این ابزارها جایگزین فکر کردن قبل از کلیک نیستند. از آن طرف، پیام ترسناکی که داخل خودِ یک سایت ناشناس ظاهر میشود و میگوید «۲۱۴ ویروس پیدا شد» معمولاً اعلان همان سایت است، نه گزارش امنیت سیستم شما.
اگر اسکن رسمی چیزی پیدا کرد، همان پیشنهاد حذف یا قرنطینه را از خود همان صفحهٔ سیستم دنبال کنید. اگر اسکن چیزی پیدا نکرد اما شما پروندهای را اجرا کردهاید و رفتار دستگاه عوض شده، نبودِ هشدار را مساوی سلامت نگیرید؛ مراحل حذف برنامه و در صورت نیاز بازنشانی همچنان روی میز است.
بعد از پاک کردن، مسیر را ببندید
حذف برنامه یا عوض کردن رمز تازه شروع بستن ماجراست. ببینید همان حساب روی دستگاههای دیگر نشست باز ندارد، باز ارسال نامه روشن نشده، و برنامهٔ ناشناسی بهعنوان روش ورود اضافه نشده است. اگر پشتیبان دستگاه را درست بعد از حادثه گرفتهاید، آن را منبع بازیابی کامل نگذارید. فایلهای شخصی را میتوان جدا برگرداند؛ برنامهها را از مسیر رسمی دوباره نصب کنید.
از همین امروز چه کار کنید
- قبل از عمل به پیام فوری، مسیر رسمی همان خدمت را از خودتان باز کنید.
- سیستم و مرورگر را از تنظیمات رسمی بهروز کنید.
- سپر ایمنی یا امنیت Windows را یکبار مرور کنید و اسکن بگیرید.
- برنامهها و افزونههایی را که نمیشناسید حذف کنید و نصب از منابع ناشناس را ببندید.
- اگر چیزی وارد کردهاید یا نصب شده، واکنش را با همان اتفاق متناسب کنید: حساب، یا دستگاه، یا هر دو.




