بشنوید | خاطرات محسن سازگارا | اپیزود ۶: همراهی با انقلاب در نوفل لوشاتو

بشنوید | خاطرات محسن سازگارا | اپیزود ۶: همراهی با انقلاب در نوفل لوشاتو
خواندن
15 دقیقه
سه شنبه 1405/08/26 - 20:24کد خبر33960

سلام به بخش دیگری از خاطرات محسن سازگارا خوش آمدید. امیدوارم در این سفر به گذشته و حرکت در زمان همراه خوبی برایتان باشد.

من تا تابستان سال ۱۳۵۶ مثل تابستان‌های قبلی اومدم ایران، ولی خب ایران دیگه موتور انقلاب راه افتاده بود و شلوغ بود. توی اون تابستان چندین جای ایران هم سفر کردم مثل اصفهان و تهران. بعدم دوستایی که مثل بهمن محمودپور دست‌اندرکار گروه صف بودند، مثلاً سعی می‌کردم وصل کنم بین اون با توجه به ارتباطاتی که با مهندس توسلی داشتم و نهضت آزادی خارج و داخل.

غیر از این، بچه‌هایی که از مدت‌ها قبل در مساجد کتابخانه درست می‌کردند - به قول خودشون مساجد رو سیاسی می‌کردند - می‌رفتند با پیش‌نماز مسجد صحبت می‌کردند که ما اینجا کتابخانه درست کنیم و پیش‌نماز هم می‌پذیرفت. خودشون به اون مسجد باز می‌شدند و چند تا جوان دیگر هم گیر می‌آوردند و تئاتر مثلاً سربداران رو اجرا می‌کردند که خلاصه به قول خودشون مسجد رو سیاسی می‌کردند. در تهران یا چند تا شهر دیگر ۴۰ تا ۵۰ تا مسجد این کار رو کرده بودند. متدی شده بود که خیلی کسای دیگه که باهاشون نمی‌شناختیمشون اصلاً دیگه ارتباطی هم نداشتیم، همین کارها رو جاهای دیگه کرده بودند.

بنابراین موج باز - حالا یاد دکتر شریعتی بکنیم - موج شریعتی که بچه‌های مسلمان را ایدئولوژیک، انقلابی و مبارز کرده بود، به این ترتیب به کلی از مساجد هم رفته بود، یاری‌گری کرده بود، جوان‌ترها را آورده بود و امام جماعت‌های مساجد هم وقتی می‌دیدند خب یه تعدادی جوان اومدند تو مسجد، ممنونشون شدند و تو نماز زیادتر شد و شلوغ‌تر شد، خوشحال بودند. ضمن اینکه خب فضای کشور هم دیگه یواش یواش سیاسی شده بود؛ یعنی دی ماه ۵۶ که از قم شلوغی‌ها شروع شد و چهلم‌ها شروع شد - چهلم مشهد در تبریز و بعد شهرهای دیگه و این‌ها - به تابستان سال ۵۷ که رسیدیم، خب انقلاب دیگه در تب و تاب بود.

اون سال ماه رمضان در تابستان بود. من یادمه مسجد قبا منزل ما خب قلک بود؛ بچه‌های نهضت آزادی که عمدتاً مسجد قبا پایگاه‌شون بود (چون سید ارشاد تعطیل هم شده بود)، ۳۰ شب توی مسجد قبا سخنرانی گذاشتند. دکتر مفتح خب امام جماعت مسجد قبا بود، ولی بسیار شلوغ شد اون سال مراسم بعد از افطار شب‌های ماه رمضان مسجد قبا. یه پاتوقی شده بود برای مسلمان‌های تحصیل‌کرده‌ی انقلابی، نه به اون شدت ولی ادامه کار حسینیه ارشاد را داشت.

من بازرگان را دیدم و از ایشون در حاشیه یکی از جلسات پرسیدم: «آقای مهندس، چطور می‌بینی اوضاع را و چگونه فکر می‌کنی راجع به مسائل؟» مهندس شوخ‌طبعی هم بود، گفت: «فعلاً که آقای خمینی افتاده جلو و ملت هم دنبالش دارند میرن، ما هم که مثلاً سیاستمدار هستیم، دلهی‌دلهی یه دو قدم عقب ملت یواش‌یواش داریم راه می‌ریم می‌ریم کنارش.» از این بود که در واقع نیروهای سیاسی یه مقداری از حرکتی که تو جامعه داشت می‌شد، عقب بودند.

فرداش که عید فطر شد، نماز عید فطر تو تپه‌های قیطریه دکتر مفتح شد پیش‌نماز و خوندن و بعد از اون راه افتاد، جمعیت اومد تو خیابان شمیران (شریعتی فعلی). هادی غفاری نقش شاید مهمی بازی کرد، او افتاد جلو و شعار دادن و تا نزدیکی پیچ شمیران مردم اومدن، جمعیت هم هی اضافه شد و یه تظاهرات خیابانی شکل گرفت بدون برنامه قبلی. ولی تو اون تظاهرات شاید برای اولین‌بارها بود که شعارهای تندی هم داده شد، مرگ بر شاه و اینا مطرح شد. تهران درش یه تظاهرات بزرگ اتفاق افتاد.

من برگشتم آمریکا، خب طبیعتاً شیکاگو. یه سری روزنامه مجاهدین آورده بودم برای تحویل؛ به دکتر یزدی می‌دادم. تلفن زدم، ابراهیم یزدی نبود خونش. فکر کردم راه بیفتم برم، بلیط خریدم برم هیوستون یزدی رو ببینم، بگم هم ایران چه خبره. چهار و نیم پنج صبح بود توی فرودگاه آتلانتا، یه مرتبه چشم افتاد دیدم دکتر یزدی اونجاست. گفت: «ا تو اینجا چیکار می‌کنی؟» گفتم: «من داشتم می‌اومدم شما رو ببینم، شما اینجا چیکار می‌کنید؟» گفت: «من دارم می‌رم واشینگتن، پس بیا بلیطتو عوض کنیم تو هم با من بیا واشینگتن.» دو تایی اومدیم واشینگتن، منزل میناچی. البته خود ناصر میناچی نبود ولی یه خونه داشت توی واشینگتن، دو تا پسرش تو آمریکا درس می‌خوندند.

صحبت‌هایی که از ایران بود به یزدی گفتم. یزدی گفتش که: «من دارم می‌رم منطقه. موسی صدر گم شده بود، رفته بود لیبی برای یه کنفرانسی که قذافی دعوت کرده بود. بعد از اون پرواز به ایتالیا بود. لیبی گفته بود این رفته تو ایتالیا از پرواز پیاده نشده بود» و در واقع معلوم بود لیبی نگهش داشته. یزدی گفت: «من دارم می‌رم لبنان» با دکتر مصطفی مسئله موسی صدر رو بررسی کنیم و کاری که لیبی کرد.

البته الان معلوم شده که قذافی جلسه خصوصی با موسی صدر داشته و هرچی بوده عصبانی شده - گویا آدم دیوانه‌ای بود - دستور میده دستگیر کنند، شکنجه هم می‌کنه و می‌کشش. حتی بعد از سقوط قذافی هم خاندان موسی و اینا دنبالش گشتند. می‌دونی این‌جور حکومت‌ها ثبت و ضبط هم نمی‌کنند کشتنش، بعد هم به دروغ دادند که سوار هواپیما شده اومده ایتالیا. قذافی هم که سقوط کرد و کشته شد نهایتاً، ولی به هر حال گفت: «من دارم می‌رم لبنان، بعد از اونجا یه سرم می‌رم نجف آقا رو ببینم و گزارش‌ها رو بدیم و اینا.»

تابستون سال قبلش هم که نشست انجمن اسلامی توی سنت‌لویز بود، توی حیاط دانشگاهی که شب نشست بود، دو تایی قدم می‌زدیم. از دکتر یزدی پرسیدم که: «دکتر فکر می‌کنی چی بشه ایران؟» یزدی در واقع میشه گفت یکی از رهبران انقلاب اسلامی بود، می‌گفتش که: «فرصت خوبی است که جنبش اسلامی رو عمق و وسعت بدیم. این بهترین بهره‌برداری است که ما می‌تونیم بکنیم از آزادی‌هایی که کارتر فشار آورده و شاه هم مثلاً یه مقداری رفته عقب و در زندان‌ها رو خب باز کرده.» از صلیب سرخ رفتش بگرده، بچه‌های زندان بهش می‌گفتند جیمی کراسی. ولی هیچ تصوری نداشت از اینکه شاه ممکن سرنگون بشه؛ یعنی انقلاب به پیروزی برسه هیچ‌کس نداشت.

ضمن اینکه ۱۷ شهریور هم وقتی اتفاق افتاد، چهار پنج تا نفر ظاهراً جمعیت بوده و فرمانده ارتشی که اونجا بوده حکومت نظامی که نمی‌دونم هم کیه، او ظاهراً دستور میده تیراندازی می‌کنند به مردم می‌گن متفرق شید، نمی‌شن تیراندازی می‌کنند. البته خب مردم هم که وای نمی‌ستند کشته شن، فرار کرده بودند ولی ۵۰ ۶۰ نفر کشته شدند.

یزدی هم رفت لبنان، خودش هم در خاطراتش گفته، رفتش نجف درست موقعی وارد نجف شد که صدام مأمورهای اطلاعاتیش هم اومده بودند، هوک کرده بود که خمینی باید از عراق بره. یزدی به موقع می‌رسه، در واقع با احمدآقا و اون آقای فردوسی‌پور سوار می‌شن و می‌رن مرز کویت. کویت هم راه‌هاشون می‌ده، در نتیجه برمی‌گردن به بغداد. خود دولت عراق هم می‌برتشون یه هتلی.

اون شب تصمیم می‌گیرند کجا برن. حتی صادق قطب‌زاده عقیده‌اش این بود که خب برن سوریه برای اینکه روابط خیلی خوبی داشت، پاسپورت سوری داشت اصلاً قطب‌زاده؛ برن یک کشور اسلامی. یا صحبت الجزایر بوده، به عنوان اینکه خمینی به هر حال بره در یک کشور اسلامی. ابراهیم یزدی بوده که پیشنهاد می‌کنه می‌گه: «ما تو این کشورهای اسلامی بریم دیکتاتوری خفه می‌شه! اصلاً بریم یک کشور غربی که آزادی باشه، مطبوعات باشه، قابل دسترسی باشه.»

انگلیس که نمی‌شه رفت چون مردم همین‌جوری هم می‌گن آخوندهای انگلیس‌ین. آمریکا که ویزا می‌خواست، چون با کشورهای اروپایی ایران اون موقع لغو روادید بود. بعدم آمریکا به هر حال پشتیبان شاه هستن دورم هست می‌رسه. پیشنهاد ابراهیم یزدی بوده که بریم فرانسه. و به قدری هم عجله می‌کنند که بلیطی که می‌خرن پرواز یه ککشن سوئیس داشته. یزدی از سوئیس زنگ می‌زنه به قطب‌زاده که ما آقا رو داریم می‌بریم پاریس.

اینا هم چون با بنی‌صدر بد بودند، بنی‌صدر هم خب فهمیده بود ولی احتمالاً از دوروری‌های خمینی با اونم ارتباط داشتم گفته بودن، ولی قطب‌زاده کلک بهش زده بود، گفته بود مثلاً فرودگاه شارل دوگل می‌آه پرواز، گفته بود فرودگاه اورلی می‌آه که بنی‌صدر بیچاره یه بار رفته بود اونجا دیده بود نه، اونجا اشتباه اومده بود فرودگاه شارل دوگل.

خمینی رو به هر حال می‌برن آپارتمانی که مال فکر می‌کنم اون آقای غضنفرپور از دوستای بنی‌صدر بود آماده کرده بودند تو شهر. اونجا ولی خب میرن دیدنش، دانشجویان مختلف و اینا. اون مجتمع آپارتمانی، اون ساختمان شلوغ شده بوده، تو پله‌ها همه به صف وا می‌ایستادن. همسایه‌ها خلاصه شکایت می‌کنند که آسایش ما به هم خورده. یک هفته بیشتر نمی‌کشه که آقای عسکری‌زاده که از تحصیل‌کرده‌ و فرانسه زندگی می‌کرد، زن و بچه‌ا و اینا داشت، یه باغ سیبی داشت توی نوفل‌لوشاتو که ییلاق بیرون پاریس بود، شاید نیم ساعت، چهل دقیقه راه به پاریس.

باغی داشت که یه ساختمان آجری وسطش بود. طبقه پایینش مثل یه انباری بود و یه دوش که چه عرض کنم، یه دونه سر لوله آب سرد یه گوشه‌ش بود با یه زیردوشی به اصطلاح که ما با همون هم همه اون مدت حمام می‌کردیم تو اون سرما. اون طبقه اول بود، پله می‌خورد می‌رفت بالا. طبقه بالا از پله که می‌رفتی یه آشپزخونه کوچک جلوی پله‌ها بود، دست چپ یه دری بود، یه اتاق مثلاً پنج متر در شش متر بود. پشت اونم در داشت، یه اتاق هم پشتش بود که شاید مثلاً سه متر در سه متر بود اتاق. تو اون اتاق پشتی هم باز یه در بود مثل یه انباری بود که شاید بشه گفت مثلاً دو متر در دو متر یه اتاق من و این پستو بود.

اون آقای عسگری‌زاده پیشنهاد می‌کنه - از دوستای دکتر سامی بود اون‌جاها - پیشنهاد می‌کنند که خمینی بیاد اونجا. او و احمد بودند و فکر کنم آقای فردوسی‌پور، بقیه عراقی بودند. یک هفته ده روز بعد از ورودش به فرانسه و دیگه انتقالش به اون نوفل‌لوشاتو بود که دکتر یزدی به من زنگ زد. بعد‌ازظهر بود به وقت شیکاگو که ما امام آوردیم اینجا، محسن به وجودش احتیاجه.

من ۲۰۰ دلار قرض گرفتم - خریدم ۲۰۰ دلار بود اون موقع - از شیکاگو به پاریس صبح بود، استنفورد و شارل دوگل. دکتر یزدی اومد دنبالم، رفتیم نوفل‌لوشاتو و اون اقامت ۱۱۰-۱۲۰ روزه - برای من شاید حدود ۱۰۰ روز طول کشید - در نوفل‌لوشاتو شروع شد.

اون موقع که رسیدم کسایی که دیدم حاج مهدی عراقی هم اومده بود از ایران. قد دادم که خب هر روز اونجا بود. بنی‌صدر هم می‌اومد و می‌رفت. ابراهیم یزدی هم بود. حاج محمد رفیق‌دوست یادم نیست ما رسیدیم بود یا یه چند روز بعد اومد. برادر بزرگ محسن رفیق‌دوست اینا می‌دونی بودن. اون معروف بود که آدم سیاسی هم نبودی مثل خود محسن، مثل طیب حاج‌رضایی که می‌دونی بود و مثلاً طرفدار خمینی شد و بعد هم کشته شد، اینا هم دیگه پیوسته بودند.

بعد البته این تیم ماها افزایش پیدا کرد. تیم دانشجوهای یزدی در واقع کمک می‌خواست، بچه‌ها اومدند. یکی حسن جعفری اومد از بچه‌های تگزاس بود داشت دکترا می‌خوند. بعداً حسن جعفری توی سپاه که ما درست کردیم اومد، بعداً هم یه دوره وزیر بازرگانی شد توی کابینه مهندس موسوی و بعد هم استاد دانشگاه علامه طباطبایی بود. قد کوچیکی داشت ولی انگلیسی خیلی خوبی داشت و تو کار ترجمه و اینا بی‌صدا یه گوشه کار می‌کرد. جواد یارجلانی هم اومد به تیم پیوست که بعدها جواد یارجلانی رفت وزارت نفت و توی وزارت نفت کار می‌کرد.

قطب‌زاده می‌اومدن یه سری می‌زدن، به خصوص وقتی خبرنگارا زیاد شده بودند، خوش‌درگک و پوز هم بود قطب‌زاده. فرانسه هم بلد بود، انگلیسی هم بلد بود، عربی هم بلد بود. بنی‌صدر هم می‌اومدن، بیشتر یه سری می‌زدن، مصاحبه می‌کردند بیشتر از اینکه بخوان کمکی تو اون خونه بکنند. اتفاقاً بعداً این اسباب دردسر ما شده بود برای اینکه خبرنگارا اینا رو گیر می‌آوردن، موقعی که زیاد شده بودند دیگه همیشه ۵۰-۶۰ خبرنگار اونجا می‌پلکید. هر روز می‌خواستن یه خبری بگیرن، اینا هم یه چیزی می‌گفتند بعد اینا توی تایتلشون وقتی می‌خواستن بگن می‌گفتند مثلاً قطب‌زاده یک سخنگوی خمینی. در حالی که اینا اون وقت یه چیزایی گاهی می‌گفتند که موضع خمینی نبود. ما به همین دلیل به در و دیوار اون خونه زده بودیم که خلاصه خمینی سخنگو ندارد. اصرار هم می‌کردیم به خبرنگارها که آقا جان اون چیزی که می‌خواهیم نقل کنیم بگین خمینی باید اطلاعیه‌اش باشه یا خودتون باهاش مصاحبه کرده باشین.

خمینی اومده بود تو همون اتاق جلو می‌نشست و می‌خوابید طبقه بالا. این باغ سیب یه خیابان اصلی بود که کمرکش این خیابان بود. خیابان شیبداری هم بود، سمت بالاش می‌رفتی یه میدون ختم می‌شد، پایینش هم می‌رفتی یه میدون ختم می‌شد. باقی‌شم دیگه خونه‌های ویلایی و اینا بود. میدون پایین یه مهمون‌خونه داشت. یه مهمون‌خونه کوچک از این مهمون‌خونه‌های فرانسوی که شاید سرتاسرش مثلاً ده یازده تا اتاق داشت، زیرش هم رستوران بود. یزدی اون اتاق اجاره کرده بود. من به همین دلیل چون جا نبود می‌رفتم اتاق دکتر یزدی توی همون هتل رو زمین جا می‌انداختم می‌خوابیدم.

می‌دونید هشت دلار جیبم بود رفتم نوفل‌لوشاتو با یه لباس تابستونی هم رفتم و بعد به تدریج سرد شد. سرمای فرانسه بالاخره به بچه‌هایی که از آلمان می‌اومدن گفتم یه کاپشن گرم برای من بخرین بیارین، پولشو بعداً بهتون می‌دم. از این کاپشن‌های نظامی آلمانی که بعداً تو ایران مد هم شده بود که خوب گرمه. و چون پول نداشتیم تو اون خونه هم نه میوه‌ای می‌اومد، دچار مشکلات سوءتغذیه شده بودم بعد از یه مدت.

اون آشپزخانه کوچک حاج مهدی عراقی، حاج محتشمی‌پور هم اومد اضافه شد. حاج محتشمی‌پور همونی‌ست که عموی فکر می‌کنم زن مصطفی تاجزاده بودش، الان باید فوت کرده باشد. این حاج محتشمی‌پور بازاری بود، خیلی مرد خوش‌محضر و شوخی بود. خمینی اولاً زن و بچه‌ش که دیگه قرار شد بیان، احمد هم زن و بچه‌ش قرار بود بیان، یه تعداد دوروبری‌هاش هم مثل همین علی‌اکبر محتشمی‌پور و این‌ها هم از نجف دیگه اومدند. محمد منتظری هم که از یه سال قبل تو اروپا سرگردان بود، رانیت مبارز در خارج از کشور رو درست کرده بودند با غرضی و ناصر آلات‌پوش و اینها و خانم دباغ، اون‌هم اومد تو اون خونه و یه مقداری شلوغ شد.

درست روبه‌روی باغ سیب اون‌ور خیابان یه خونه رو اجاره کردن، خمینی منتقل شد به اون طرف خیابان، زن و بچه‌ش هم دیگه آمده بودند. اون خونه از درش که وارد می‌شدی یه طبقه بود، دست راست یه اتاق بود. یه اتاق مثلاً سه در چهار که همون‌جا می‌نشست مصاحبه می‌کرد. پشت این اتاق جلو در داشت، یه اتاق پشتی بود که یه اتاق مثلاً دو در سه بود که پنجره هم داشت به حیاط اون خونه، حیاط پشتی خونه چون خونه بر خیابان بود. رخت‌خواب هم رو زمین خمینی انداخته بود و همین آخوندها از این چیزها دارند رحل که می‌ذارن روش می‌خونن، یه دونه از اون‌ها هم بود. میزهای کوچک که کار می‌کنند و این‌ها، دفتر کارش بود در واقع و همون بغل هم می‌خوابید. از اون اتاق یه در داشت می‌رفتی هم به حیاط و هم هم‌وقت اتاق‌های دیگه که زن و بچه‌ش بودن و آشپزخانه ظاهراً بود. من اون اندرونی رو دیگه ندیده بودم. الان که فکر می‌کنم اون رو من اصلا هیچ‌گاه خانم آقای خمینی ندیدم اونجا.

احمد رو زیاد می‌دیدیم. همین پسرش حسن خمینی یه پسر بچه مثلاً شش هفت ساله بود موی بوری هم داشت، اون رو می‌دیدیم. حسن خمینی پسر مصطفی اومده بود، یه طلبه مثلاً ۱۸ ساله بود که خودم چاق بود. مصطفی خمینی هم از ایران اومد - امام جماعت مسجد جوستون رضاشیر بود - او اومده بود.

شلوغ شده بود دیگه اون خونه، اگه بخوام خلاصه بکنم سه گروه توش بود:یک گروه بازاری‌ها بودند که سرپرستی مهدی عراقی بود و حاج محمد رفیق‌دوست و همین حاجی محتشمی‌پور و یه آقای کفاشیان بود، این‌ها اونجا بودند. عمدتاً کاری که این‌ها می‌کردند اون آشپزخانه کوچک رو اداره می‌کردند. غذایی هم نمی‌دادند خداییش، نه که دنیای ساده‌زیستی و چپ‌گرایی اون موقع مد روز بود، تقریباً میشه گفت هر روز ظهر عدسی می‌پختند. ما یه کاسه عدسی می‌خوردیم با این نون‌های فرانسه هم می‌گرفت، به اندازه یک کف دست از اونم بریده بودند با یک کاسه عدسی می‌خوردیم. حتی آبگوشت من یادم نمی‌اد بار گذاشته باشند. شب‌ها هم همین نون‌های فرانسوی رو می‌خریدند و تکه می‌کردند و به هر کی می‌دادند با کره و شکر - یعنی مربا و عسل هم نداشتند که روی کره بریزی و ساندویچ کره و شکر درست کنی - با چای شیرین بخوری مثلاً.

اون‌ور دیگه خمینی زن و بچه‌ش بودند اگه آشپزی می‌کردند. شنیده بودم خمینی شب‌ها معمولاً شام نمیخوره. سنش هم زیاد بود، ۷۰ و فکر می‌کنم ۸ سالش بود اون موقع. یه تکه نون و با گردو بادومی همیشه می‌گفتند داره و یه ذره پنیر می‌خوره. حالا ظهر چی می‌خوره نمی‌دونم یا صبح.

اوایل خمینی مغربا می‌اومد، ظهرها هم می‌اومد. این پله‌ها رو می‌اومد بالا تو همون اتاق نماز جماعت می‌خوند، ما هم پشت سرش نماز می‌خوندیم. بعد غروب‌ها بعد از نماز مغرب و شام می‌نشست صحبت می‌کرد. هر شب هم صحبت می‌کرد، ضبط می‌کردیم، می‌فرستادیم ایران. تا اینکه آقای مطهری که توی آبان‌ماه از ایران اومد، یکی از توصیه‌هاش به آقای خمینی این بود که «شما چه اصراری داری هر شب حرف بزنی؟ هفته‌ای یه شب صحبت کنیم که نوارش هم بهتر توزیع بشه.» و دیگه آقای خمینی کردش هفته‌ای یه شب. خیلی بهتر شد، کار ما هم کمتر شد و فرستادن به ایران و این‌ها.

تیم دوم، تیم آخوندهایی بود که اومده بودند. یه آقای موسوی بود، یه سید خوش‌قیافه‌ای هم بود، بسیار خط خوبی هم داشت. خمینی اگر اطلاعی چیزی می‌داد او با خطاطی پاک‌نویس می‌کرد و خیلی خوشگل و خوب. این‌ها نجف دور خمینی بودند، ولی بعد انقلاب این گم شد. اون آخوندهایی که اونجا بودند همشون بعد انقلاب بودند یا همون بیت خمینی بودند یا رفتند وکیل مجلس شدند یا بنیاد تاریخ درست کردند. محمد منتظری رفت تشکیلات واسه خودش درست کرد. این موسوی گم شد، بعدها ما شنیدیم ساواکی بود! نفوذی ساواک دور خمینی اون بوده و واقعاً من دیگه نمی‌دونم از چی شده، شاید اصلا اسم اصلش هم طبیعتاً موسوی نبوده سیدم بود. فردوسی‌پور بود، محمد منتظری اومده بود اضافه شده بود، محتشمی همین علی‌اکبر محتشمی‌پور اومدش از نجف، احمدآقا هم بود. بعد که آقای اشراقی داماد آقای خمینی هم با زن و بچه‌ش اونم اومد و اینا. اینا تیم آخوندا بودند. اشراقی خیلی خب مسن‌تر بود، مرد مهربان و خوش‌محضری هم بود. او خب چون می‌رفت اندرونی داماد آقا بود و اینا یه جور شده بود واسطه بین اون طرف و این طرف.

این آخوندا اکثراً توی اون اتاق کوچیکه اون عقب، یه میزی بود روش تلفن هم بود. یزدی در واقع دو سه تا خط تلفن تونسته بود بگیره که من یادمه اولی هم که رسیدم ناله داشت می‌گفت: «اینجا مثل آمریکا نیست، اگه آمریکا بود من الان ۱۲ تا خط تلفن گذاشته بودم اینجا.» با بدبختی مثلاً سه تا خط تلفن تونسته بودم واسه اون خونه بگیرن فوری. اونا یه خط تلفن داشتن تو اون اتاق، بیشتر اونجا می‌نشستند با ایران ارتباط داشتند و سیگار می‌کشیدند پشت هم، درش رو وا می‌کردی از دود گاهی هیچ‌کی رو نمی‌دیدی. اون تلفنه دستشون بود و ارتباط با ایران و لابد روحانیت تو ایران و این‌ها.

گروه سوم ماها بودیم، دانشگاهی‌ها. در واقع اینجا سرپرستش بدون شک دکتر یزدی بود. یه تیمی درست شده بود که کارهای مختلفی هم می‌کردیم: من بودم، حسن جعفری بود، جواد یارجلانی بود، مسعود مانیان بود، دکتر فتح‌الله فرهادی هم پاریس داشت درس می‌خوند، دکترای مهندسی شیمی داشت می‌گرفت و گرفت، بعداً هم برگشت ایران استاد دانشکده صنعتی شریف شد و یه دوره هم رئیس دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی بود. فتح‌الله یه خوبی داشت این که ما همه انگلیسی‌زبان بودیم، فتح‌الله فرانسه زبان فوق‌العاده‌ای بود برای اینکه از بچگیش مدرسه فرانسوی‌ها تو تهران رفته بود، فرانسه رو با زبان مادری حرف می‌زد. بنابراین ما خبرنگارانی که فرانسه‌زبان بودند فتح‌الله کمک می‌کرد. این تیم پنج‌شش‌نفره، روزهای اول مگس پر نمی‌زد، خبری نبود کسی خیلی نمی‌آمد بره. تو ماه اکتبر تک‌وتوکی خبر ما، ولی به تدریج که تو تهران شلوغی نخوابید، دولت شریف‌امامی سقوط کرد در واقع و به آبان‌ماه نزدیک شد و دولت ازهاری اومد سر کار و دیگه کشته بشن و اخبار داغ می‌شد در ایران. چون همه خبرگزاری‌ها تو ایران هم کارسپاند داشتند، ایران تو اون مقطع اومده بود خبر اول یا دوم یا سوم هر سری خبری تو هر تلویزیون و رادیویی. سرمون خیلی شلوغ شد.

ممنون از اینکه شنونده این بخش از خاطرات بودید. امیدوارم شنونده بخش‌های دیگر هم باشید. تا بعد، خدا نگهدار.

کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبت‌نام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.

پیام‌های توهین‌آمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.

ثبت نام

در ادامه بخوانید

داستان‌های بیشتری که شاید بخواهید بخوانید

باید خواند

پربازدیدهای عبدی مدیا