خاطرات اکبر هاشمی - ۲۳ اردیبهشت ۱۳۷۶

پیش از ظهر به دانشگاه مختوم قلى رفتیم. دانشجویان پسر و دختر، دو طرف مسیر صف بسته بودند و به گرمى استقبال کردند. در مراسم، رییس دانشگاه و رییس بخش شرق شناسى و دو دانشجوى زبان فارسى دختر و پسر صحبت کردند. من هم دربارة همکاری دانشگاه هاى دو کشور صحبت کردم. هدیه اى دادند و من هم هدیه اى به دانشگاه دادم؛ یک ساعت دیوارى. بدرقه هم مثل استقبال گرم بود و تعجب از اینکه در تمام مدت مراسم، دانشجویان در بیرون تالار، به انتظار بیرون آمدن ما بودند.

نزدیک ظهر آقاى [حیدر] علی اُف، رییس جمهور آذربایجان به ملاقات آمد. بعد از مذاکرات عمومى و تشریفاتى، تقاضاى جلسه خصوصى کرد. فقط محسن و مترجم ماندند. پس از ابراز علاقه به ایران و توضیح خطر روسیه و ارمنستان، از ارتباط اقتصادی ما با ارمنستان شکایت کرد. به او اطمینان دادم که ارتباط با ارمنستان، مانع حمایت ما از حقوق آذربایجان نخواهد شد. تقاضا کرد که وزارت نفت به سهم 10 درصد، در شرکت جدید نفتى قانع باشد.

بعد از نماز و ناهار، به کاخ جدید نیازاُف رفتیم. همه سران جمع بودند. در تالار جمع شدیم و از همدیگر احوال پرسى کردیم و آقاى نیازاُف صحبت کوتاهى کرد. با یک اتوبوس به محل اجلاس اکو رفتیم. در راه با آقاى [سلیمان] دمیرل، [رییس جمهور ترکیه]

که کنار هم بودیم، قرار ملاقات بعد از جلسه را گذاشتیم. در اجلاس، پس از آقاى نیازاُف به عنوان رییس اجلاس، همه سران سخنرانى کردند؛ معمولاً کم محتوا و تکرارى. دو ساعت طول کشید.

پس از جلسه، با آقاى دمیرل ملاقات داشتیم. در مورد روابط دو جانبه که با اخراج سفرا راکد شده، صحبت کردیم و قرار شد پس از مدتى عادی کنیم. دربارة اختلاف دولت و ارتش ترکیه، احتمال خطر کودتا را بعید دانست، ولى نفى نکرد. دربارة همکاری شان با اسراییل، مدعى شد که خطرى براى همسایگان ندارد، ولى از سوریه گله کرد. دربارة احتمال سقوط دولت اربکان و تجدید انتخابات، گفت به نفع کشور است که تجدید انتخابات شود، ولی این در اختیار او نیست و مجلس باید تصویب کند.

نخست وزیر قرقیرستان آمد. دربارة توسعه روابط صحبت کردیم. براى شام به محل رستوران دولتى رفتیم. من با آقاى نیازاُف و نوازشریف بودم. آقاى نواز شریف، [نخست وزیر پاکستان] از ملاقاتش با نخست وزیر هند در مالدیو راضى است. امروز در زاهدان توقف کرده و سوخت گرفته است.

با آقای نیازاُف دربارة نحوه امضاى توافق نامه ایجاد خط لوله گاز از ترکمنستان از طریق ایران به ترکیه صحبت کردیم. براى نجات از ایذاء روسیه، پیشنهاد خرید همه گازهاى اضافى آنها را دادم؛ خوشحال شد، چون مى تواند از این به عنوان اهرمى در مقابل روسیه استفاده کند.

بعد از شام در همان جا با آقاى [اسلام] کریم اُف، رییس جمهور اُزبکستان ملاقات کردیم. تعریف و تمجید زیادی از سخنرانى من در جلسه، به خاطر محتواى خوب کرد و از بى محتوایى سایر نطق ها گفت. براى توسعه همکارى با ایران، اظهار تمایل کرد. من هم استقبال کردم و دعوتش کردم که بیاید و سواحل ایران و دریاى خزر را ببیند. در مسیر به آقاى شرجایف که در غیاب نیازاُف، همراه من است، مشکلات ایرانى ها و کارهایمان در ترکمنستان را گفتم؛ قرار شد رفع کند.