خاطرات اکبر هاشمی - ۱۱ تیر ۱۳۶۴

دیشب بعضى از برنامه هاى غیرضرور از قبیل دیدار از کارخانه ها و ضیافت فدراسیون سازمان هاى اقتصادى حذف شد. لذا پیش از ظهر، کار کمى داشتم و بیشتر در کاخ ماندم. تلفنى با آقاى رییس جمهور و رفیق دوست [وزیر سپاه] صحبت کردم، گفت لیبى و سوریه به وعده هایشان عمل نکرده اند. مقدمات جنگ شهرها از طرف عراق شروع شده است.

ساعت یازده به ملاقات [آقاى هیروهیتو] امپراتور ژاپن رفتیم. مرد ساده و متواضعى است. پیرمرد است و 86 سال دارد. بیش از شصت سال است که امپراتور است. ولیعهدش هم در انتظار پیر شده است. برادرزاده اش هم که شاهزاده است، حضور داشتند. ناهار مهمان ایشان بودیم. طبیعت شاهى ندارد و مثل یک آدم معمولى است.

عصر از کارخانه خودروسازى زاما متعلق به [خودروسازى] نیسان دیدار کردیم. این کارخانه تمام اتوماتیک است و اخیراً با ایران قرارداد ساخت نیسان وانت در ایران بسته اند.

در محل اقامتم با آقاى [شینتارو] آبه وزیر خارجه ژاپن ملاقات داشتیم. روابط دوجانبه، جنگ، تروریسم، شوروى و افغانستان مذاکره شد. شام مهمان نخست وزیر بودیم. چهره هاى سیاسى و اقتصادى ژاپن هم بودند. مى گویند حکومت ژاپن تحت نفوذ سرمایه داران است. نخست وزیر از روى نوشته، سخنرانى معمولى و تشریفاتى کرد و من مفصلاً درباره انقلاب و ایران بعد از انقلاب و اهداف و دستاوردهاى انقلاب اسلامى و جنگ و تروریسم و ... صحبت کردم و آنها را تحت تأثیر قرار دادم. ژاپنی ها از لغو برنامه فدراسیون سازمان هاى اقتصادى ناراحتند، بنابراین تصمیم گرفتیم به برنامه عمل کنیم.

در مذاکرات با همراهان تشریفات در بین راه معلوم شد ژاپن از کمبود مسکن رنج مى برد. کارکنان دولت در تنگناى اقتصادى هستند و وضع بخش خصوصى بهتر است. تا ساعت دوازده شب به تماشاى برنامه هاى تلویزیون پرداختم. حدود ده کانال تلویزیون ژاپن که رنگى و جالب است، بیشتر به تبلیغات کالاها مى پردازند و همه چیز تحت الشعاع تبلیغات است. در ژاپن اهداف خاص فکرى و انسانى و مکتبى کم مطرح است، مگر در سطح رفاه و لذت. تز اصاله اللذه [اصالت لذت] حاکم است و اینکه نمى توانیم از دنیا ببریم.

در مراسم و معاشرت ها معمولاً مشکل داریم. حکم مصافحه [دست دادن] و غذا از مشکلات معاشرت، بخصوص در مهمانی ها است. حرمت ذبح غیراسلامى مشکل دیگر است، گرچه در چین و ژاپن به ما مى گویند که گوشت هاى با ذبح اسلامى در مهمانی ها مصرف مى کنند. مخصوصاً با تنوع غذاها، بیشتر از گوشت ماهى که در مهمانى هاى شرقى به وفور وجود دارد، استفاده مى کنم و بعضى از همراهان نان و کره مى خورند.

مشکل دیگرمان اجتناب از معاشرت با خانم هاست که در زندگى امروز دنیا اجتناب ناپذیر است. براى میزبانان هم مشکلات زیادى دارد، چون باید سنن و عادات خود را در معاشرت با زنان کنار بگذارند؛ لابد خانم ها هم مى رنجند و برخورد مى نمایند. توجیه هم نمى توانیم بنماییم.

اگر خانمى در اجتماعات بیاید، چون مصافحه [= دست دادن] با آنان نمى کنیم، لابد احساس حقارت مى کنند. شاید هم در فکر بخشى از مسلمانان اثر مثبت داشته باشد، زیرا آنها مى دانند که نوع معاشرت امروز زن و مرد در دنیاى غرب زده منطقى نیست. ولى بى شک اکثریت آنها این وضع ما را نمى پسندند. در ژاپن هم به ادعاى نخست وزیر 70 درصد مردم بودایى و 5 درصد شینتو و جمعى هم مسیحى و مسلمان هستند، ولى مذهب آنها مثل اسلام، حاکم بر زندگى نیست و فقط اسمى است.