خاطرات اکبر هاشمی - ۸ اسفند ۱۳۷۶

حدود ساعت هفت صبح، با تعداد زیادی از همراهان و ماشین ها، به سوى خیبر حرکت کردیم. جمعى از همراهان هم به مکه رفته بودند. صبحانه را که همراه برداشته بودند، در کنار جاده، نزدیکى خیبر خوردیم. مسیر بدی نیست. در جاده تبوک و جاده معمولى است. تا حدود 50 کیلومتر از مدینه، در کنار جاده، روستاها و نخلستان هایى وجود دارد، تقریباً متصل به هم که از آب چاه استفاده مى کنند و بقیه راه تا نزدیک خیبر بیابان است و تک درختانى مثل سمر و بوته هایى از گیاهان گرمسیرى دارد.

خیبر با اینکه مجموعاً بیش از 100 هزار نفر جمعت ندارد، استاندارى دارد. 40 هزار نفر در شهر و بقیه درروستاها زندگى مى کنند. مستقیماً وارد شهردارى شدیم. استاندار و رییس دستگاه قضایى و شهردار استقبال کردند. در سالن شهردارى، معارفه به عمل آمد.

شهردار، خیرمقدم از روى نوشته خواندکه جالب بود؛ به فتح خیبر توسط پیغمبر(ص) اشاره کرد و نقش برجسته على(ع) در فتح خیبر را تصریح کرد. مسأله اعلان پیغمبر(ص) در مورد دادن پرچم رزم به فردی که آن صفات ممتاز را دارد و مرتضى على (ع) با درد چشم و مشخص شدن على و سپس فتح قلعه مرحب که بزرگترین دژ یهود بوده است؛ براى حضار جالب افتاد. او را تحسین کردیم. هدیه اى دادند: یک تابلو از تصویر پنج قلعه قدیمى خیبر.

سپس به محل قلعه در شمال شهر رفتیم که در دره اى قرار دارد. منطقه اى مسکونى با خانه هاى گلى و چوبى که مسکونی نیست و نخلستانى سرسبز با قطعات ملکی کوچک که با دیوارکشى هاى گلى از هم جدا شده، به صورت غیرمنظم و هر یک با سهمى از چشمه هاى آب.

دو چشمه آب را دیدیم؛ یکى از آنها به نام «چشمه على» که جوشش آب از سه نقطه در کف آن مشهود است و تعدادی ماهى هم در آب وجود داشت. از آب نوشیدیم؛ شیرین است و خوشگوار. گفتند از صدر اسلام تاکنون لاینقطع آب داده است و آبش به دو طرف شمال و جنوب جریان دارد؛ البته خیلى کم آب است و مواقع بارندگى زیاد مى شود. ظاهراً منبع آب از کوه غربى چشمه است.

قلعه مرحب در محاصره نخلستان است، با سنگ و خاک و گل، به صورت تپه بلندی درآمده و بالاى آن تعدادی اتاق در دو سه طبقه است و با گل و چوب ساخته شده. گفتند، بارها خراب شده - آخرین بار در زمان عثمانى ها - و سپس بازسازى کرده اند. دیواره هاى سنگى هم داشت که احتمال مى دادند از قدیم مانده باشد. چاهی هم در بالاى قلعه است که تا سطح زمین نخلستان ها حفرشده که آب برمى داشته اند و دیواره هاى سنگى دارد.

در خاک آنجا فسفر وجود داردکه باعث سرسبزى درختان است. آثارى از در بزرگ قلعه نیست که على(ع) براى عبور مسلمانان از آن در به عنوان پل استفاده کردند. در آنجا از وضع و محل قریه فدک پرسیدیم. گفتند، در 70 کیلومترى شرق خیبر است و راه ماشین رو از آن سو ندارد و باید از راه مدینه به حایل در غرب فدک رفت که حدود 40 کیلومتر از جاده اصلى فاصله دارد. پیگیرى و سئوال زیاد ما در مورد فدک، آنها را حساس کرده بود. توضیح دادیم که به خاطر مسأله مهم تاریخى و اختلافى بین شیعه و خلفا است.

آقاى [علی] شمس اردکانى که از همراهان است، از سوى اتاق بازرگانى گفت، در بین خودشان این مسأله مورد صحبت بود. یکى از آنها، براى دیگران توضیح اختلاف حضرت زهرا (س) با ابوبکر و عمر را داد و گفت، به نظر مى رسد حق با اهل بیت پیغمبر بوده است.

به مدینه برگشتیم. در فندق محل اقامت، استراحتى کردیم. براى شرکت در نمازجمعه رفتیم که توسط آقاى حذیفى اقامه مى شد. نزدیک باب السلام، براى حفاظت، محلى را براى ما با دیواره هاى فلزى از مردم جداکرده بودند. خطبه اول را مفصل خواند. عمده بحث ها سیاسى بود. از قدرت هاى بزرگ، اسراییل و ترکیه و حضور نیروهاى خارجى و عراق و سلطه اجانب به شدت انتقاد کرد، ولى از شیعه هم به خاطر اهانت شیعه به صحابه و خلفا و عایشه و اعتقاد به مهدی موعود و ولایت فقیه و نیابت امام خمینى از امام زمان، به شدت انتقاد کرد.

من و همراهان به عنوان اعتراض از صفوف جماعت بیرون رفتیم. در اتاق کناری، نمازمان را جداگانه به جماعت خواندیم. به همراهانمان از سعودی ها و رییس حرم شریف که همراه ما آمدند، گفتیم این اظهارات تفرقه انگیز بین مسلمین، دلیل عدم صلاحیت این فرد براى امامت جمعه است؛ آنها هم حرف ما را تأییدکردند. رییس حرم عذرخواهى کرد و گفت، این امام جمعه، فرد بى اطلاعى است. ساعتى بعد،آقاى دکتر نفیسه، وزیر همراه، تلفنى گفت که مأموران به دستور مرکز مشغول رسیدگى به اظهارات او هستند و برخورد شدیدی خواهد شد و از من عذرخواهى کرد. عصر امیرعبدالله هم تلفنى از ریاض با من صحبت کرد و شدیداً اظهارتأسف کرد و گفت، «اِنّى آسِفٌ کثیرکثیرکثیرکثیر» وگفت، این شخص تنبیه مى شود.

چمدان را بستم و عصر به زیارت بقیع رفتیم. این بار بدون معطلی، همه زنان را هم راه دادند. همگى بر سر قبور ائمه، روى خاک نشستیم. زیارت امین الله توسط آقاى افشار خوانده شد. پلیس هم همراهمان بود. بعد از آن اعتراض امام جمعه حرم، این برخورد خوب سعودی ها، شاید براى دلجویى بود و یا دهن کجى به تندروهاى وهابى.

سپس براى دیدن حسینیه و مسجد و امام جماعت شیعیان، به محله نُخاوله شیعه آقاى عمرى رفتیم. معلوم شد، شیعیان نگران اند که بعد از رفتن ما، مورد بازخواست قرارگیرند. گفته شدکه قبلاً آقاى [سیدمحمد موسوی] خویینى ها، [امیرالحاج سابق حجاج ایرانی]، یک بار به دیدن همین آقاى عمرى رفته و سپس آقاى عمرى، مورد بازخواست سعودی ها قرارگرفته و زندان کشیده و سختگیری هاى دیگر شده است، ولى این بار استخاره کرده و چون من رسمى و همراه مأموران سعودی مى رفتم، اظهارتمایل کرده بود. من هم به قصد تقویت شیعه و نشان دادن علاقه ما به آنها و شکستن جو رعب آنها، پذیرفتم. به حسینیه رفتیم.کسى نبود. سپس به مسجد رفتیم که از باغى از نخلستان ها بود. آنجا هم دو سه نفر بودند. در مقابل سئوال ما منکرشدند که اینجا مسجد شیعیان است.گفتند، مسجد نبوى است و همراهان گفتند که دم در نوشته شده بودکه صاحب این محل، از پذیرفتن میهمان نهى شده است.

موقع رفتن، آقاى عمرى رسید. پیرمردی مریض است. دست هایش مى لرزید. فارسى هم بلد بود و با من فارسى صحبت کرد. خواستم عربى صحبت شودکه مورد توجه خاص سعودی هم قرار بگیرد، ولى خودش ترجیح دادکه فارسى صحبت کند. سرپایى چند جمله اى صحبت کردیم؛ گفت وضع شان خوب است و مشکل و احتیاجى ندارند.

به فندق برگشتیم. لابد حضور آن همه ماشین و مأمور در منطقه فقیر شیعه مورد توجه خاص قرار مى گیرد. براى احرام، غسل کردیم و به مسجد شجره رفتیم. رییس تشریفات امیرمدینه هم براى بدرقه آمده بود. نماز مغرب و عشا را به امامت من خواندیم. لباس احرام پوشیدیم و پس از لبیک ها، سوار ماشین ها شدیم و از راه اتوبان بزرگ خوب مدینه ـ مکه رهسپار مکه شدیم. شام را هم در اتومبیل ها صرف کردیم.

ساعت یازده شب وارد مکه شدیم. «قصرالضیافه»، محل اقامت کنار حرم شریف، در شرق حرم است. از اتاق هاى خود، داخل حرم را وکعبه مشرفه و مقام ابراهیم را به خوبى مى بینیم. همراهان هم کم کم رسیدند.

براى انجام بقیه مناسک عمره مفرده رفتیم. حرم خلوت بود. آقاى ایران منش، دعاهاى مأثوره را مى خواند. طواف و نماز و سعى و تقصیر و طواف نساء و نماز آن حدود دو ساعت وقت برد. از آب زمزم هم استفاده کردیم.

در همه مراحل، آقاى دکتر نفیسه و سرهنگ ابراهیم و جمعى از سعودی ها همراه بودند؛ جز در هنگام حضور در محل اقامت، از ما جدا نمى شوند. در ماشین و در مراسم و مقدارى هم تحت تأثیر عبادات شیعه قرار گرفته اند. حدود ساعت دو بامداد خوابیدیم.