چرا خاطرات هاشمی فوق العاده مهم است؟

عبداله عبدی  - عبدی مدیا

پس از مرگ پر شائبه اکبر هاشمی رفسنجانی یکی از ابهامات مهم یافت نشده وصیت نامه او بود.

بجز وصیتنامه ای کوتاه و البته قدیمی چیزی از او یافت نشد. موضوعی عجیب از فردی که روزهایی مهمترین و قدرتمندترین فرد در جمهوری اسلامی و روزهایی نفر پر نفوذ و دوم قدرت سیاسی بود.

هنوز هم آن وصیتنامه در پرده‌ای از ابهام است اما هاشمی آثاری مهم و اسناد قابل اتکا از خود بجای گذاشت که گویاست و از هزارتوی قدرت در جمهوری اسلامی صریح اما رمزگونه سخن میگوید.

قبلا هم عرض کرده بودم هیچ کس در جمهوری اسلامی نمیتوانست و نمیتواند از چنان جایگاهی؛ تاریخ معاصر البته از دریچه قدرت را آنهم روزنوشت و از لابلای جزییات روزمره‌ای که شاید کمتر کسی بدان دقت میکند واکاوی و روایت کند.

جزئیاتی که بعضاً با وسواس‌ها نگاشته و رمزنگاری‌هایی که در روزنوشت‌هایش کرده، حیرت انگیز است و باید #نشانه‌ها و سوابق آنرا بیاد داشته و یا جستجو کنید تا به اهمیت آن واقف شوید.

شاید اگر در غربت نبودم و فرصت مطالعه نداشتم اینقدر این اهمیت برایم جلوه‌گر نمیشد.

حتما با من هم نظر هستید که علی رغم تاثیر آیت‌الله خمینی بر ایران و انقلاب اسلامی که رهبریش را بر عهده داشت، زندگی و تاثیر آیت‌الله خامنه‌ای در دوران طولانی و پرلایه‌ی حکومتش، جذاب‌تر و پر چالش‌تر و شاید هم مرموزتر باشد.

برای شناخت نحوه شخصیت مدیریتی و کنش‌های آن و بسط اعمال نظارت و قدرت نسبت به دولت و مدیریت پدیده‌های اجتماعی در ادوار مختلف توسط آیت‌الله خامنه‌ای که دفتر کوچک رهبری را به نهاد رهبری با اقتدار و دفاتر متعدد اعم از رهبری، نظامی، امور شرعیه، رییس دفتر رسمی و معاونت و مدیران میانی و گروه‌های کارشناسی تبدیل کرد؛ روزنوشت‌های اکبر هاشمی رفسنجانی مهمترین، بهترین و معتبرترین روایت را بیان کرده است.

رهبری که گاه به روایت هاشمی تا جزئی‌ترین امور کشور و اشخاص و دادگاه‌ها هم اعمال نظر کرده و میکند اما این اعمال قدرت از سال ۱۳۶۸ که شروع رهبری آیت‌الله خامنه‌ای بوده تا سال ۱۳۷۸ که فعلا از روزنوشت‌های هاشمی منتشر شده سیر عجیب و حیرت‌انگیزی دارد و نگاه رهبر جمهوری اسلامی به موضوعات مختلف را به نمایش میگذارد و بخصوص باید به واکنش‌ها و نظرات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدارهای دونفره را بیشتر توجه کرد.

کاش همانقدر که شیخ اکبر هاشمی جسارت داشت در زمان حیات خودش و نه بعد از خودش، خاطرات را منتشر کند؛ روزنوشت‌ها و خاطرات دیگر اشخاص مطرح سیاسی هم منتشر میشد.

یکی از ارزشهای مهم خاطرات هاشمی بخصوص از سال ۱۳۶۸ اینست که در زمان انتشار خودش و اکثر افراد و اشخاصی که نام میبرد در قید حیات بودند و کسی هم چندان متعرض خاطرات نشد و نتوانست بگوید اینها کذب است، بلکه در خاطرات سال ۱۳۷۸ هم میخوانیم بعضی اشخاص نماینده خبرگان با مراجعه به او از اینکه صحبت‌ها و موضع گیریهایشان در خاطرات سال ۱۳۶۰ درج شده لابد از ترس و نگرانی سیاسی محترمانه گله کردند و نه تکذیب.

روزنوشت بین سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۸ (ده سال اول رهبری آیت‌الله خامنه‌ای) و جستجو در آن که به قلم فرد قَدَر قدرت آن روزگار نگاشته شده حیرت انگیز است.

بنظر میرسد این روزنوشت‌ها حتی با وجود خود سانسوری و ممیزی‌های دیگر توسط قدرتمندترین فرد پس از رهبر جمهوری اسلامی، که محل رجوع اشخاص مختلف برای انتقادات هرچند محافظه کارانه آنها از آیت‌الله خامنه‌ای و دفترش همراه است؛ منتقدان هوشمندی که اطلاعات آنرا با دقت در فرای نوشتار و جملات روزنوشتها می‌یابند.

بدون تردید هاشمی رفسنجانی راوی کم نظیری از تاریخ معاصر از دریچه قدرت است، خصوصا روایت دهه اولی دوران رهبری آیت‌الله خمینی منهای سالهای ۵۷ و۵۸ و۵۹ که بصورت روزنوشت نیست و دهه اول دوران رهبری آیت‌الله خامنه‌ای که فعلا منتشر شده است؛ سالهای بعد تا سال ۱۳۹۵ حتما خواندنی‌تر و نکات فوق العاده‌ای خواهد داشت.

روزهای آخر زندگی اکبر هاشمی که محسن هاشمی رفسنجانی در لفافه روزهایی از آنرا اخیراً بدلایل سیاسی قرائت کرد نیز نکات فوق العاده مهم و غمناکی از سرنوشت قدرتمندترین فرد جمهوری اسلامی و رفتارهایی که با او و دفترش شد را روایت میکند و البته ظاهرا طبق رویه موجود ناشر و خانواده، گویی تا انتشار آنها سالها باید صبر کرد.