شهابالدین حائری شیرازی، روحانی، پژوهشگر دینی، فعال فضای مجازی و از منتقدان شناختهشده جمهوری اسلامی ایران، یکی از متمایزترین چهرههای نسل جوان روحانیت منتقد است. شهرت او نه فقط به دلیل مواضع صریح انتقادیاش نسبت به ساختار قدرت در ایران، بلکه بهویژه به دلیل پیشینه خانوادگی او ـ بهعنوان فرزند آیتالله محیالدین حائری شیرازی (امام جمعه سابق شیراز، عضو مجلس خبرگان رهبری و یکی از روحانیون بانفوذ نظام) و داماد احمد توکلی (سیاستمدار اصولگرای فقید و از چهرههای شاخص مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام) ـ به یک پدیده ویژه در سپهر فکری-سیاسی ایران بدل شده است.
شهابالدین حائری شیرازی کیست؟
شهابالدین حائری شیرازی، روحانی، پژوهشگر دینی، فعال فضای مجازی و از منتقدان شناختهشده جمهوری اسلامی ایران، یکی از متمایزترین چهرههای نسل جوان روحانیت منتقد است. شهرت او نه فقط به دلیل مواضع صریح انتقادیاش نسبت به ساختار قدرت در ایران، بلکه بهویژه به دلیل پیشینه خانوادگی او ـ بهعنوان فرزند آیتالله محیالدین حائری شیرازی (امام جمعه سابق شیراز، عضو مجلس خبرگان رهبری و یکی از روحانیون بانفوذ نظام) و داماد احمد توکلی (سیاستمدار اصولگرای فقید و از چهرههای شاخص مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام) ـ به یک پدیده ویژه در سپهر فکری-سیاسی ایران بدل شده است.
اهمیت شهابالدین حائری از چند جهت قابل بررسی است. نخست، او یکی از معدود «آقازادههای منتقد» در ایران معاصر است که با وجود تعلق به خانوادهای کاملاً دروننظام، مسیری متفاوت ـ و در برخی موارد، در تقابل آشکار ـ با مواضع پدر و پدرزن خود برگزیده است. این موقعیت نسلی-خانوادگی، شخصیت او را به یک پدیده جامعهشناختی ویژه بدل میکند که در ادبیات تحلیلی، تحت عنوان «گذار دروننسلی در خانوادههای روحانیت سنتی» قابل بررسی است. دوم، محکومیت قضایی او در آذر ۱۴۰۲ ـ توسط دادگاه ویژه روحانیت شیراز ـ به مجموع سه سال حبس، جریمه نقدی و منع فعالیت سهساله در فضای مجازی، به اتهام «نشر اکاذیب علیه آیتالله خمینی» و «فعالیت تبلیغی علیه نظام»، او را به یکی از روحانیون منتقدی بدل کرد که هزینههای سنگین قضایی برای مواضع خود پرداخته است. سوم، فعالیت او در کانال تلگرامی شخصی با عنوان «ویرایش ذهن»، در طول سالهای اخیر، او را به صدای متمایزی در میان روحانیون منتقد در فضای مجازی فارسیزبان بدل کرده است.
نقطه عطف جنجالی فعالیت حائری، انتشار خاطرهای از محمود دعایی (نخستین سفیر ایران در عراق پس از انقلاب) درباره نقش سخنرانیهای آیتالله خمینی در آغاز جنگ ایران و عراق بود؛ خاطرهای که در پی شکایت مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، به پرونده قضایی پربازتاب او انجامید.
زندگی و پیشینه
شهابالدین حائری شیرازی در خانوادهای کاملاً روحانی و دروننظام در شیراز پرورش یافت. پدر او، آیتالله سید محیالدین حائری شیرازی (با نام محمد صادق حائری شیرازی، ۱۳۱۵–۱۳۹۶)، یکی از روحانیون شاخص نظام جمهوری اسلامی بود که در طول حدود سه دهه، نقش بسیار مهمی در ساختار روحانیت رسمی شیراز و در سطح ملی ایفا کرد.
آیتالله حائری شیرازی به مدت ۲۷ سال ـ از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۸۹ ـ با احکام پیدرپی آیتالله خمینی و سپس آیتالله خامنهای، در سمت نمایندگی ولی فقیه در استان فارس و امام جمعه شیراز فعالیت کرد. این سمت، یکی از کلیدیترین مناصب روحانیت رسمی در یکی از مهمترین استانهای ایران محسوب میشود. علاوه بر این، او عضو مجلس خبرگان رهبری نیز بود؛ نهادی که وظیفه نظارت بر رهبری و تعیین رهبر را بر عهده دارد.
پدر شهابالدین حائری در سال ۱۳۹۶ درگذشت؛ سالی که برای فرزندش، آغاز دورهای از تحول فکری-سیاسی پررنگتر بود.
شهابالدین حائری بهعنوان فرزندی از این خانواده روحانی، در فضایی پر از مراسم رسمی، روابط نزدیک با نهادهای قدرت، و آموزش مستمر دینی پرورش یافت. این پیشینه، که برای بسیاری از آقازادههای روحانیت، مسیر تثبیت شدهای را در همان ساختار رقم میزند، در مورد شهابالدین حائری به نتیجهای متفاوت انجامید.
تحصیلات و فعالیت روحانیت
حائری شیرازی تحصیلات دینی-حوزوی خود را در سنت سنتی روحانیت پی گرفت و به سطح حجتالاسلام دست یافت. در روایتهای منتشر شده، او بهعنوان «پژوهشگر دینی» معرفی میشود؛ عنوانی که در فضای روحانیت معاصر، عمدتاً به روحانیونی اطلاق میشود که در کنار آموزشهای سنتی حوزوی، با مطالعات تطبیقی و علوم اجتماعی نیز آشنا شدهاند.
پیشینه پژوهشی-دینی حائری، به او اجازه داد تا در سالهای اخیر، با تکیه بر سنت فقهی و دینی، به نقد رویکردهای رسمی نظام به دین و سیاست بپردازد؛ ویژگیای که او را در میان نواندیشان دینی منتقد قرار میدهد، هرچند او خود را در آن سنت تعریف نمیکند.
پیوند خانوادگی با احمد توکلی
یکی از وجوه ویژه و کمنظیر پیشینه حائری شیرازی، پیوند خانوادگی او با احمد توکلی (۱۳۳۰–۱۴۰۴) است. حائری شیرازی داماد احمد توکلی ـ سیاستمدار و اقتصاددان شناختهشده اصولگرا، نماینده ادوار مجلس، رئیس سابق مرکز پژوهشهای مجلس و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ـ بود.
این پیوند، شهابالدین حائری را در شبکهای از روابط خانوادگی-سیاسی منحصربهفرد قرار میدهد: از یک سو پسر یکی از روحانیون شاخص نظام، و از سوی دیگر داماد یکی از چهرههای اقتصادی-سیاسی شاخص اصولگرا. این موقعیت، که در آن، خانوادههای گسترده او در درون نظام جای داشتند، تباین مسیر فکری-سیاسی او را با محیط خانوادگی، حتی برجستهتر میسازد.
شایان توجه است که احمد توکلی نیز، با وجود تعلق به جریان اصولگرا، خود یکی از منتقدان مستقل و پیگیر فساد اقتصادی در ایران بود؛ این ویژگی پدرزن، احتمالاً در شکلگیری استقلال رأی شهابالدین حائری بیتأثیر نبوده است. توکلی در مرداد ۱۴۰۴، در ۷۴ سالگی درگذشت.
آغاز فعالیت رسانهای و فضای مجازی
نقطه عطف فعالیت عمومی شهابالدین حائری، گسترش تدریجی حضور او در فضای مجازی و بهویژه از طریق کانال تلگرامی شخصی با عنوان «ویرایش ذهن» بود. این کانال، که به یکی از کانالهای شناختهشده در حوزه نقد فکری-دینی-سیاسی در میان مخاطبان روحانیت بدل شد، پلتفرم اصلی او برای انتشار یادداشتها، خاطرات، تحلیلها و موضعگیریهای انتقادی بود.
محتوای این کانال، طیف گستردهای را در بر میگرفت: از تحلیلهای دینی و فقهی، تا روایتهای تاریخی-انقلابی، خاطرات نقل شده از چهرههای شاخص نظام، و موضعگیریهای انتقادی نسبت به سیاستگذاریهای جاری.
خاطره دعایی و آغاز جنجال
نقطه آغاز اصلی جنجالهای قضایی پیرامون حائری شیرازی، انتشار خاطرهای از محمود دعایی ـ نخستین سفیر ایران در عراق پس از انقلاب اسلامی و یکی از چهرههای شناختهشده روحانیت اصلاحطلب (که در ۱۴۰۱ درگذشت) ـ بود. این خاطره، که حائری در کانال تلگرامی خود نقل کرده بود، به موضوع نقش سخنرانیهای آیتالله خمینی در آغاز جنگ ایران و عراق اشاره داشت.
بر اساس روایت دعایی، که در کانال حائری بازنشر شد، سخنرانیهای انقلابی-مداخلهجویانه آیتالله خمینی (که حاوی فراخوانهایی برای صدور انقلاب به دیگر کشورهای منطقه از جمله عراق بود)، یکی از عوامل اصلی تحریک رژیم بعث عراق برای آغاز جنگ علیه ایران در شهریور ۱۳۵۹ بود. این روایت، روایت رسمی و رایج نظام جمهوری اسلامی را ـ که حمله عراق را صرفاً «تجاوز» میداند و عوامل تحریککننده ایرانی را نمیپذیرد ـ به چالش میکشید.
این انتشار، با واکنش جدی مؤسسه تنظیم و نشر آثار آیتالله خمینی روبهرو شد. در اسفند ۱۴۰۱، این مؤسسه بهدلیل آنچه «نشر اکاذیب علیه آیتالله خمینی» میخواند، علیه شهابالدین حائری شکایت قضایی مطرح کرد و خواستار پاسخگویی او در دادگاه شد. این، نقطه آغاز پرونده قضایی پربازتاب او بود.
محاکمه و محکومیت
پرونده حائری شیرازی به دادگاه ویژه روحانیت شیراز ارجاع شد. دادگاه ویژه روحانیت، نهاد قضایی ویژهای در ایران است که خارج از ساختار قوه قضائیه به جرایم منتسب به روحانیون رسیدگی میکند و رویههای آن، در دورههای متعدد، با انتقادات گسترده از سوی فعالان حقوق بشر و حقوقدانان مستقل روبهرو شده است.
پس از یک دوره رسیدگی، در ۴ آذر ۱۴۰۲، حائری شیرازی به دادگاه ویژه روحانیت شیراز مراجعه کرد تا حکم صادره به او ابلاغ شود. خود او در همان روز، در کانال تلگرامیاش، جزئیات حکم را بهطور شفاف منتشر کرد:
● به اتهام نشر اکاذیب علیه آیتالله خمینی: تحمل دو سال حبس، پرداخت ۱۵ میلیون تومان جریمه نقدی، و الزام به اعاده حیثیت از طریق روزنامههای کثیرالانتشار.
● به اتهام فعالیت تبلیغی علیه نظام: تحمل یک سال حبس اضافی.
● بهعنوان مجازات تکمیلی: منع فعالیت در فضای مجازی به مدت سه سال و مسدود شدن کانال تلگرامی او به عنوان «وسیله ارتکاب جرم».
مجموع احکام صادره علیه او، سه سال حبس بهعلاوه جریمه و محرومیتهای فضای مجازی بود. این احکام، در سپهر برخورد با روحانیون منتقد، یکی از سنگینترین موارد در سالهای اخیر به شمار میرفت.
این محکومیت، با واکنشهای گستردهای در رسانههای فارسیزبان داخل و خارج از ایران ـ از جمله رادیو فردا، ایرانوایر، و دیدهبان آزادی Memorial ـ روبهرو شد. سازمانهای حقوق بشری، این پرونده را نمونهای از محدودسازی آزادی بیان روحانیون منتقد توصیف کردند.
دیدگاهها و مواضع
شهابالدین حائری شیرازی، در طول سالهای فعالیت، چارچوب فکری روشن و صریحی صورتبندی کرده است که در امتداد گفتمان «نقد دروندینی نظام» قرار میگیرد.
نقد حکمرانی آیتالله خامنهای
محوریترین موضع حائری در سالهای اخیر، نقد سیاستهای حکومتی آیتالله خامنهای (رهبر جمهوری اسلامی) بوده است. در یادداشتها و موضعگیریهای متعدد، او به نقد روشهای اعمال قدرت، عدم پاسخگویی نهادهای رسمی، و فاصله گرفتن نظام از آرمانهای اولیه انقلاب پرداخته است. این موضع، با توجه به اینکه پدر او سالها نماینده ولی فقیه در فارس بود، اهمیت ویژهای مییابد.
بازخوانی نقادانه میراث آیتالله خمینی
ویژگی شاخص دیگر حائری، آمادگی او برای بازخوانی نقادانه میراث آیتالله خمینی است. در حالی که در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی، شخصیت آیتالله خمینی بهعنوان امری «فراتر از نقد» تلقی میشود، حائری در یادداشتهای خود، خاطرات و روایتهایی نقل کرده که از زوایای انتقادیتری به این چهره مینگرد. خاطره محمود دعایی درباره نقش سخنرانیهای خمینی در آغاز جنگ، یکی از روشنترین نمونههای این رویکرد است.
نقد سیاستهای روحانیت رسمی
حائری بهعنوان یک روحانی، در نقد عملکرد روحانیت رسمی و نهادهای دینی-حکومتی نیز فعال است. در نگاه او، روحانیت معاصر، با گره خوردن به ساختار قدرت سیاسی، از مأموریت اصلی خود ـ یعنی هدایت معنوی جامعه ـ فاصله گرفته است.
دفاع از عدالت و آزادی بیان
در یکی از موضعگیریهای پربازتاب خود، حائری اعلام کرد که «مادامی که عدالت نباشد، جمهوری اسلامی...» (در ادامهای انتقادی نسبت به وضعیت موجود). این موضع، نشاندهنده پیگیری او در پیوند زدن نقدهایش با آرمان عدالت ـ که در سنت دینی نیز جایگاه محوری دارد ـ است.
نقد روند انتخابات و ساختار قدرت
در یکی از موضعگیریهای جنجالی، حائری از انتقاد نسبت به مصطفی تاجزاده (فعال اصلاحطلب و زندانی سیاسی سابق) و حتی رهبری در زمینههای مرتبط با مردمسالاری و انتخابات پرهیز نکرد. این موضعگیریها، در فضای حساس سیاسی ایران، یکی از عوامل تشدید فشار قضایی بر او بود.
واکنش به اظهارات دولت سیزدهم
حائری شیرازی بهعنوان یک فعال در فضای مجازی، به اظهارات و سیاستهای دولت سیزدهم به ریاست ابراهیم رئیسی نیز واکنش نشان داد و در نقد عملکرد این دولت، یکی از روحانیون فعال در رسانهها بود.
ارتباط با چهرهها و جریانها
شهابالدین حائری شیرازی، در یک شبکه ارتباطی پیچیده قرار میگیرد که در آن، پیوندهای خانوادگی، روحانی و فکری در هم تنیدهاند. در محور این شبکه، خانواده پدری حائری شیرازی ـ شامل پدر فقید (آیتالله محیالدین حائری شیرازی، امام جمعه پیشین شیراز) و دیگر اعضای این خانواده شناختهشده روحانیت ـ قرار دارد. در سطح خانوادگی دیگر، خانواده توکلی (پدرزن او، احمد توکلی، و خانواده گسترده او) از پیوندهای اصلی اوست.
در سطح فکری-سیاسی، حائری در گفتمان روحانیون منتقد قرار میگیرد ـ جریانی که در آن چهرههایی چون مرحوم آیتالله منتظری، حسن یوسفی اشکوری، محسن کدیور (هر دو از روحانیون منتقد ساکن خارج)، و دیگر روحانیون منتقد در سالهای اخیر فعال بودهاند. در سطح مرجعگیری فکری، اشاره مکرر او به خاطرات و دیدگاههای محمود دعایی (روحانی اصلاحطلب) نشاندهنده پیوند او با سنت روحانیت منتقد در درون نظام است.
جمعبندی
حجتالاسلام شهابالدین حائری شیرازی، یکی از متمایزترین چهرههای نسل جدید روحانیت منتقد در ایران معاصر است که با ترکیبی کمنظیر از پیشینه خانوادگی دروننظامی (بهعنوان فرزند یک امام جمعه شناختهشده و داماد یک سیاستمدار اصولگرا) و مواضع انتقادی صریح، جایگاهی ویژه را اشغال کرده است. کارنامه او ـ از فعالیت در کانال تلگرامی «ویرایش ذهن»، تا انتشار خاطره دعایی درباره نقش خمینی در آغاز جنگ، شکایت مؤسسه تنظیم و نشر آثار خمینی، و سرانجام محکومیت سهساله توسط دادگاه ویژه روحانیت شیراز در آذر ۱۴۰۲ ـ تصویری از یک «روحانی-منتقد درونزاد» ارائه میدهد که از بطن نظام برخاسته و به نقد بنیادین آن رسیده است.
ویژگی متمایز حائری، در سطح اول، شجاعت او در بازخوانی نقادانه چهرههای مقدسشده ـ بهویژه آیتالله خمینی ـ در فضایی است که چنین بازخوانیهایی، هزینههای سنگین قضایی و اجتماعی دارد. در سطح دوم، پیشینه خانوادگی او به نقد او وزن و جنس متفاوتی میبخشد؛ این نقد، نه از سوی یک سکولار خارجنشین، بلکه از سوی یک روحانی، فرزند یک امام جمعه و داماد یک چهره اصولگرا، مطرح میشود.
از منظر تحلیلی، جایگاه شهابالدین حائری، نمونهای از پدیده «گذار نسلی در خانوادههای روحانیت سنتی» در ایران معاصر است؛ پدیدهای که در آن، فرزندان نسل قدیمیتر روحانیت رسمی، در مواجهه با تجربه چهار دهه حکومت دینی، به ارزیابیهای متفاوتی از این تجربه میرسند. این پدیده، در میان آقازادههای روحانیون، نسبتاً نادر است؛ همانطور که برخی تحلیلگران اشاره کردهاند، عمدتاً آقازادهها هویت خود را در امتداد پدر شکل میدهند و حامی سیاستها و افکار او میشوند. شهابالدین حائری، در عین حفظ هویت روحانی-خانوادگی خود (و عدم نقد علنی پدر فقیدش)، مسیری متفاوت برگزیده که او را در شمار «هویتهای تازهساز» در نسل آقازادههای روحانیت قرار میدهد.
آنچه از منظر امروز روشن است، این است که پرونده حائری شیرازی ـ که شامل سه سال حبس، جریمه نقدی، الزام به اعاده حیثیت و منع فعالیت در فضای مجازی است ـ بخشی از روند گستردهتر برخورد با روحانیون منتقد در ایران معاصر است. در شرایطی که فضای نقد علنی نسبت به ساختار قدرت و چهرههای مقدسشده آن، با محدودیتهای فزایندهای روبهروست، صدای روحانیونی چون حائری ـ که از درون سنت دینی به نقد میپردازند ـ همچنان یکی از مهمترین مؤلفههای گفتمان انتقادی در ایران معاصر باقی خواهد ماند.
سوالات متداول
شهابالدین حائری شیرازی کیست؟
حجتالاسلام شهابالدین حائری شیرازی، روحانی، پژوهشگر دینی و فعال فضای مجازی است که در سالهای اخیر به یکی از روحانیون منتقد شناختهشده جمهوری اسلامی بدل شده است. او فرزند آیتالله محیالدین حائری شیرازی (امام جمعه پیشین شیراز و عضو سابق مجلس خبرگان رهبری) و داماد احمد توکلی (سیاستمدار فقید اصولگرا) است.
پدر شهابالدین حائری شیرازی که بود؟
پدر او، آیتالله سید محیالدین حائری شیرازی (با نام محمد صادق حائری شیرازی، ۱۳۱۵–۱۳۹۶)، یکی از روحانیون شاخص نظام جمهوری اسلامی بود. او به مدت ۲۷ سال (۱۳۶۲ تا ۱۳۸۹) با احکام پیدرپی آیتالله خمینی و سپس آیتالله خامنهای، نماینده ولی فقیه در استان فارس و امام جمعه شیراز بود. همچنین عضو مجلس خبرگان رهبری بود. او در سال ۱۳۹۶ درگذشت.
رابطه شهابالدین حائری با احمد توکلی چه بود؟
شهابالدین حائری شیرازی داماد احمد توکلی (۱۳۳۰–۱۴۰۴) ـ سیاستمدار اصولگرا، نماینده ادوار مجلس، رئیس سابق مرکز پژوهشهای مجلس و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ـ بود. توکلی، که خود از منتقدان مستقل و پیگیر فساد اقتصادی بود، در مرداد ۱۴۰۴ درگذشت.
چرا شهابالدین حائری شیرازی محاکمه شد؟
پرونده او در پی انتشار خاطرهای از محمود دعایی (نخستین سفیر ایران در عراق پس از انقلاب) در کانال تلگرامیاش آغاز شد؛ خاطرهای که نشان میداد سخنرانیهای مداخلهجویانه آیتالله خمینی، یکی از عوامل آغاز جنگ ایران و عراق بود. در اسفند ۱۴۰۱، مؤسسه تنظیم و نشر آثار آیتالله خمینی به این دلیل از او شکایت کرد.
محکومیت شهابالدین حائری شیرازی چه بود؟
در ۴ آذر ۱۴۰۲، دادگاه ویژه روحانیت شیراز او را به مجموع سه سال حبس محکوم کرد: دو سال حبس و ۱۵ میلیون تومان جریمه نقدی به اتهام «نشر اکاذیب علیه آیتالله خمینی» (همراه با الزام به اعاده حیثیت از طریق روزنامههای کثیرالانتشار)، و یک سال حبس به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام». همچنین به منع فعالیت سهساله در فضای مجازی و مسدود شدن کانال تلگرامی «ویرایش ذهن» به عنوان «وسیله ارتکاب جرم» محکوم شد.
کانال تلگرامی شهابالدین حائری چه نام داشت؟
کانال تلگرامی او با عنوان «ویرایش ذهن» (virayeshe_zehn) شناخته میشد و در آن، یادداشتها، خاطرات، تحلیلها و موضعگیریهای انتقادی او منتشر میشد. این کانال، بر اساس حکم دادگاه ویژه روحانیت، بهعنوان «وسیله ارتکاب جرم» مسدود شد.
چرا شهابالدین حائری «آقازاده منتقد» خوانده میشود؟
در ادبیات تحلیلی فضای ایران، اصطلاح «آقازاده» به فرزندان مقامات و چهرههای شاخص نظام اطلاق میشود. معمولاً آقازادهها هویت خود را در امتداد پدر شکل میدهند و حامی سیاستهای او میشوند. شهابالدین حائری اما، با وجود پیشینه خانوادگی کاملاً دروننظامی (پدر امام جمعه و پدرزن سیاستمدار اصولگرا)، مسیری متفاوت و انتقادی برگزیده که او را در شمار «آقازادههای منتقد» ـ پدیدهای نسبتاً نادر در ایران ـ قرار میدهد.
دیدگاه شهابالدین حائری درباره آیتالله خامنهای و خمینی چیست؟
محوریترین موضع حائری در سالهای اخیر، نقد حکمرانی آیتالله خامنهای و بازخوانی نقادانه میراث آیتالله خمینی بوده است. او در نقد روشهای اعمال قدرت، عدم پاسخگویی نهادهای رسمی، و فاصله گرفتن نظام از آرمانهای اولیه انقلاب، صریح بوده و در بازخوانی نقش آیتالله خمینی در رویدادهایی چون آغاز جنگ ایران و عراق، خاطرات و روایتهای انتقادی منتشر کرده است.
موضع شهابالدین حائری شیرازی درباره ولایت مطلقه فقیه و انتخابات چیست؟
حائری شیرازی در گفتگوی اختصاصی با عبدیمدیا تأکید دارد که تعریف کنونی از ولایت مطلقه فقیه و توسعه اختیارات نهادهای انتصابی (مانند نظارت استصوابی شورای نگهبان)، عملاً فلسفه وجودی و جایگاه واقعی انتخابات ریاستجمهوری را با چالش مشروعیت و ناکارآمدی مواجه کرده است. او معتقد است ساختار قدرت باید در برابر اراده و انتخاب مستقیم مردم پاسخگو باشد.
کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبتنام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.
پیامهای توهینآمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.
ثبت نام