رمزگشایی از پاسخ رندانه سخنگوی وزارت امور خارجه به رئیس جمهور ایالات متحده

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، با بهره‌گیری از ادبیاتی دیپلماتیک و ارجاعی رندانه به حکایتی از عبید زاکانی، در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران درباره اینکه «چرا وزارت امور خارجه ایران به اظهارات توهین‌آمیز اخیر دونالد ترامپ واکنشی متقابل نشان نمی‌دهد» گفت:

«بگذارید ما ایرانی بمانیم؛ ما منش خودمان را داریم و فکر نمی‌کنم از گفتار ناپسند و رفتار دیگران الگوبرداری کنیم. به قول عبید زاکانی، فعل و عمل ما را و دعوی ایشان را.»

به این پاسخ سخنگوی وزارت امور خارجه با ارجاعی ظریف به طنز کلاسیک عبید زاکانی که بدون آنکه وارد ادبیات یا الفاظ توهین‌آمیز عریان شود توجه دقیقی نشد.

حکایتی که بقایی به آن اشاره داشت، از مشهورترین حکایات عبید زاکانی است:

«شخصی اَمردی به خانه برد و درهمی به دستش نهاد و گفت: بخواب تا بر نهم. اَمرد گفت: من شنیده‌ام که تو اَمردان را می‌آوری تا بر تو نهند. گفت: آری، عمل با من است و دعوی با ایشان. تو نیز بخواب و برو آنچه می‌خواهی بگوی.»

ترجمه جمله به جمله این حکایت اینست:

مردی، جوان بی‌ریشی را به خانه برد، سکه‌ای به او داد و گفت: «دراز بکش تا با تو هم‌بستر شوم.»

جوان گفت: «من شنیده بودم تو جوانان را به خانه می‌آوری تا آن‌ها با تو هم‌بستر شوند، نه اینکه تو با آن‌ها.»

مرد پاسخ داد: «درست است؛ کار و واقعیت با من است، اما حرف و ادعا با دیگران. تو هم دراز بکش، بعد هرچه خواستی برو و درباره من بگو!»

مضمون این حکایت آن است که میان «عمل» و «هیاهو و ادعا» تفاوتی آشکار وجود دارد و گاه کسی که بیش از همه فریاد می‌زند و دیگران را متهم می‌کند، خود بیش از هر کس در معرض قضاوت قرار می‌گیرد.

اظهارات بقایی در حالی مطرح شد که ترامپ طی هفته‌های اخیر اتهام‌های اخلاقی را در خصوص رهبر سوم جمهوری اسلامی به کار برده بود.