راهنمای راهنماها: بررسی منابع آموزشی

اگر می‌خواهید امنیت دیجیتال را به دیگران آموزش دهید، خودِ مواد آموزشی را هم باید ارزیابی کنید. یک راهنمای قدیمی، یا راهنمایی که برای تهدید کاملاً متفاوتی نوشته شده، می‌تواند به اندازهٔ نداشتن آموزش گمراه‌کننده باشد. این صفحه کمک می‌کند مواد آموزشی را قبل از استفاده در کلاس بسنجید؛ فهرست تبلیغاتی یک مجموعهٔ خاص یا یک ناشر واحد نیست.

نمونه‌هایی از موضوعاتی که در همین مجموعه برای کار عملی آمده‌اند — مثل ساخت رمز قوی، رمزگذاری فایل ذخیره‌شده، منابع ابزار ارتباط و فهرست سریع دستگاه — را هم با همین سؤال‌ها بازبینی کنید؛ کهنه شدن رابط یا عوض شدن مدل تهدید برای صفحهٔ خودتان هم رخ می‌دهد.

چه چیزی را در یک منبع آموزشی ببینید

• تاریخ: آیا به نسخه‌های امروزی سیستم‌عامل و برنامه‌ها اشاره می‌کند یا به تنظیم‌هایی که سال‌هاست عوض شده‌اند؟
• مدل تهدید: برای روزنامه‌نگار تحت تعقیب نوشته شده یا برای خانوادهٔ معمولی؟ نسخه‌پیچی یکسان برای همه کار نمی‌کند.
• نویسنده و نگهداری: چه کسی آن را نوشته، آیا هنوز به‌روز می‌شود، و آیا راهی برای گزارش خطا دارد؟
• آزمایش: خودتان یک‌بار مراحل را روی دستگاهی مشابه دستگاه مخاطبان انجام دهید.
• زبان و زمینه: آیا ابزارهایی را پیشنهاد می‌دهد که مخاطب واقعاً می‌تواند نصب کند؟ ترجمه‌ای که فقط نام برنامه‌های غربی را نگه می‌دارد ممکن است برای خواننده بی‌فایده باشد.
• مجوز: اگر می‌خواهید مواد را ترجمه یا متناسب‌سازی کنید، ببینید اجازه‌اش را دارید یا نه. بعضی منابع آموزشی با مجوزهای باز مثل انواع Creative Commons منتشر می‌شوند و تغییر و بازنشر را روشن می‌کنند؛ بعضی دیگر این اجازه را نمی‌دهند.

موادی که روی یک محصول واحد تبلیغ می‌کنند، یا از ترس بیش از حد برای فروختن خدمات استفاده می‌کنند، معمولاً برای آموزش گروهی ضعیف‌اند. ترجیح بدهید همان منبعی را که محدودیت هر ابزار را هم به‌وضوح می‌گوید، نه اینکه فقط نقاط قوت همان ابزار را بگوید.

تاریخ را جدی‌تر از عنوان قشنگ بگیرید

رابط برنامه‌ها هر سال عوض می‌شود. مسیری که در سال ۲۰۱۸ درست بوده ممکن است امروز خواننده را به منوی حذف‌شده ببرد و اعتمادش را به بقیهٔ آموزش هم کم کند.

1. تاریخ انتشار و تاریخ آخرین بازبینی را پیدا کنید. اگر فقط تاریخ «کپی‌رایت» ته صفحه است، آن را با بازبینی محتوا عوضی نگیرید.
2. نام منوها را با دستگاهی شبیه دستگاه شرکت‌کنندگان چک کنید.
3. اگر منبع دربارهٔ نسخه‌ای حرف می‌زند که دیگر پشتیبانی نمی‌شود — مثلاً سیستم‌عاملی که چرخهٔ وصله‌اش تمام شده — آن بخش را کنار بگذارید یا بازنویسی کنید.
4. اسکرین‌شات را شاهد ابدی ندانید؛ یک تصویر قدیمی می‌تواند زیبا و کاملاً غلط باشد.

مدل تهدید را از روی جلد نخوانید

آموزشی که برای کسی نوشته شده که ممکن است دستگاهش بازرسی شود، با آموزشی که برای خانواده در برابر فیشینگ روزمره نوشته شده یکی نیست. ترکیب این دو بدون گفتن تفاوت، یا همه را می‌ترساند یا کسی را که خطر بالاتری دارد دست‌کم می‌گیرد.

1. بپرسید مخاطب شما با چه دستگاهی، در چه شبکه‌ای و با چه پیامد حقوقی یا اجتماعی کار می‌کند.
2. اگر منبع فرض کرده همه می‌توانند برنامه را از یک فروشگاه خاص نصب کنند، ببینید این فرض برای کلاس شما درست است.
3. تمرین‌هایی را که مخاطب را به کار پرخطر و غیرضروری می‌کشاند حذف کنید.
4. به شرکت‌کنندگان بگویید کدام بخش برای «همه» است و کدام فقط برای وضعیت خاص.

مجوز را قبل از ترجمه و متناسب‌سازی بخوانید

اگر فقط لینک می‌دهید، معمولاً مسئله ساده‌تر است. اگر می‌خواهید متن را ترجمه کنید، کوتاه کنید، اسکرین‌شات عوض کنید یا با مثال محلی درآمیزید، باید ببینید صاحب اثر چه اجازه‌ای داده است. صفحهٔ انواع مجوز Creative Commons چارچوب رایج مجوزهای باز را شرح می‌دهد؛ این جایگزین خواندن مجوز همان فایل مشخص نیست.

1. مجوز را روی خود اثر پیدا کنید، نه فقط روی وب‌سایت کلی ناشر.
2. اگر مجوز از خانوادهٔ Creative Commons است، ببینید کدام است: CC BY معمولاً اجازهٔ بازنشر و تغییر را با ذکر منبع می‌دهد؛ CC BY-SA همان را با شرط «سهم مشابه» می‌آورد؛ CC BY-NC استفادهٔ تجاری را محدود می‌کند؛ CC BY-ND تغییر اثر را نمی‌دهد. ترکیب این شرط‌ها هم وجود دارد.
3. ذکر منبع را همان‌طور که مجوز خواسته انجام دهید: نام اثر، پدیدآور، منبع و خود مجوز.
4. اگر چیزی را عوض کرده‌اید، بنویسید چه چیزی را متناسب‌سازی کرده‌اید تا خواننده نسخهٔ شما را با اصل اشتباه نگیرد.
5. اگر مجوزی در کار نیست یا «همه حقوق محفوظ است»، بدون اجازه ترجمه یا بازنشر گسترده نکنید؛ می‌توانید به اصل لینک بدهید.

کلمهٔ «باز» روی جلد به‌معنای اجازهٔ هر تغییری نیست. CC BY-ND را با CC BY عوضی نگیرید.

مواد را یک‌بار خودتان اجرا کنید

خواندن خاموش کافی نیست. آموزشی که روی کاغذ روان است ممکن است روی گوشی شرکت‌کننده متوقف شود.

1. مراحل را روی همان خانوادهٔ دستگاه مخاطبان طی کنید: اندروید با اندروید، آیفون با آیفون.
2. زمان واقعی را اندازه بگیرید تا جلسه بیش از حد فشرده نشود.
3. جایی را که به حساب واقعی، شماره یا پرداخت نیاز دارد از پیش بگویید.
4. اگر مرحله‌ای شکست، آن را قبل از کلاس در متن اصلاح کنید نه با توضیح شفاهی عجولانه.

مواد تکمیلی دولتی مثل بخش آموزش CISA ممکن است برای زمینهٔ دیگری نوشته شده باشند. آن‌ها را هم با تاریخ و مدل تهدید بسنجید، نه با نام نهاد.

کلاس را به فروشگاه یک محصول تبدیل نکنید

منبعی که فقط یک برنامه را «تنها راه امن» می‌نامد، یا با ترس افراطی خدمات می‌فروشد، برای گروه ضعیف است. بهتر است چند مسیر و محدودیت هر کدام گفته شود تا شرکت‌کننده بتواند با زندگی خودش تطبیق دهد.

1. فهرست نصب اجباری ندهید؛ اولویت را بگویید.
2. ابزاری را که خودتان نگهداری‌اش را نمی‌فهمید توصیه نکنید.
3. وعدهٔ مصونیت کامل ندهید.
4. اگر مقایسه‌ای می‌آورید، معیار را بنویسید.

بعد از کلاس هم منبع را زنده نگه دارید

یک جزوه که یک‌بار چاپ شده و دیگر دیده نمی‌شود، خیلی زود به ضدآموزش تبدیل می‌شود. قرار بازبینی کوتاه بهتر از بازنویسی کامل هر سال است.

1. بعد از هر تغییر بزرگ در سیستم‌عامل یا برنامهٔ اصلی کلاس، همان سه مسیری را که بیشتر تدریس می‌کنید دوباره طی کنید.
2. از شرکت‌کنندگان بخواهید اگر منویی عوض شده خبر بدهند؛ این خودش بخشی از نگهداری است.
3. نسخهٔ کهنه را از پوشهٔ مشترک بردارید یا رویش بنویسید که دیگر تدریس نشود.
4. اگر جایی را اصلاح کردید و مجوز اجازه می‌دهد، همان تغییر را در نسخه‌ای که دیگران از شما می‌گیرند هم اعمال کنید.

آمار ترسناک و نقل‌قول را جدا بررسی کنید

بعضی جزوه‌ها با عدد بزرگ دربارهٔ «هک شدن» شروع می‌شوند. اگر منبع عدد را نقل کرده، ببینید از کجا آمده و مال چه سالی است. عدد بدون منبع برای ترساندن گروه مناسب آموزش نیست.

1. ادعاهای آمارگونه را فقط وقتی بگذارید که بتوانید مبدأ را نشان دهید.
2. داستان یک حملهٔ معروف را بدون بافت زمانی تعریف نکنید؛ ابزار و وصله از آن زمان عوض شده‌اند.
3. اگر مثال برای نشان دادن محدودیت یک ابزار است، محدودیت را بگویید نه اینکه ابزار را یکسره بی‌فایده بنامید.

ترتیب یک بازبینی کوتاه

لازم نیست برای هر فایل جدا یک پژوهش طولانی و رسمی بنویسید. یک مرور منظم سی تا چهل دقیقه‌ای درست قبل از کلاس بیشتر خطاهای خطرناک و کهنه را می‌گیرد.

1. تاریخ و مجوز را در بالای برگهٔ یادداشت خود بنویسید.
2. مدل تهدیدی را که نویسنده فرض کرده در یک جمله خلاصه کنید و با مخاطب‌تان مقایسه کنید.
3. سه مسیر عملی اصلی را روی دستگاه نمونه اجرا کنید.
4. ابزارهایی را که نصب‌شان برای گروه ممکن نیست علامت بزنید تا جایگزین یا حذف شوند.
5. اگر ترجمه می‌کنید، همان‌جا تصمیم بگیرید چه چیزی را متناسب‌سازی می‌کنید و همان را در یادداشت منبع بنویسید.

آنچه بازنشر می‌کنید از اصل جدا بنویسید

یادداشت‌های خودتان، مثال محلی و مسیری که در کلاس عوض کرده‌اید باید از متن اصلی قابل تشخیص باشند. این هم احترام به پدیدآور است و هم مانع سردرگمی شرکت‌کننده می‌شود.

1. اگر مجوز Creative Commons اجازهٔ تغییر داده، باز هم بگویید نسخهٔ شما کدام تغییرها را دارد.
2. اسکرین‌شات تازه را با تاریخ بگیرید تا کسی آن را مال سال‌ها پیش نداند.
3. لینک اصل را نزدیک عنوان بگذارید تا کسی که می‌خواهد منبع اول را ببیند راحت برسد.

اشتباه‌های رایج

• تدریس از روی راهنمای چندساله بدون بازبینی منوها.
• ترجمهٔ لفظی فهرست برنامه‌هایی که مخاطب نمی‌تواند نصب کند.
• نادیده گرفتن مجوز و بعد منتشر کردن نسخهٔ تغییر‌یافته.
• ترساندن گروه برای فروش یک خدمت.
• فرض اینکه یک سناریوی تهدید برای همه کافی است.

از همین امروز چه کار کنید

1. یک منبعی را که الان تدریس می‌کنید از نظر تاریخ و مدل تهدید بازبینی کنید.
2. مراحل عملی را خودتان یک‌بار روی دستگاهی مشابه دستگاه شرکت‌کنندگان اجرا کنید.
3. اگر می‌خواهید ترجمه یا خلاصه کنید، مجوز را بخوانید و اگر Creative Commons است نوع دقیق آن — از جمله CC BY — را یادداشت کنید.
4. به شرکت‌کنندگان بگویید توصیه را با شرایط خودشان تطبیق دهند، نه اینکه همهٔ فهرست را نصب کنند.
5. تاریخ بازبینی خودتان را روی نسخه‌ای که پخش می‌کنید بنویسید.
6. نسخهٔ کهنه را از پوشهٔ مشترک بردارید تا دوباره تدریس نشود.

هدف این صفحه معرفی یک مجموعهٔ خاص نیست. هدف این است که قبل از ایستادن جلوی گروه، تاریخ، تهدید، مجوز و مسیرهای عملی منبع را خودتان دیده باشید و اگر Creative Commons — از جمله CC BY — یا مجوز باز دیگری در کار است، حد دقیق تغییر مجاز و شیوهٔ ذکر منبع را درست و کامل فهمیده باشید تا نسخهٔ کلاس با اصل اثر قاطی نشود.