خاطرات اکبر هاشمی - ۷ فروردین ۱۳۸۲

بمباران و موشك‌باران بغداد، بصره، تنّومه و موصل و پياده شدن چتربازان آمريكايي در فرودگاه كوچك سليمانیه [در کردستان عراق]، براي تهيه مقدمات گشودن جبهه در شمال و درگيري‌هاي جدي زميني و هوايي در اطراف نجف، از اخبار جنگ عراق است. در ناصريه هم درگيري‌ها ادامه دارد. در اين ميان، مطالب مهمي قابل توجه است: 

1 – اختلاف‌نظر ميان [کالین] پاول، [وزیر امورخارجه آمریکا] و [دونالد] رامسفیلد، وزير دفاع، بر سر تعداد نيروي لازم در جنگ. پاول فكر مي‌كند، در برابر هر سرباز دشمن، سه سرباز براي نيروي مهاجم لازم است. بر اين اساس، تعداد نيروهاي مهاجم را بسياركم  و از عوامل مشكلات نظامي مي‌داند. در مقابل، رامسفیلد معتقد است، توجه به تكنولوژي مهم است و نه افراد. اكنون بسياري از صاحبنظران، نظر رامسفیلد را باعث شكست‌هاي ابتدايي آمريكا در عراق مي‌بينند.

2 – [جرج] بوش، [رییس‌جمهور آمریکا]، مبلغ 75 ميليارد دلار بودجه فوق‌العاده براي جنگ خواسته است؛ براساس يك ماه زمان جنگ، هشت ميليارد آن براي كمك به همراهان و شروع طرح‌هاي  بازسازي و امدادي است. بعضي‌ها مبلغ 75 ميليارد دلار را كافي نمي‌دانند.

3 -  اشتباهات كاخ سفيد در تكروي و دور زدن سازمان ملل و درگيري با همراهان اروپايي مثل آلمان و فرانسه و تشديد اختلاف با روسيه و تجديد رقابت استفاده از روش غلط جنگ رواني با پخش اخبار نادرست و رد شدن آنها، باعث بي‌اعتباري و ضعف آمريكا در جهان شده و قدرت‌نمايي دو سال اخير را  زير سئوال برده است.

4 – بي‌اعتباري به افكار عمومي مردم جهان و شخصيت‌هاي معتبر جهان، آمريكا را منزوي و منفوركرده است. تعداد تظاهرات مردمي و شعارهاي توهين‌آميز عليه شخص [جرج] بوش و آمريكا روزافزون و بي‌سابقه است و استفاده تعبيرات و ادبيات توهين‌آميز در سرزنش آمريكا، يك كتاب قطور را تشكيل مي‌دهد.

5 – تدبيرهاي جنگي آمريكا و انگليس‌كه همراهي نمادين استراليا و اسپانيا را دارند، نشان ضعف و مديريت نظامي آمريكا تلقي شده و شخص ژنرال تامي فرانكس‌كه فرمانده جنگ منطقه است، بيشترين انتقادات را متوجه خودكرده؛ بخصوص‌كه تا هفتمين روز جنگ، حتي نتوانسته اهداف كوچكي مثل فاو، ام‌القصر، ناصريه و ... را تصرف و تحكيم كند و نيروهاي آمريكايي را در يك خط باريك، روي جاده به طول400 كيلومتر دراز كرده و در معرض آسيب قرار داده كه اگر نظاميان عراقي روحيه درستي داشتند، مي‌توانستند روزانه ده‌ها ضربه كاري در اين مسير بي‌حفاظ برآنها واردكنند. 

علاوه برآن، عملكرد سوء بمباران‌ها و موشك‌باران‌ها كه تاكنون ضربه اساسي بر قدرت بعث عراق وارد نكرده است، باعث خشم و نفرت مردم عراق و هل‌دادن آن به طرف حاكميت عراق شده و اين مجموعه، حاكي از بي‌تدبيري مديريت ماشين جنگي‌آمريكا و انگليس دارد.

نيروهاي مهاجم- موسوم به ائتلاف براي آزادسازي عراق- از اول شعار خود را نجات مردم عراق عنوان كردند و در عمل، خود باعث آسيب‌ديدن مردم شده‌اند و خاطره تلخ دهن‌كجي به مردم عراق در سال 1991 را زنده كرده‌اند. درآن زمان ابتدا [جرج] بوش پدر، از مردم خواست‌كه عليه حكام بعث قيام كنند و وعده حمايت داد. پس از آنكه مردم در 14 استان قيام كردند و سررشته كار را از دست صداميان درآوردند،آمريكا احساس‌كرد كه ايران از اين قيام مردمي‌كه عمدتاً با حضور شیعيان بود، بهره مي‌برد، به بعثيان اجازه برخورد شديد داد و بعثيان با استفاده از همه امكانات نظامي و به خصوص هلي‌كوپتر وگاه سلاح شيميايي، مردم را به خاك و خون كشيدند. امروز هم عملاً در جهت ايذاء مردم حركت مي‌كنند و ناشيانه صحبت از رسيدن كشتي‌هاي حامل مواد غذايي و امكانات رفاهي براي مردم مي‌كنند؛ در حالي‌كه امكان ورود به يك شهر را هم ندارند و مردم هم آمادگي پذيرش‌كمك آنها را ندارند. 

7 – [کالین] پاول، [وزیر امورخارجه آمریکا]، بار ديگر سياست اعلان‌شده سابق آمريكا در مورد عراق را ديروز تكراركرد وگفت، پس از سقوط حكومت بعث، دولت نظامي به فرماندهي يك ژنرال آمريكايي تشكيل مي‌شود و تا زمان برقراري نظم‌كامل ادامه دارد و پس از استقرار نظم، حكومت غيرنظامي به رياست يك مقام آمريكايي تشكيل مي‌شود و پس از سامان يافتن امور، به‌تدريج حكومت به نمايندگان مردم عراق واگذار مي‌شود!! اين اظهارات، خاك يأس برسر مردم و ناظران بين‌الملل مي‌پاشد؛ زيرا همه مراحل زير سئوال است و تحقق آنها نزديك به محال است وآمريكا را منزوي‌تر مي‌كند.

8 -  دولت [جرج] بوش، در يك اشتباه فاحش و شايد حلقه‌اي از زنجيره جنگ رواني، چند طرح عمراني براي بازسازي عراق در زمان نامعين را به شركت‌هاي آمريكايي و عمدتاً وابسته به جمهوريخواهان واگذاركرده كه انتقادات صريح رقبا، حتي دموكرات‌ها را برانگيخته است. 

9 – انگليس تلاش داردكه امور را تا حدودي به سازمان ملل برگرداند؛ هم براي مشكلي كه با ديگر اعضاي اتحاديه اروپا پيدا كرده و هم براي جواب به افكارعمومي كشورش و هم از ترس تكروي بيشتر آمريكا، ولي‌آمريكا مايل نيست خود را در محدوده سياست‌هاي بين‌المللي قرار دهد.

10 – شوراي امنيت [سازمان ملل]، براي مسأله نيازهاي مردم عراق تشكيل جلسه داده است. آمريكا مي‌خواهد باز هم اختيار فروش نفت وتأمين نيازها را به دست بگيرد. دبيركل شوراي [امنیت] سازمان ملل مي‌گويد، به او واگذار كنند. بسياري از اعضاي شورا مي‌گويند، دولت فاتح، خود تكليف داردكه مردم را اداره‌كند و نبايد سازمان ملل به او بدهد. معلوم شد كه شورا به خاطر حق وتوهاي موجود و متعارض، نمي‌تواند در اين خصوص تصميمي بگيرد و مشكل مردم عراق مزمن خواهد شد و بر سر آمريكا شكسته مي‌شود. 

11 – رقابت و مشاجرات روسيه و آمريكا رو به توسعه است. آمريكا خواسته ضعف عملكرد نظامي خود در عراق را معلول كمك روسيه به عراق بداند و مي‌گويد، در تأمين سلاح‌هاي ضدتانك و دوربين‌هاي ديد در شب و ابزار اخلال در برنامه‌هاي جنگ الكترونيكي آمريكا و انحراف مسير موشك‌ها، به عراق كمك كرده است؛ در حالي‌كه همه اينها را سابقاً در جنگ عليه ايران و عراق داده بودند. روس‌ها انتقادات صريحي از سياست تجاوزكارانه آمريكا دارند و حتي مي‌گويند، آمريكا همبستگي جهاني عليه ترور را هم مخدوش كرده و پارلمان روسيه، بحث دربارة كاستن از زرادخانه‌هاي اتمي را كه مورد توافق دو دولت روسيه و آمريكا بوده و مجلس آمريكا هم آن را تصويب كرده بود، تا زمان نامعلومي به تأخير انداخته است. من از اظهارات [ایگور ایوانف]، وزير امورخارجه روسيه در ملاقات اخيرمان، دريافتم كه روس‌ها پس از پشت سرگذاشتن بخشي از مشكلات فروپاشي، درصدد احياي نقش جهاني سابق خوداند. 

12 – به نظر مي‌‌رسد، جلسات جاري شوراي امنيت [سازمان ملل]كه به خواست غيرمتعهدها براي بررسي جنگ عراق به صورت علني تشكيل شده، به خاطر تعارض حق وتوها، نتواند تصميمي اتخاذ كند و با بحث‌ها و ابراز نظرها، فشار زيادي برآمريكا وارد خواهدكرد. 

13 – فرصت مناسبي براي ايران در صورت طولاني‌شدن جنگ به وجود آمده كه اگر درست درك و استفاده شود، نتايج مهمي خواهد داشت. همه اطراف اكنون مراعات ايران را دارند. [تونی بلر]، نخست‌وزير انگليس، در مذاكرات ديروزش با مجلسيان و خبرنگاران، كوشيد پيام‌هاي مثبتي به ايران ارسال كند؛ منجمله گفت، راجع به پرداخت غرامت جنگ هشت‌ساله به ايران كه مبلغ 1000 ميليارد دلار است، فكري بشود و گفت، نيروهاي ائتلاف با مجاهدين خلق (منافقين) برخورد خواهند كرد. عملاً هم بخشي از محدوديت‌هاي بازرگاني عليه ايران را كم كرده‌اند.

14 – هانس بليكس، [رییس بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل]، در جلسه ديروز شوراي امنيت، با صراحت و تلخي از بهانه‌گيري‌هاي آمريكا در مورد بازرسي براي خلع‌سلاح عراق انتقادكرد وگفت، اگر گزارشي مطابق ميل‌آمريكا نبود، مورد تعرض‌آمريكا قرار مي‌گرفت و عملاً نگذاشت‌كار به نتيجه برسد. 

15 – در مقابل، اشكالات رژيم عراق خيلي زياد است. علاوه بر ماهيت فاسد حزب بعث و اقدامات سركوبگرانه داخلي و تجاوزهاي خارجي و تخلف‌هاي زياد از مقررات بين‌المللي، رفتارهاي غيرقابل‌توجيهي در مقابل بهانه‌گيري‌هاي آمريكا دارد و در عمل هم تحرك مناسب در برخورد با نيروهاي متجاوز را ندارد؛ مثلاً با پخش نيروهاي مهاجم در جاده، اقدام مناسبي براي ضربه‌زدن به آنها نكرده. البته معلوم است‌كه از نيروي هوايي و هوانيروزش نمي‌تواند استفاده كند، ولي تشكيل گروه‌هاي كوچك و سريع فراوان و حمله‌هاي مكرر به نقاط آسيب‌پذير آمريكايي‌ها و ناامن‌كردن محيط‌زيست آنها دركويت در خليج‌فارس، مقدور است. شايد عدم ايمان نيروهاي مسلح و ضعف اميد به آينده و عدم حمايت افكار عمومي، از عوامل اين وضع باشد. 

16 – به هرحال به احتمال قوي، مهاجمان در نهايت به سرنگوني رژيم عراق خواهند رسيد، ولي اگر اين توفيق با هزينه زياد و يا بي‌اعتباري آنها و با خشم رقباي استعماري و محافل آزاديخواه و با عواقب ناگوار در عراق همراه باشد، جهان براي مدتي از شر ماجراجويي‌هاي آمريكا در امان خواهد بود. 

در اخبار آمده كه امروز نيروهاي انگليسی به شهر تنّومه در شرق بصره و به شهر زبير در آن طرف بصره وارده شده‌اند و در ناصريه، ضربه‌هایی به نيروهاي آمريكا وارد شده كه تلفات زيادي داشته است.گفته مي‌شود، اشتباهاً از سوي خود مهاجمان بوده و نيز مهاجمان اعلان‌كرده‌اند، در بيمارستان ناصريه، چون وسایل دفاع شيميايي عراقي به‌ دست‌آمده، نشان تصميم بر استفاده از سلاح شيميايي است و ادعا دارند، مركز توليد مواد شيميايي را در اطراف كربلا كشف‌كرده‌اند.

17 – در درگيري‌هاي پليس‌آمريكا با مخالفان جنگ، صحنه‌هاي مهمي در داخل و خارج آمريكا خلق مي‌شود؛ مثلاً بسته‌شدن مدارس250 شهر درآلمان و حضور صدها هزار دانش‌آموز آلماني در خيابان‌ها و طول صف پنج كيلومتري مخالفان در منهتن نيويورك و نيز روي زمين خوابيدن جمع زيادي از مردم و نيز بازداشت و دستبندزدن به دستان اسقف [دزموند مپیلو] توتو، دارنده جايزه صلح نوبل در بين مخالفان. 

آمريكا حساسيت زيادي روي منطقه انصارالاسلام دركردستان عراق نشان مي‌دهد و بارها آنجا را بمباران كرده و اتحاديه ميهني هم به آنها كمك مي‌كند و تلفاتي هم به بارآورده‌اند، ولي آنها به نقاط امن‌كردستان پناه برده‌اند و معلوم است‌كه از بين نمي‌روند.
18 – نيروهاي مهاجم، روزانه حدود 1500 سورتي پرواز جنگي دارندكه خيلي از آنها بمب و موشك مي‌زنند؛ علاوه بر موشك‌باران كروز از راه دور.

19 – اعلان شدكه مجموعه‌كشته‌هاي عراقي‌كمتر از 400 و تعداد مجروحان، حدود شش هزار نفر است. اگر اين خبر عراق درست باشد، براي مدت طولاني قابل تحمل است و به‌خصوص‌كه مهاجمان به مراكز مهم مثل نيروگاه‌ها، صنايع نفتي، پل‌ها و ... حمله نمي‌كنند؛ به اميد اينكه بعد از جنگ ازآنها خودشان استفاده‌‌كنند.

ستاد [برگزاری] نمازجمعه [تهران] و صداوسيما فشار آورده‌اندكه من به جاي آيت‌الله [محمد] يزدي، نمازجمعه را اقامه كنم؛ به منظور ايراد بحث تحليلي در مورد جنگ و از آقاي يزدي هم موافقت‌گرفته‌اند. مخالفت‌كردم وگفتم، اهانت به آقاي يزدي است،گرچه ايشان استقبال هم بكنند.

صداوسيما چون نمي‌تواند در داخل عراق، خبرنگاران مؤثري داشته باشد، در كنار اروند، روي شلمچه، خرمشهر و آبادان، خبرنگاراني مستقركرده و گزارش‌هاي ناقص و گاهي متناقض مخابره مي‌كند و نيز دركردستان عراق هم همين وضع است.