خاطرات اکبر هاشمی - ۳ اسفند ۱۳۷۶

بعد از نماز صبح، اخبار تهران و خارج و اخبار سعودی را دیدم. قسمت اعظم اخبار رسانه هاى عربستان، دربارة سفر و برنامه هاى ما است. حساسیت مراکز خبرى، متوجه بحران عراق است. متأسفانه باز هم دو مهندس ایرانى در پاکستان ترور شده اند.

رییس اتاق بازرگانى ریاض آمد. توضیحاتى دربارة بخش خصوصى سعودی دادکه خیلى زیاد است و براى شرکت در میهمانى شان و تشویق بازرگانان براى همکارى دو کشور دعوت کرد. آقاى [علی] شمس اردکانى، براى این منظور از اتاق بازرگانى ایران، همراه هیأت است.

صبحانه را دسته جمعى با اعضای خانواده خوردیم. به مرکز گارد ملى – الحرس الوطنى- رفتیم. آقاى تویجیری، معاون فرماندهى گارد توضیحات داد. این سازمان را از اول تأسیس دولت شان، براى حفظ انقلاب شان تأسیس کرده اند؛ شبیه سپاه و بسیج در ایران. اعضاى آن را بیشتر افراد وفادار تشکیل مى دهند. فرماندهى آن با ولیعهد امیرعبدالله و فرماندهى بخش مسلح و نظامى آن، با پسرش مُتعب بن عبدالله است. مسئولیت بخش عشایرى و غیرنظامى جادریه با آقاى تویجیری که از مشاوران برتر امیر و از حامیان مؤثر دوستى ایران و عربستان است.

تاریخچه تأسیس را گفت و اضافه کرد، حدود 50 هزار بخش مسلح است و بیش از این بخش غیرمسلح که شبیه کارهاى جهادسازندگى، براى پیشبرد وضع عشایر و روستاها تلاش مى کنند. از تلاش هاى آقاى نورى، سفیرمان تجلیل کرد و از کم کارى سُفراى قبلى مان گفت که باعث شرمندگى آقای دکتر هادی، [سفیر سابق ایران در عربستان] شد که در جلسه بود و خنده حضار !

به آمفى تئاتر رفتیم. شاهزاده مُتعب خیرمقدم گفت و اینکه امیر دستور داده، هر اطلاعى که من خواستم، بدهند و اظهارآمادگى براى جواب هر سئوال کرد. با پخش فیلمى از کارهاى مختلف گارد، آن را توضیح دادند. اسلحه هاى سنگین شان، تانک، نفربر و توپ است و مثل زمان شاه در ایران، نقش خاندان سعود را خیلى برجسته کرده اند. چند تانک را در مدخل مقر مستقرکرده بودند. گفت، این تانک ها را در جنگ خلیج فارس با عراق، از عراقى ها به غنیمت گرفته اند.

سپس به محل کتابخانه امیرعبدالله رفتیم که وسیع و مجهز و مدرن با 500 هزار جلد کتاب و با بخش هاى جداگانه براى خانم ها و آقایان است. از کتابخانه کُتب خطى و بخش مخصوص اسب سوارى – فردسیه – بازدید کردیم. یک سرى از انتشارات شان را هدیه دادند.

به محل دانشگاه گارد رفتیم. منطقه وسیعى در شمال شرقى ریاض را تصرف و تجهیز کرده اند؛ شبیه کارهاى سپاه و ارتش در ایران در گرفتن زمین. در دفتر، توضیحات آقاى مُتعب را شنیدیم؛ رییس دانشگاه هم هست و خودش درجه سرلشکرى دارد. گفت، این درجه را با تلاش به دست آورده و نه با دستور و رابطه و گفت، 600 نفر دانشجو دارند و دوره اش سه سال است. آنها پس از فراغ از تحصیل، با درجه ستوانى کارشان را شروع مى کنند و 400 خانه سازمانى داشتند.

در همان جا در مسجد، نماز ظهر و عصر را با امامت من خواندیم. سپس در میدان، نمایش کوتاهى توسط گروهى از دانشجویان داده شد؛ برنامه تمرین هماهنگى و بازى با تفنگ شان. از بخش هاى مختلف دانشکده بازدیدکردیم و در آمفى تئاتر توضیحات دادند.

سپس به بیمارستان گارد رفتیم که500 تخت در یک طبقه دارد. وسیع است، با طرح کشور دانمارک. دکترها و رییس بیمارستان، توضیحات توجیهى دادند. از بخش هاى اطفال، کلیه و دیالیز و پیوند کبد بازدیدکردیم. به داشتن قدرت پیوندکلیه وکبد افتخار می کنند، ولى براى پیداکردن این اعضا مشکل دارند. از مرده هاى تصادفى و مرگ مغزى به دست مى آوردند. اکثر کارکنان، خارجى هستند.

براى ناهار، به باشگاه گارد رفتیم. سپس کمى در خوابگاه آنجا استراحت کردم. از آنجا براى دیدن مجتمع کشت و صنعت، به سوى شهر الخرج، در 80 کیلومترى ریاض حرکت کردیم؛ در مسیر اتوبان مدرن و طولانى مکه - دمام است. این اتوبان 1400 کیلومتر طول دارد. منطقه الخرج، از پیش از اسلام منطقه تولید و کشاورزى بوده و مصرف مواد غذایى مکه، عمدتاً از اینجا تأمین مى شده و به همین جهت به آن خرج گفته اند. جمعیت شهر 50 هزار نفر است؛ خیلی از آنها از پولداران ریاض اند که درآنجا زمین و باغ و منزل دارند.

در دفتر کشت و صنعت، مدیر مؤسسه توضیحات داد. از املاک خانواده امیر و شاهزاده محمد، نوه فیصل است که خودش هم بود. نُه هزار هکتار زمین و حدود 100 حلقه چاه آب و گاودارى بزرگ با 25 هزار رأس گاو که 12 هزار آن شیرى است و کارخانه پاستوریزه تولید فرآورده هاى متنوع؛ نکته مهم این است که شش حلقه چاه آن از عمق هزار و 800 مترى آب مى کشندکه 65 درجه حرارت آب است و بقیه چاه ها هم بیش از 200 متر است.

از گاودارى ها و مزرعه و کارخانه و یکى از چاه هاى آب1800 مترى، با اتوبوس بازدیدکردیم. گفتند بزرگترین واحد از نوع خود در جهان است و استاندارد بین المللى گرفته اند. اصلاً فکر نمى کردم در عربستان خشک و گرم، چنین واحد بزرگ کشاورزى ـ دامى و صنعتى باشد.

دچار اسهال شده بودم. در مدتى که در منطقه بودم، سه بار به دستشویی رفتم. از دکتر میلانى، قرص ضداسهال گرفتم و دیگر پیش نیامد. نماز مغرب و عشا در آنجا خواندیم و به ریاض مراجعت کردیم. در مسیر رفت و برگشت، آقاى دکتر نفیسه که وزیر همراه من است، اطلاعات خوبى از کشورشان داد و از من دربارة مجمع تشخیص مصلحت توضیح گرفت که براى دنیا ناشناخته است و جالب توجه براى کشورداران دنیا و مخصوصاً مسلمان به عنوان راه حلى براى اداره کشورهاى اسلامى براساس اسلام و تأمین نیازهاى زمان.

به اقامتگاه آمدیم. آقاى زنگنه و آقاى [حسین] کاظم پور اردبیلی آمدند. گزارش مذاکره با وزیر نفت سعودی را دادند و پیش نویس بیانیه مشترک را آوردند که براى حمایت از قیمت نفت تهیه کرده اند؛ آن را کافى نمى دانند. گویا سعودی ها مایلندکشورهایى مثل ونزوئلا را که سهمیه را مراعات نمى کنند، تنبیه کنند و بعید است حاضر باشند داوطلبانه از سهمیه خودشان بکاهند.

آقاى [حسین] کمالی، وزیر کار آمد. گفت، احتیاج به کمک بیشتر من دارد که بتوانند نیروى کار به عربستان اعزام کنند. آقاى [محمدحسین] رضایى، [رییس سازمان] حج [و زیارت] آمد و خواست که تأکید بر بالابردن سهمیه حجاج ایرانى کنم. شام را در منزل آقاى تویجیرى، میهمان بودیم. رجال مهم بودند. خانه وسیع و مجللى در منطقه تجارى شهر دارد. با غذاهاى فراوان و گوناگون، اسراف کرده بودند. یک طرف من، رییس مجلس نشسته بود و صحبت هاى زیادی داشتیم. بعضى از شاهزادگان، تقاضاى اجازه سفرهاى شکارى به ایران نمودند.

در گزارش ها آمدکه کوفى عنان در بغداد، با صدام حسین، [رییس جمهور عراق]، به توافق رسیده اند و صدام تسلیم خواسته هاى آمریکا شده است؛ همان طورکه انتظار مى رفت.