شاهین شرقی کیست؟

شاهین شرقی، پژوهشگر فناوری، کارآفرین، آینده‌پژوه و تحلیل‌گر حوزه‌های حکمرانی و فناوری‌های نوظهور، یکی از چهره‌های شاخص نسل میانی متخصصان میان‌رشته‌ای فناوری-کسب‌وکار در ایران معاصر است. شرقی، با ترکیبی منحصربه‌فرد از پشتوانه مهندسی، تجربه عملی کارآفرینی-صادرات، و تخصص آینده‌پژوهی، در سال‌های اخیر به یکی از تحلیل‌گران مرجع حوزه‌های حکمرانی آینده، فناوری‌های نوظهور، و دینامیک‌های قدرت در ساختار اداری ایران بدل شده است. حضور پربازتاب او در برنامه «سیمرغ» ـ کار مشترک عبدی مدیا و دیدارنیوز ـ در گفت‌وگو با دکتر مهدی مطهرنیا با موضوع «حکمرانی آینده و فناوری‌های جدید»، یکی از گفت‌وگوهای پربازتاب اخیر در عرصه فکری-تحلیلی ایران درباره پیوند فناوری و حکمرانی محسوب می‌شود.

اهمیت شاهین شرقی در سپهر فکری-فناورانه ایران از چند جهت قابل بررسی است. نخست، تخصص میان‌رشته‌ای او ـ که در نقطه تلاقی مهندسی، آینده‌پژوهی، کسب‌وکار، و حکمرانی فناوری قرار می‌گیرد ـ به او ابزار تحلیلی منحصربه‌فردی برای فهم پیچیدگی‌های فناوری‌های نوظهور بخشیده است. دوم، تجربه عملی کارآفرینی او ـ به‌ویژه با سابقه صادرات کالاهای ایرانی به اتحاد جماهیر شوروی سابق ـ که او را در شمار باسابقه‌ترین کارآفرینان آینده‌پژوه ایران قرار می‌دهد و به تحلیل‌های نظری او پشتوانه‌ای عملی-تجربی بخشیده است. سوم، نگاه ساختاری-انتقادی او به دینامیک‌های قدرت در ایران ـ که در آن، با شناسایی «جزیره‌ای عمل کردن دایره‌های قدرت» و این که «منتقدین نظام، خود مسئولان نظام هستند»، یکی از تحلیل‌های نوآورانه گفتمان نهادی معاصر را ارائه می‌دهد. چهارم، حضور پربازتاب او در پلتفرم‌های فکری-تحلیلی شاخص ـ از پادکست «ما کارآفرینیم»، نشست کارآفرینان شریف، تا برنامه «سیمرغ» عبدی مدیا ـ او را در شمار چهره‌های پر حضور گفتمان میان‌رشته‌ای فناوری و حکمرانی قرار داده است.

زندگی و پیشینه

اطلاعات تفصیلی درباره تاریخ تولد، محل تولد، و پیشینه خانوادگی شاهین شرقی در منابع رسانه‌ای باز محدود است؛ ویژگی‌ای که در میان کارآفرینان و پژوهشگران فناوری ایران، که عمدتاً بر فعالیت‌های تخصصی-حرفه‌ای خود تمرکز دارند، نسبتاً معمول است. آنچه از روایت‌های منتشر شده از مسیر حرفه‌ای او روشن است، این که شرقی در نسل میانی کارآفرینان ایران قرار می‌گیرد ـ نسلی که در دوران پسا-جنگ و در فضای فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و گشایش بازارهای جدید برای صادرات ایرانی فعالیت اولیه کارآفرینی خود را آغاز کرد.

تحصیلات و پشتوانه آکادمیک

شاهین شرقی مهندس است و حضور او در نشست کارآفرینان شریف ـ که عمدتاً به دانش‌آموختگان و فعالان نزدیک به دانشگاه صنعتی شریف اختصاص دارد ـ نشانه‌ای از پیوند احتمالی او با این دانشگاه است. عنوان «مهندس» در شناسایی او در رسانه‌های ایران، نشان‌دهنده تخصص فنی-مهندسی اوست که شالوده فعالیت‌های آینده‌پژوهی و فناوری او را تشکیل می‌دهد.

فعالیت کارآفرینی و تجربه صادرات

نقطه شاخص اولیه کارنامه شاهین شرقی، تجربه عملی او در عرصه کارآفرینی و صادرات است. در گفت‌وگوی پربازتاب با پادکست «ما کارآفرینیم»، شرقی روایت کرد که «اولین تجربیات صادرات کالاهای ایرانی به شوروی سابق» را پشت سر گذاشته است.

این تجربه، که در دوره فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و گشایش بازارهای آسیای مرکزی، روسیه و قفقاز برای کالاهای ایرانی رخ داد، یکی از نقاط شاخص کارنامه عملی او محسوب می‌شود. در آن دوره، صادرات به شوروی سابق و سپس کشورهای پساشوروی، فرصت بزرگی برای کارآفرینان ایرانی ایجاد کرد و شرقی در شمار پیشگامان این عرصه قرار گرفت.

تخصص در آینده‌پژوهی

محوری‌ترین تخصص شاهین شرقی، آینده‌پژوهی (Futures Studies) است؛ حوزه‌ای میان‌رشته‌ای که در آن، با استفاده از ابزارهای علمی، سناریوهای محتمل آینده شناسایی و تحلیل می‌شود.

شرقی در یکی از موضع‌گیری‌های فکری شاخص خود، چارچوب فکری خود نسبت به آینده‌پژوهی را این‌گونه توضیح داده است: «آینده چیزی است که ما ایجاد می‌کنیم و می‌توانیم با آگاهی به سمت آن برویم و این دانستن راهی که به سمت آن می‌رویم می‌تواند منبع درآمد و کسب‌وکار برای ما باشد، چرا که ما چیزی را می‌دانیم و چیزی را خلق می‌کنیم که دیگران از آن استفاده خواهند کرد.»

این تعریف، نشانه‌ای از نگاه عمل‌گرایانه و کارآفرینانه شرقی به آینده‌پژوهی است؛ نگاهی که در آن، آینده نه به‌عنوان یک پدیده پیش‌بینی‌شدنی، بلکه به‌عنوان عرصه‌ای برای «خلق و آگاهانه ساختن» تلقی می‌شود.

حضور در برنامه «سیمرغ» عبدی مدیا

نقطه عطف کارنامه رسانه‌ای-تحلیلی اخیر شاهین شرقی، حضور او در برنامه «سیمرغ» ـ کار مشترک عبدی مدیا و دیدارنیوز ـ در قسمت چهارم این مجموعه برنامه با موضوع «حکمرانی آینده و فناوری‌های جدید» بود. این گفت‌وگو، که توسط دکتر مهدی مطهرنیا (آینده‌پژوه و استاد دانشگاه) با شرقی انجام شد و به تهیه‌کنندگی عبدالله عبدی (مدیر عبدی مدیا) منتشر گردید، یکی از پربازتاب‌ترین گفت‌وگوهای میان‌رشته‌ای درباره پیوند فناوری و حکمرانی در گفتمان فارسی‌زبان معاصر محسوب می‌شود.

موضوع گفت‌وگو: حکمرانی آینده و فناوری‌های جدید

موضوع محوری گفت‌وگو، «حکمرانی آینده و فناوری‌های جدید» بود؛ موضوعی که در فضای پر تنش گذار به جامعه اطلاعاتی و چالش‌های مرتبط با هوش مصنوعی، حکمرانی داده، و دینامیک‌های قدرت در عصر دیجیتال، یکی از شاخص‌ترین موضوعات بحث در گفتمان معاصر محسوب می‌شود. این فصل از برنامه، پیش از حمله اسرائیل به ایران (خرداد ۱۴۰۴) تولید شده بود ـ نکته‌ای که در توضیحات تهیه‌کننده برنامه به آن اشاره شد.

مواضع شاخص در گفت‌وگو

شاهین شرقی در این گفت‌وگو، چندین موضع تحلیلی شاخص ارائه کرد که در فضای رسانه‌ای ایران بازتاب گسترده‌ای یافت:

«دایره‌های قدرت در ایران جزیره‌ای عمل می‌کنند»: این تحلیل، که نشانه‌ای از نگاه ساختاری شرقی به مشکلات هماهنگی نهادی در ساختار اداری ایران است، یکی از پربازتاب‌ترین مواضع گفت‌وگو محسوب می‌شود. در نگاه او، عدم هماهنگی میان نهادهای قدرت ـ که هر کدام به‌مثابه «جزیره»ای مستقل عمل می‌کنند ـ یکی از موانع اصلی حکمرانی کارآمد در ایران است.

«منتقدین نظام، خود مسئولان نظام هستند»: این تحلیل پارادوکسی، که در آن نقد ساختار اداری از درون خود ساختار صورت می‌گیرد، نشانه‌ای از نگاه عمیق شرقی به دینامیک‌های پیچیده نقد و قدرت در ایران معاصر است. این موضع، در ادبیات نقد ساختار قدرت در ایران، یکی از تحلیل‌های نوآورانه محسوب می‌شود.

«در حاکمیت ما پیوست...»: شرقی در این بخش از گفت‌وگو، به ضرورت «پیوست‌نگاری» (یا تحلیل پیوست‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، فناورانه و... برای تصمیم‌گیری‌های ساختاری) در حکمرانی ایران اشاره کرد ـ مفهومی که در ادبیات حکمرانی نوین، یکی از ابزارهای کلیدی تحلیل سیاست‌گذاری محسوب می‌شود.

ویدیو: شاهین شرقی مهمان برنامه «سیمرغ» | گفت‌وگو با دکتر مهدی مطهرنیا | موضوع: حکمرانی آینده و فناوری‌های جدید

 گزارش مکتوب این گفت‌گو را اینجا بخوانید: 

حكمرانى آينده و فناوریهاى جديد با حضور شاهین شرقی

اهمیت سیمرغ به‌عنوان پلتفرم فکری

«سیمرغ»، به‌عنوان کار مشترک عبدی مدیا و دیدارنیوز، در شمار پلتفرم‌های شاخص گفت‌وگوهای میان‌رشته‌ای فکری-تحلیلی در فضای فارسی‌زبان قرار می‌گیرد. حضور شاهین شرقی در این برنامه، در کنار چهره‌های دیگر شاخص گفتمان عمومی ایران، نشانه‌ای از جایگاه پایدار او در میان متخصصان و تحلیل‌گران مرجع این عرصه است.

حضور در دیگر پلتفرم‌های فکری-کارآفرینی

علاوه بر برنامه «سیمرغ»، شاهین شرقی در پلتفرم‌های متعدد دیگر نیز فعال است:

پادکست «ما کارآفرینیم»

شرقی در پادکست شاخص «ما کارآفرینیم» نیز حضور یافته است. در گفت‌وگوی این پادکست، او درباره چارچوب فکری خود نسبت به کارآفرینی، آینده‌پژوهی و تجربه شخصی اولین تجربیات صادرات کالاهای ایرانی به شوروی سابق صحبت کرد. این گفت‌وگو، یکی از روایت‌های شاخص از مسیر کارآفرینی نسل میانی ایران محسوب می‌شود.

نشست کارآفرینان شریف

شرقی در نشست کارآفرینان شریف نیز سخنرانی داشته است؛ نشستی که در شمار گردهمایی‌های شاخص دانش‌آموختگان دانشگاه صنعتی شریف ـ معتبرترین دانشگاه فنی ایران ـ قرار می‌گیرد و در آن، کارآفرینان و فعالان شاخص فناوری به ارائه تجربیات و دیدگاه‌های خود می‌پردازند.

دیدگاه‌ها و رویکردهای فکری

شاهین شرقی در طول کارنامه فکری-تحلیلی خود، چارچوب فکری روشنی صورت‌بندی کرده است که در چند محور قابل پی‌گیری است.

رویکرد فعالانه به آینده

محوری‌ترین موضع فکری شرقی، رویکرد فعالانه (proactive) به آینده است. در نگاه او، آینده نه پدیده‌ای پیش‌بینی‌شدنی، بلکه «چیزی است که ما ایجاد می‌کنیم» ـ موضعی که در ادبیات آینده‌پژوهی معاصر، در شمار رویکردهای «آینده‌سازی» (futuring) قرار می‌گیرد و در نقطه مقابل رویکردهای صرفاً پیش‌بینی‌محور به آینده است.

پیوند آینده‌پژوهی و کسب‌وکار

ویژگی متمایز چارچوب فکری شرقی، پیوند زدن میان آینده‌پژوهی و کسب‌وکار است. در نگاه او، آگاهی از مسیر آینده، «می‌تواند منبع درآمد و کسب‌وکار برای ما باشد» ـ موضعی که در آن، آینده‌پژوهی نه به‌عنوان یک حوزه صرفاً نظری، بلکه به‌عنوان ابزار عملی کارآفرینی تلقی می‌شود.

نقد ساختار جزیره‌ای قدرت

در حوزه تحلیل ساختار قدرت در ایران، شرقی به عدم هماهنگی میان نهادها و «جزیره‌ای عمل کردن» دایره‌های قدرت اشاره کرده است. این تحلیل، که در گفت‌وگوی سیمرغ بازتاب یافت، نشانه‌ای از نگاه ساختاری او به مشکلات حکمرانی در ایران معاصر است.

پارادوکس منتقدین-مسئولان

یکی از تحلیل‌های نوآورانه شرقی، شناسایی پارادوکس همذات‌بودن منتقدین و مسئولان در ساختار ایران است؛ پدیده‌ای که در آن، چهره‌هایی که به‌عنوان منتقد نظام شناخته می‌شوند، در عین حال، خود بخشی از ساختار رسمی این نظام محسوب می‌شوند. این تحلیل، در فهم پیچیدگی‌های گفتمان نقد در ایران معاصر، اهمیت ویژه‌ای دارد.

اهمیت پیوست‌نگاری در حکمرانی

شرقی در گفت‌وگوی سیمرغ به ضرورت «پیوست‌نگاری» در ساختار حکمرانی ایران اشاره کرد ـ مفهومی که در آن، هر تصمیم‌گیری ساختاری باید با تحلیل پیوست‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، فناورانه، زیست‌محیطی و... صورت گیرد. این رویکرد، در ادبیات حکمرانی نوین، در شمار ابزارهای کلیدی تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد محسوب می‌شود.

تأکید بر میان‌رشته‌ای بودن

شاهین شرقی در توصیف فعالیت‌های خود، بر «میان‌رشته‌ای» بودن آن‌ها تأکید دارد. این رویکرد، که در آن، حوزه‌های مهندسی، کسب‌وکار، آینده‌پژوهی، حکمرانی و فناوری در پیوند با یکدیگر تحلیل می‌شوند، یکی از وجوه قابل توجه چارچوب فکری اوست.

ارتباط با چهره‌ها و جریان‌ها

شاهین شرقی در شبکه‌ای از پیوندهای فکری-حرفه‌ای با چهره‌های شاخص گفتمان فناوری-حکمرانی ایران قرار دارد. در سطح فکری-آینده‌پژوهی، رابطه او با دکتر مهدی مطهرنیا (آینده‌پژوه شاخص و استاد دانشگاه، که در برنامه سیمرغ با او گفت‌وگو کرد)، یکی از پیوندهای حرفه‌ای کلیدی او محسوب می‌شود.

در سطح رسانه‌ای، رابطه او با عبدی مدیا (به‌عنوان مهمان برنامه سیمرغ) و دیدارنیوز (شریک سیمرغ)، شبکه ارتباطات رسانه‌ای او را شکل می‌دهد.

در سطح کارآفرینی، رابطه او با شبکه کارآفرینان نزدیک به دانشگاه صنعتی شریف و پادکست «ما کارآفرینیم» از پیوندهای حرفه‌ای-فکری او محسوب می‌شود.

جمع‌بندی

شاهین شرقی، یکی از چهره‌های شاخص نسل میانی متخصصان میان‌رشته‌ای فناوری-کارآفرینی-آینده‌پژوهی در ایران معاصر است که با ترکیبی منحصربه‌فرد از پشتوانه مهندسی، تجربه عملی کارآفرینی-صادرات (با شروع از صادرات کالاهای ایرانی به شوروی سابق)، تخصص متمرکز بر آینده‌پژوهی، و حضور پربازتاب در عرصه تحلیلی حکمرانی فناوری ـ به‌ویژه از طریق گفت‌وگوی شاخص با دکتر مهدی مطهرنیا در برنامه «سیمرغ» عبدی مدیا درباره «حکمرانی آینده و فناوری‌های جدید» ـ جایگاهی متمایز در عرصه میان‌رشته‌ای ایران اشغال کرده است.

ویژگی متمایز شاهین شرقی، در سطح اول، رویکرد عمل‌گرایانه و کارآفرینانه او به آینده‌پژوهی است؛ ویژگی‌ای که در آن، آینده‌پژوهی نه به‌عنوان یک حوزه صرفاً نظری، بلکه به‌عنوان ابزار عملی برای خلق کسب‌وکار تلقی می‌شود. این رویکرد، در میان آینده‌پژوهان ایران، نسبتاً منحصربه‌فرد است. در سطح دوم، نگاه ساختاری-انتقادی او به دینامیک‌های قدرت در ایران ـ به‌ویژه تحلیل‌های نوآورانه او درباره «جزیره‌ای عمل کردن دایره‌های قدرت» و پارادوکس همذات‌بودن منتقدین و مسئولان ـ یکی از وجوه قابل توجه چارچوب تحلیلی اوست.

از منظر تحلیلی، جایگاه شاهین شرقی، نمونه‌ای از پدیده «کارآفرین-آینده‌پژوه تحلیل‌گر» در ایران معاصر است؛ پدیده‌ای که در آن، یک متخصص با تخصص مهندسی، در عین حال، در عرصه‌های آینده‌پژوهی، کسب‌وکار و تحلیل حکمرانی فعالیت می‌کند. این الگو، که در میان نسل میانی متخصصان میان‌رشته‌ای ایران، نمونه‌های دیگری نیز دارد، در شرقی با ویژگی تمرکز بر پیوند فناوری و حکمرانی، بازتاب ویژه‌ای یافته است.

آنچه از منظر امروز روشن است، این که موضوعاتی که شاهین شرقی در تحلیل‌های خود به آنها پرداخته ـ از حکمرانی آینده، فناوری‌های نوظهور، ساختار جزیره‌ای قدرت، پیوست‌نگاری در تصمیم‌گیری، و پیوند آینده‌پژوهی با کارآفرینی ـ از پایدارترین موضوعات بحث در گفتمان میان‌رشته‌ای ایران معاصر باقی مانده‌اند. در شرایطی که ایران در یکی از پر تنش‌ترین دوره‌های گذار به جامعه اطلاعاتی-فناوری قرار دارد ـ به‌ویژه با گسترش هوش مصنوعی، چالش‌های حکمرانی داده، و تحولات سریع فناورانه ـ صدای تحلیلی شاهین شرقی، با ترکیب تجربه عملی کارآفرینی و چارچوب نظری آینده‌پژوهانه، یکی از منابع شاخص گفت‌وگوی فکری ایران در این عرصه خواهد بود.

سوالات متداول

شاهین شرقی کیست؟

شاهین شرقی، پژوهشگر فناوری، کارآفرین، آینده‌پژوه و تحلیل‌گر حوزه‌های حکمرانی و فناوری‌های نوظهور ایرانی است. او در سال‌های اخیر، با تخصص متمرکز بر «حکمرانی آینده و فناوری‌های جدید»، به یکی از چهره‌های شاخص گفتمان میان‌رشته‌ای فناوری-حکمرانی در ایران بدل شده است.

شاهین شرقی در عبدی مدیا چه برنامه‌ای داشت؟

شاهین شرقی در برنامه «سیمرغ» ـ کار مشترک عبدی مدیا و دیدارنیوز ـ در قسمت چهارم این مجموعه برنامه با موضوع «حکمرانی آینده و فناوری‌های جدید» حضور یافت. این گفت‌وگو، که توسط دکتر مهدی مطهرنیا (آینده‌پژوه و استاد دانشگاه) با شرقی انجام شد و به تهیه‌کنندگی عبدالله عبدی (مدیر عبدی مدیا) منتشر گردید، یکی از پربازتاب‌ترین گفت‌وگوهای میان‌رشته‌ای درباره پیوند فناوری و حکمرانی محسوب می‌شود. این فصل از برنامه، پیش از حمله اسرائیل به ایران در خرداد ۱۴۰۴ تولید شده بود.

تخصص شاهین شرقی چیست؟

تخصص محوری شرقی، آینده‌پژوهی، فناوری‌های نوظهور، حکمرانی فناوری، و کارآفرینی میان‌رشته‌ای است. او در نقطه تلاقی مهندسی، کسب‌وکار، آینده‌پژوهی، و تحلیل ساختار قدرت قرار دارد و تحلیل‌های شاخصی درباره دینامیک‌های قدرت در ساختار اداری ایران ارائه کرده است.

تعریف شاهین شرقی از آینده‌پژوهی چیست؟

شرقی در یکی از موضع‌گیری‌های فکری شاخص خود، آینده‌پژوهی را این‌گونه تعریف کرده است: «آینده چیزی است که ما ایجاد می‌کنیم و می‌توانیم با آگاهی به سمت آن برویم و این دانستن راهی که به سمت آن می‌رویم می‌تواند منبع درآمد و کسب‌وکار برای ما باشد.» این تعریف، نشانه‌ای از نگاه عمل‌گرایانه و کارآفرینانه او به آینده‌پژوهی است.

مهم‌ترین مواضع شاهین شرقی در گفت‌وگوی سیمرغ چه بود؟

از مهم‌ترین مواضع شاخص شرقی در گفت‌وگوی سیمرغ می‌توان به این موارد اشاره کرد: «دایره‌های قدرت در ایران جزیره‌ای عمل می‌کنند» (نقد عدم هماهنگی نهادی)، «منتقدین نظام، خود مسئولان نظام هستند» (تحلیل پارادوکس همذات‌بودن منتقد و مسئول در ساختار ایران)، و تأکید بر ضرورت «پیوست‌نگاری» در ساختار حکمرانی.

سابقه کارآفرینی شاهین شرقی چیست؟

از سوابق شاخص کارآفرینی شرقی، اولین تجربیات صادرات کالاهای ایرانی به اتحاد جماهیر شوروی سابق است. این تجربه، که در دوره فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و گشایش بازارهای پساشوروی برای ایران رخ داد، یکی از نقاط شاخص کارنامه عملی او محسوب می‌شود.

شاهین شرقی در کدام پلتفرم‌های فکری حضور دارد؟

شاهین شرقی در پلتفرم‌های متعدد فکری-تحلیلی حضور یافته است؛ از جمله: برنامه «سیمرغ» عبدی مدیا (با موضوع حکمرانی آینده و فناوری‌های جدید)، پادکست «ما کارآفرینیم» (با تمرکز بر روایت تجربیات کارآفرینی)، و نشست کارآفرینان شریف (با سخنرانی درباره کارآفرینی و آینده‌پژوهی).

دیدگاه شاهین شرقی درباره ساختار قدرت در ایران چیست؟

شرقی در گفت‌وگوی سیمرغ، نگاه ساختاری-انتقادی به دینامیک‌های قدرت در ایران ارائه کرد. در نگاه او، «دایره‌های قدرت در ایران جزیره‌ای عمل می‌کنند» ـ موضعی که در آن، عدم هماهنگی میان نهادهای قدرت، یکی از موانع اصلی حکمرانی کارآمد در ایران شناخته می‌شود. او همچنین به پارادوکس همذات‌بودن منتقدین و مسئولان در ساختار ایران اشاره کرده است.

آیا شاهین شرقی همچنان فعال است؟

بله، شاهین شرقی به‌عنوان یکی از چهره‌های فعال گفتمان میان‌رشته‌ای فناوری-حکمرانی در ایران، در پلتفرم‌های متعدد فکری-رسانه‌ای فعال است. حضور پربازتاب اخیر او در برنامه «سیمرغ» عبدی مدیا، در گفت‌وگو با مهدی مطهرنیا، یکی از پربازتاب‌ترین گفت‌وگوهای میان‌رشته‌ای درباره پیوند فناوری و حکمرانی در فضای فارسی‌زبان معاصر محسوب می‌شود. حساب اینستاگرام او (@shahin.sharghi) نیز یکی از کانال‌های ارتباطی او با مخاطبان است.