شیخ ناصر نقویان، روحانی شیعه، سخنران مذهبی برجسته، استاد دانشگاه و چهره شاخص جریان روحانیت اصلاحطلب و میانهرو، یکی از شناختهشدهترین و در عین حال جنجالیترین چهرههای روحانیت ایران معاصر است. او که با سبک منحصربهفرد سخنرانی مبتنی بر تلفیق آموزههای دینی با اشعار مولوی و حافظ به یکی از پر مخاطبترین خطبای نسل جدید بدل شد، در کارنامه خود سمتهای شاخصی چون مشاور فرهنگی نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و دبیر هیئت عالی گزینش کشور (با حکم حسن روحانی) را دارد. نقویان که در آبان ۱۳۹۸ از دبیری هیئت عالی گزینش استعفا داد، با مواضع نقادانهای چون «کشور نیاز به رفرم دارد» و «گزینش یکی از نفوذیترین مجموعههای این نظام است»، همواره در کانون توجه رسانهها بوده است.
ناصر نقویان کیست؟
شیخ ناصر نقویان، روحانی شیعه، سخنران مذهبی برجسته، استاد دانشگاه، نظریهپرداز اجتماعی-دینی، و چهره شاخص جریان روحانیت اصلاحطلب و میانهرو، متولد ۱۳۴۳ در شهر بابل استان مازندران، یکی از شناختهشدهترین و در عین حال جنجالیترین چهرههای سخنرانی مذهبی ایران معاصر است. نقویان، که با سبک منحصربهفرد سخنرانی متکی بر اشعار مولوی و حافظ ـ ترکیب اشعار عرفانی-ادبی فارسی با تفسیر دینی ـ به یکی از پر مخاطبترین خطبای نسل جدید روحانیت ایران بدل شد، در طول کارنامه چندبعدی خود، در سمتهای شاخصی همچون مشاور فرهنگی رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک، و در نهایت، دبیر هیئت عالی گزینش کشور (با حکم حسن روحانی از ۲۷ آذر ۱۳۹۷ تا استعفای پربازتاب در ۸ آبان ۱۳۹۸) فعالیت کرده است.
اهمیت حجتالاسلام ناصر نقویان در سپهر مذهبی-اجتماعی ایران از چند جهت قابل بررسی است. نخست، سبک منحصربهفرد سخنرانی مذهبی او ـ که در آن، آموزههای دینی با گنجینه ادبیات کلاسیک فارسی (بهویژه مولوی و حافظ) تلفیق میشود ـ که او را در میان خطبای نسل جدید روحانیت، در جایگاهی متمایز قرار داده است. دوم، پشتوانه آموزشی شاخص حوزوی او ـ با شاگردی نزد چهرههایی همچون آیتالله سید مصطفی محقق داماد، آیتالله سید محمود هاشمی شاهرودی، آیتالله شهید سید محمد حسینی بهشتی، و محمدی ـ که شالوده علمی-فقهی او را تشکیل داده است. سوم، پیوند آشکار او با گفتمان رفرم در ایران ـ که در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرد «تنها راه برونرفت کشور از بخشی از مشکلاتش ایجاد چندصدایی و تغییر در نگرشها و کنار زدن موانع است؛ کشور نیاز به رفرم دارد» ـ که او را در شمار صداهای نقادانه روحانیت قرار میدهد. چهارم، پرونده پربازتاب دبیری هیئت عالی گزینش کشور ـ که در آن، مواضع نقادانه او نسبت به ساختار گزینش (بهعنوان «یکی از نفوذیترین مجموعههای این نظام») و چالش پربازتاب با حجتالاسلام جعفر منتظری (دادستان کل وقت کشور) بر سر مسأله تابعیت دوگانه، به استعفای او در آبان ۱۳۹۸ منجر شد. پنجم، هزینه قضایی مواضع جنجالی او ـ شامل احضار به دادگاه ویژه روحانیت و دو بار به دادگاه کشانده شدن در دوره دولت احمدینژاد ـ که نشانهای از پایداری او در بیان مواضع علیرغم فشارها است.
زندگی و پیشینه
ناصر نقویان در سال ۱۳۴۳ در شهر بابل ـ یکی از مهمترین شهرهای استان مازندران و در شمار قدیمیترین مناطق فرهنگی-تاریخی شمال ایران ـ به دنیا آمد. بابل، که در طول دهههای پس از انقلاب، چهرههای شاخصی را در عرصههای روحانیت، علم، سیاست و فرهنگ به جامعه ایران معرفی کرده، یکی از کانونهای فرهنگ مذهبی شمال ایران محسوب میشود.
تولد در ۱۳۴۳، نقویان را در نسلی قرار میدهد که در سن نوجوانی، با وقایع پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ و سپس جنگ ایران و عراق همزمان شد. تجربه دوران نوجوانی-جوانی او در فضای پسا-انقلابی، شالوده تجربه فکری-مذهبی او را شکل داد.
تحصیلات حوزوی
مسیر تحصیلی نقویان، در حوزههای علمیه ایران شکل گرفت و در نهایت با تخصص در سطوح بالای فقه به اوج رسید.
آغاز در حوزه علمیه بابل
نقویان تحصیلات حوزوی خود را در حوزه علمیه بابل ـ یکی از مراکز شاخص تحصیلات دینی شمال ایران ـ آغاز کرد. این مرحله، شالوده آموزشهای مقدماتی او در علوم دینی را تشکیل داد.
حوزه علمیه قم (۱۳۶۵-۱۳۷۲)
در سال ۱۳۶۵، در سن ۲۲ سالگی، نقویان برای تحصیلات تکمیلی راهی حوزه علمیه قم ـ مهمترین مرکز تحصیلات دینی شیعی ایران ـ شد. تا سال ۱۳۷۲، یعنی به مدت هفت سال، در حوزه علمیه قم به تحصیل پرداخت و در این دوره، تحصیلات خود را تا مقطع خارج فقه پی گرفت ـ بالاترین سطح تحصیلات سنتی حوزوی که در آن، فقیه به جایگاه اجتهاد نزدیک میشود.
استادان شاخص
از جمله استادان شاخص نقویان در حوزه علمیه قم، میتوان به این چهرهها اشاره کرد:
● آیتالله سید مصطفی محقق داماد: فقیه، فیلسوف، و حقوقدان شاخص، عضو فرهنگستان علوم ایران
● آیتالله سید محمود هاشمی شاهرودی: رئیس پیشین قوه قضائیه (۱۳۷۸-۱۳۸۸)، عضو شورای نگهبان، و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام (پیش از درگذشت در دی ۱۳۹۷)
● آیتالله شهید سید محمد حسینی بهشتی (احتمالاً پیش از شهادت در ۷ تیر ۱۳۶۰): رئیس قوه قضائیه و دبیرکل حزب جمهوری اسلامی ـ هرچند که با توجه به سال ۱۳۶۵ آغاز تحصیل در قم، احتمال شاگردی او نزد بهشتی محدود است
● استاد محمدی: یکی از استادان حوزه
این پشتوانه آموزشی، که از طیف وسیعی از چهرههای شاخص فقهی-حقوقی-فلسفی برخوردار است، شالوده علمی نقویان را تشکیل داد.
فعالیت آکادمیک: دانشگاه شهید بهشتی
علاوه بر تحصیلات و فعالیتهای حوزوی، نقویان بهعنوان عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی ـ یکی از معتبرترین دانشگاههای ایران ـ فعالیت آکادمیک پیگیر داشته است. این پیوند با ساختار دانشگاهی، شالوده ارتباط او با محافل علمی-دانشجویی را تشکیل میدهد و یکی از وجوه قابل توجه شخصیت او محسوب میشود.
مشاور فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها
یکی از سمتهای شاخص نقویان، مشاور فرهنگی رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها بود. این نهاد، که در شمار نهادهای فرهنگی-دینی شاخص جمهوری اسلامی است و در همه دانشگاههای کشور دفتر دارد، در طول دهههای گذشته، در شکلگیری فضای فرهنگی-دینی دانشگاهها نقش راهبردی ایفا کرده است.
این سمت، که نشانهای از پذیرش او در ساختار رسمی نظام بود، در عین حال، با مواضع نقادانهتر او در سالهای بعد، تنش گفتمانی ایجاد کرد.
مشاور فرهنگی کمیته ملی المپیک
از دیگر سمتهای اجرایی نقویان، مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک بود. این سمت، که در پیوند با فضای ورزش حرفهای ایران قرار میگیرد، یکی از وجوه متمایز کارنامه او محسوب میشود ـ بهویژه با توجه به این که او در عین حال، روحانی و سخنران مذهبی شاخص است.
نامزدی شورای شهر تهران (فروردین ۱۳۹۶)
در فروردین ماه ۱۳۹۶، نقویان در انتخابات پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران با شعار «شهر پاک، مردم پاک و مسئولان پاک» نامزد شد. این تحرک، یکی از معدود ورودهای رسمی او به عرصه انتخاباتی محسوب میشد. اما یک ماه بعد، تصمیم به کنارهگیری گرفت ـ تصمیمی که در فضای پر تنش انتخابات شورای شهر آن دوره، یکی از حواشی قابل توجه بود.
این کنارهگیری، نشانهای از این واقعیت بود که نقویان در طول کارنامه خود، «هیچ گاه رغبتی برای ورود به عرصه انتخابات نداشته و ترجیحش این است که با سخنرانی در جامعه تأثیرگذار شود.»
دبیر هیئت عالی گزینش کشور (آذر ۱۳۹۷ - آبان ۱۳۹۸)
پربازتابترین فصل کارنامه اجرایی نقویان، انتصاب او به دبیری هیئت عالی گزینش کشور بود.
انتصاب در ۲۷ آذر ۱۳۹۷
در تاریخ ۲۷ آذر ۱۳۹۷، حجتالاسلام حسن روحانی (رئیسجمهور وقت) در حکمی،شیخ ناصر نقویان را به عنوان «دبیر هیئت عالی گزینش کشور» منصوب کرد. این انتصاب، که در دوره دولت دوم روحانی صورت گرفت، نشانهای از پیوند نقویان با جریان اعتدال-اصلاحات بود.
هیئت عالی گزینش کشور، که در شمار نهادهای کلیدی جمهوری اسلامی برای گزینش کارمندان دولتی و کارکنان نهادهای رسمی محسوب میشود، یکی از حساسترین ساختارهای اداری-ایدئولوژیک کشور است که در آن، معیارهای عقیدتی، رفتاری، و سیاسی برای پذیرش افراد در پستهای رسمی اعمال میشود.
مواضع نقادانه نقویان درباره گزینش
از همان آغاز دوره دبیری، نقویان مواضع نقادانه شاخصی نسبت به ساختار موجود گزینش اتخاذ کرد. در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرد: «یکی از نفوذیترین مجموعههای این نظام، گزینش است.»
او همچنین تأکید کرد: «نباید سختگیریهای بیمورد وجود داشته باشد. اگر چنین سختگیریهایی صورت بگیرد، نتیجه آن فرار مغزها خواهد بود. نقش هستههای گزینش نهادهای مختلف در نگهداشتن نیروهای نخبه کشور زیاد است.»
این موضع، که در آن، اولویت نگهداشتن نخبگان بر سختگیریهای گزینشی سلیقهای قرار داده میشود، یکی از وجوه شاخص گفتمان اصلاحی او در نهاد گزینش محسوب میشد.
چالش با جعفر منتظری (دادستان کل کشور) بر سر تابعیت دوگانه
یکی از پربازتابترین حواشی دوره دبیری نقویان، چالش پربازتاب با حجتالاسلام جعفر منتظری (دادستان کل وقت کشور) بر سر مسأله تابعیت دوگانه بود. منتظری در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرد: «فردی را به عنوان مسئول گزینش کشور نصب کردهاند که میگوید چه اشکالی دارد که از افراد دو تابعیتی، سه تابعیتی و حتی پنج تابعیتی استفاده کنیم. این مسأله جای تأسف دارد.»
این چالش، که در فضای پر تنش گفتمان «نفوذ بیگانگان» و «تابعیت دوگانه» در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ مطرح شد، یکی از مهمترین زمینههای تنش گفتمانی دوره دبیری نقویان محسوب میشد.
استعفا در ۸ آبان ۱۳۹۸
در هشتم آبان ۱۳۹۸، نقویان در نامهای خطاب به حسن روحانی، از دبیری هیئت عالی گزینش کشور استعفا داد. در این نامه، نقویان نوشت: «از اینکه حسن اعتماد شامل حال گردید و کاری مهم را [به من سپردید قدردانی میکنم].»
این استعفا، که پس از حدود ۱۱ ماه فعالیت صورت گرفت، در فضای پر تنش گفتمانی پیرامون نهاد گزینش، یکی از حواشی شاخص دولت دوم روحانی محسوب میشد. در روایت بعدی نقویان از این دوره ـ که در «کافه خبر» خبرگزاری خبرآنلاین مطرح کرد ـ او از مشکلات ساختاری در نهاد گزینش بهعنوان عامل اصلی استعفای خود یاد کرد.
سبک منحصربهفرد سخنرانی
محوریترین ویژگی نقویان که او را در میان خطبای نسل جدید روحانیت ایران در جایگاهی متمایز قرار داده، سبک منحصربهفرد سخنرانی او است.
تلفیق آموزههای دینی با شعر فارسی
ویژگی شاخص سخنرانی نقویان، استفاده گسترده از اشعار مولوی و حافظ در تبیین آموزههای دینی است. این رویکرد، که در آن، گنجینه ادبیات کلاسیک فارسی بهعنوان ابزار تفسیر معنوی-دینی بهکار گرفته میشود، در میان خطبای رسمی، نسبتاً نادر است.
این سبک، که نقویان را به یکی از معروفترین سخنرانان مذهبی ایران بدل کرده، در پیوند با گفتمان روشنفکری دینی ایرانی قرار میگیرد ـ گفتمانی که در آن، آموزههای دینی با میراث فرهنگی-ادبی ایران تلفیق میشود.
احضار به دادگاه ویژه روحانیت
یکی از حواشی پربازتاب کارنامه نقویان، احضار او به دادگاه ویژه روحانیت به دلیل برخی سخنان جنجالبرانگیز بود. در روایت خود او، این احضارها در دوره دولت محمود احمدینژاد دو بار صورت گرفت. در یکی از مواضع خود اعلام کرد: «دولت قبل [احمدینژاد] مرا ۲ بار به دادگاه کشاند.»
با این حال، در نهایت، پرونده شکایت از او به جایی نرسید ـ نشانهای از این که اتهامات وارد شده مستند نبود یا با مقاومت قانونی روبهرو شد.
دادگاه ویژه روحانیت، که در شمار نهادهای قضایی خاص جمهوری اسلامی برای رسیدگی به جرائم روحانیون قرار میگیرد، در طول دهههای گذشته، چندین چهره شاخص روحانیت ـ از جمله سید محسن کدیور، یوسف صانعی، حسن یوسفی اشکوری، و دیگران ـ را به محاکمه کشانده است. احضار نقویان به این دادگاه، نشانهای از این بود که او در شمار روحانیون منتقد قرار میگرفت.
حواشی شاخص
علاوه بر چالشهای قضایی، نقویان با چندین حاشیه دیگر نیز روبهرو بوده است:
عکس بدون لباس روحانیت با ابطحی
در یکی از حواشی شاخص، تصویری از سید محمد علی ابطحی (روحانی و مشاور پیشین خاتمی) و ناصر نقویان بدون لباس روحانیت منتشر شد. این تصویر، در فضای رسانهای ایران، با بازتاب گستردهای روبهرو شد.
نسبت فامیلی با پرویز پرستویی
از حواشی غیررسمی نقویان، این که دختر پرویز پرستویی (بازیگر شاخص سینمای ایران)، عروس یکی از بستگان خانوادگی نقویان است ـ نسبت فامیلیای که در رسانههای ایران، گاه به آن اشاره میشود.
دیدگاهها و مواضع تحلیلی
حجتالاسلام ناصر نقویان در طول کارنامه فکری-تحلیلی خود، چارچوب فکری روشنی صورتبندی کرده است که در چند محور قابل پیگیری است.
ضرورت رفرم و چندصدایی
محوریترین موضع نظری نقویان، تأکید بر ضرورت رفرم و چندصدایی در ایران است. در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرد: «تنها راه برونرفت کشور از بخشی از مشکلاتش، ایجاد چندصدایی و تغییر در نگرشها و کنار زدن موانع است. کشور نیاز به رفرم دارد.»
این موضع، که در آن، تنوع گفتمانی و رفرم ساختاری بهعنوان پیشنیازهای پیشرفت ایران شناسایی میشوند، نشانهای از نگاه اصلاحطلبانه او به ساختار قدرت در ایران است.
فایل کامل گفتگوی مهدی مطهرنیا و شیخ ناصر نقویان در برنامه سیمرغ
بدون فیلتر در کستباکس بشنوید
نقد ساختار گزینش
نقویان یکی از منتقدان جدی ساختار گزینش در ایران است. در نگاه او: «یکی از نفوذیترین مجموعههای این نظام، گزینش است.» و افزود: «نباید سختگیریهای بیمورد وجود داشته باشد. اگر چنین سختگیریهایی صورت بگیرد، نتیجه آن فرار مغزها خواهد بود.»
این موضع، که در آن، تأکید بر نقش هستههای گزینش نهادهای مختلف در نگهداشتن نیروهای نخبه کشور صورت میگیرد، یکی از وجوه شاخص گفتمان اصلاحی او محسوب میشود.
پیوستگی به نظام در عین نقد
با وجود مواضع نقادانه، نقویان همواره پیوستگی خود به نظام جمهوری اسلامی و رهبری را آشکار کرده است. در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرد که «در خط انقلاب هست و حاضر است بیست سال از عمر خود را با یک روز از عمر علی خامنهای معاوضه کند.»
این موضع دوگانه ـ که در آن، نقد ساختاری در پیوند با اعلام وفاداری به اصول کلی نظام صورت میگیرد ـ یکی از وجوه قابل توجه استراتژی گفتمانی او محسوب میشود.
دیدگاه درباره تابعیت دوگانه
در چالش پربازتاب با جعفر منتظری (دادستان کل وقت کشور)، نقویان بهطور غیرمستقیم از این موضع دفاع کرد که استفاده از افراد دارای تابعیت دوگانه در ساختار رسمی، الزاماً مشکلساز نیست. این موضع، که در نقطه مقابل گفتمان رسمی پیرامون «نفوذ بیگانگان» در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ قرار گرفت، یکی از مواضع پرتنش او بود.
ارتباط با چهرهها و جریانها
حجتالاسلام ناصر نقویان در شبکهای از پیوندهای فکری-تشکیلاتی با چهرههای شاخص روحانیت میانهرو و اصلاحطلب ایران قرار دارد. در سطح آموزشی، رابطه او با آیتالله سید مصطفی محقق داماد، آیتالله سید محمود هاشمی شاهرودی، آیتالله شهید سید محمد حسینی بهشتی، و محمدی ـ بهعنوان استادان شاخص دوره تحصیل ـ از پیوندهای کلیدی او محسوب میشود.
در سطح سیاسی، رابطه او با حسن روحانی (رئیسجمهور پیشین که حکم انتصاب او را به دبیری هیئت عالی گزینش کشور صادر کرد) ـ یکی از پیوندهای رسمی او محسوب میشود.
در سطح همقطار-رسانهای، رابطه او با سید محمد علی ابطحی (روحانی، مشاور پیشین خاتمی، و چهره شاخص اصلاحطلب) ـ که در عکس مشترک بدون لباس روحانیت منتشر شد ـ نشانهای از پیوندهای فکری-رسانهای او در میان روحانیت اصلاحطلب است.
جمعبندی
حجتالاسلام ناصر نقویان، یکی از شناختهشدهترین و در عین حال جنجالیترین چهرههای روحانیت معاصر ایران است که با ترکیبی منحصربهفرد از پشتوانه عمیق علمی-حوزوی (با شاگردی نزد چهرههای شاخصی همچون محقق داماد، هاشمی شاهرودی، و بهشتی)، سبک متمایز سخنرانی مذهبی (با تلفیق آموزههای دینی و گنجینه ادبیات کلاسیک فارسی، بهویژه مولوی و حافظ)، حضور پایدار در ساختار رسمی نظام (بهعنوان مشاور فرهنگی نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، مشاور فرهنگی کمیته ملی المپیک، و دبیر هیئت عالی گزینش کشور)، و در عین حال، مواضع نقادانه ساختاری در عرصه عمومی (بهویژه نقد ساختار گزینش و تأکید بر ضرورت رفرم)، جایگاهی منحصربهفرد در ساختار روحانیت ایران معاصر اشغال کرده است. کارنامه او ـ از تولد در ۱۳۴۳ در بابل، تحصیل در حوزههای علمیه بابل و قم، رسیدن به مقطع خارج فقه، فعالیت آکادمیک در دانشگاه شهید بهشتی، حضور در سمتهای مشاور فرهنگی (در نهاد نمایندگی رهبری و کمیته ملی المپیک)، نامزدی شورای شهر تهران در ۱۳۹۶، انتصاب به دبیری هیئت عالی گزینش کشور توسط روحانی در آذر ۱۳۹۷، چالش پربازتاب با جعفر منتظری بر سر تابعیت دوگانه، استعفا در آبان ۱۳۹۸، احضار به دادگاه ویژه روحانیت در دوره احمدینژاد، و در نهایت، نقشآفرینی بهعنوان یکی از پر مخاطبترین سخنرانان مذهبی ایران در دو دهه گذشته ـ تصویری از یک «روحانی-سخنران-مدیر اجرایی-منتقد ساختاری» چندبعدی ارائه میدهد.
ویژگی متمایز نقویان، در سطح اول، توانایی استثنایی او در پیوند زدن میان آموزههای دینی و میراث ادبی کلاسیک فارسی است؛ ویژگیای که در آن، یک روحانی با تحصیلات تخصصی حوزوی، در عین حال، گنجینه شعر فارسی را بهعنوان ابزار تبلیغ معنوی-دینی به کار میگیرد. این پیوند، که در گفتمان روشنفکری دینی ایرانی ریشه دارد، یکی از وجوه قابل توجه شخصیت اوست. در سطح دوم، استراتژی گفتمانی دوگانه او ـ که در آن، مواضع نقادانه ساختاری در پیوند با اعلام وفاداری به اصول کلی نظام قرار میگیرد ـ یکی از وجوه قابل توجه چارچوب فکری اوست.
از منظر تحلیلی، جایگاه نقویان، نمونهای از پدیده «روحانی منتقد دروننظامی» در ایران معاصر است؛ پدیدهای که در آن، یک روحانی با پشتوانه آموزشی شاخص، در عین حال که در ساختار رسمی نظام در سمتهای متعدد فعالیت میکند، در عرصه عمومی نیز مواضع نقادانه ساختاری دارد. این الگو، که در میان روحانیت میانهرو-اصلاحطلب ایران معاصر نمونههای دیگری نیز دارد (همچون حجتالاسلام محسن قرائتی، حجتالاسلام محمد محمدیان، و دیگران)، در نقویان با ویژگی تمرکز بر سخنرانی مذهبی متفاوت و چالشهای آشکار با بخشی از ساختار قدرت، بازتاب ویژهای یافته است.
آنچه از منظر امروز روشن است، این که موضوعاتی که نقویان در سخنرانیها و مواضع خود به آنها پرداخته ـ از ضرورت رفرم و چندصدایی، نقد ساختار گزینش، اهمیت نگهداشتن نخبگان، تلفیق دین و ادبیات کلاسیک، و چالشهای گفتمان رسمی پیرامون تابعیت دوگانه ـ از پایدارترین موضوعات بحث در گفتمان مذهبی-اجتماعی ایران معاصر باقی ماندهاند. در شرایطی که ایران در یکی از پر تنشترین دورههای گفتمان روحانیت معاصر خود قرار دارد ـ بهویژه با چالشهای فزاینده پیرامون نقش روحانیت در ساختار قدرت، مسأله حجاب، و گفتمان رفرم ـ صدای نقویان، با ترکیب پشتوانه حوزوی عمیق و سبک متمایز سخنرانی، یکی از مرجعهای پایدار این گفتوگو محسوب میشود.
سوالات متداول
ناصر نقویان کیست؟
شیخ ناصر نقویان (متولد ۱۳۴۳ در شهر بابل)، روحانی شیعه، سخنران مذهبی برجسته، استاد دانشگاه، و چهره شاخص جریان روحانیت اصلاحطلب و میانهرو در ایران معاصر است. او یکی از معروفترین سخنرانان مذهبی ایران محسوب میشود که سبک متمایز سخنرانی او با استفاده گسترده از اشعار مولوی و حافظ در تبیین آموزههای دینی، شناخته شده است.
تحصیلات ناصر نقویان چیست؟
نقویان تحصیلات حوزوی خود را از حوزه علمیه بابل آغاز کرد. در سال ۱۳۶۵، در سن ۲۲ سالگی، راهی حوزه علمیه قم شد و تا سال ۱۳۷۲ ـ به مدت هفت سال ـ در قم به تحصیل پرداخت. تحصیلات او تا مقطع خارج فقه ادامه یافت. از جمله استادان شاخص او میتوان به آیتالله سید مصطفی محقق داماد، آیتالله سید محمود هاشمی شاهرودی، آیتالله شهید سید محمد حسینی بهشتی، و محمدی اشاره کرد.
سمتهای اجرایی ناصر نقویان چه بوده است؟
از مهمترین سمتهای اجرایی نقویان میتوان به این موارد اشاره کرد: عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، مشاور فرهنگی رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک، و دبیر هیئت عالی گزینش کشور (با حکم حسن روحانی از ۲۷ آذر ۱۳۹۷ تا استعفا در ۸ آبان ۱۳۹۸).
چرا ناصر نقویان از هیئت عالی گزینش کشور استعفا داد؟
در ۸ آبان ۱۳۹۸، نقویان در نامهای خطاب به حسن روحانی، از دبیری هیئت عالی گزینش کشور استعفا داد. زمینههای اصلی استعفا شامل چالشهای ساختاری در نهاد گزینش و چالش پربازتاب با حجتالاسلام جعفر منتظری (دادستان کل وقت کشور) بر سر مسأله تابعیت دوگانه بود. در روایت بعدی خود، نقویان از نهاد گزینش بهعنوان «یکی از نفوذیترین مجموعههای این نظام» یاد کرد.
چالش نقویان با دادستان کل کشور چه بود؟
یکی از پربازتابترین حواشی دوره دبیری نقویان در هیئت عالی گزینش، چالش با حجتالاسلام جعفر منتظری (دادستان کل وقت کشور) بر سر تابعیت دوگانه بود. منتظری اعلام کرد: «فردی را به عنوان مسئول گزینش کشور نصب کردهاند که میگوید چه اشکالی دارد که از افراد دو تابعیتی، سه تابعیتی و حتی پنج تابعیتی استفاده کنیم. این مسأله جای تأسف دارد.»
دیدگاه نقویان درباره گزینش چیست؟
نقویان یکی از منتقدان جدی ساختار گزینش در ایران است. در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرده: «یکی از نفوذیترین مجموعههای این نظام، گزینش است.» او همچنین تأکید کرده: «نباید سختگیریهای بیمورد وجود داشته باشد. اگر چنین سختگیریهایی صورت بگیرد، نتیجه آن فرار مغزها خواهد بود.»
دیدگاه نقویان درباره رفرم چیست؟
در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرده: «تنها راه برونرفت کشور از بخشی از مشکلاتش، ایجاد چندصدایی و تغییر در نگرشها و کنار زدن موانع است. کشور نیاز به رفرم دارد.» این موضع، نشانهای از نگاه اصلاحطلبانه او به ساختار قدرت در ایران است.
آیا ناصر نقویان به دادگاه ویژه روحانیت احضار شده است؟
بله، نقویان به دلیل برخی سخنان جنجالبرانگیز، به دادگاه ویژه روحانیت احضار شده است. در روایت خود او، در دوره دولت محمود احمدینژاد دو بار به دادگاه احضار شد. با این حال، پرونده شکایت از او به جایی نرسید.
نسبت فامیلی نقویان با پرویز پرستویی چیست؟
طبق گزارشهای منتشر شده، دختر پرویز پرستویی (بازیگر شاخص سینمای ایران)، عروس یکی از بستگان خانوادگی حجتالاسلام نقویان است ـ نسبت فامیلیای که در رسانههای ایران گاه به آن اشاره میشود.
آیا ناصر نقویان همچنان فعال است؟
بله، حجتالاسلام ناصر نقویان همچنان بهعنوان یکی از معروفترین سخنرانان مذهبی ایران فعال است. حضور پیگیر او در «کافه خبر» خبرگزاری خبرآنلاین ـ که در آن، به روایت دوره دبیری در هیئت عالی گزینش کشور پرداخت ـ و دیگر برنامههای رسانهای، نشانهای از نقشآفرینی پایدار او در گفتمان مذهبی-اجتماعی ایران معاصر است. سخنرانیهای متعدد او در محافل مذهبی، با سبک متمایز تلفیق دین و شعر فارسی (بهویژه مولوی و حافظ)، همچنان بازتاب گستردهای در فضای رسانهای فارسیزبان دارد.
کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبتنام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.
پیامهای توهینآمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.
ثبت نام