فداحسین مالکی کیست؟ سفیر اسبق ایران در افغانستان، نماینده مجلس یازدهم و رئیس سابق هیئت مدیره پرسپولیس

fada-hossein-maleki
خواندن
14 دقیقه
دوشنبه 1405/03/18 - 13:31کد خبر25311

دکتر فداحسین مالکی، سیاست‌مدار، دیپلمات و مدیر اجرایی باسابقه ایرانی، متولد ۲۲ دی ۱۳۳۳ در روستای اسماعیل قنبر شهرستان زابل، یکی از پایدارترین و چندبعدی‌ترین چهره‌های اجرایی-دیپلماتیک جمهوری اسلامی است. او که سفیر اسبق ایران در افغانستان (۱۳۸۶-۱۳۹۰)، مشاور رئیس‌جمهور در دولت دهم، دبیر ستاد مبارزه با مواد مخدر، رئیس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، رئیس هیئت مدیره باشگاه پرسپولیس و نماینده زاهدان در مجلس یازدهم بوده، در خرداد ۱۴۰۳ نیز برای انتخابات ریاست‌جمهوری ثبت‌نام کرد. مالکی در گفت‌گویی اختصاصی با عبدی مدیا، به تحلیل «سناریوهای جمهوری اسلامی در دیپلماسی آشکار با آمریکا» پرداخته و به عنوان عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، دیدگاه‌های خود را درباره شرایط، خطوط قرمز و پیامدهای احتمالی ورود ایران به مذاکرات مستقیم با ایالات متحده تشریح کرده است.

فداحسین مالکی کیست؟

دکتر فداحسین مالکی، سیاست‌مدار، دیپلمات و مدیر اجرایی باسابقه ایرانی، متولد ۲۲ دی ۱۳۳۳ در روستای اسماعیل قنبر (از توابع بخش شیب‌آب سابق شهرستان زابل، استان سیستان و بلوچستان)، یکی از پایدارترین و در عین حال چندبعدی‌ترین چهره‌های اجرایی-دیپلماتیک جمهوری اسلامی در دو دهه گذشته است. مالکی، که در یک خانواده مذهبی-کشاورز زاده شد، با کارنامه‌ای از سمت‌های شاخص ـ شامل سفیر ایران در افغانستان (از ۱۳۹۰)، مشاور رئیس‌جمهور در دولت دهم محمود احمدی‌نژاد، دبیر ستاد مبارزه با مواد مخدر، رئیس ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، رئیس هیئت مدیره باشگاه پرسپولیس (از شهریور ۱۳۹۱)، و نماینده دوم حوزه انتخابیه زاهدان در مجلس یازدهم ـ یکی از باسابقه‌ترین مدیران فعال در حوزه‌های سیاست خارجی، امنیت ملی، و توسعه استان سیستان و بلوچستان به شمار می‌رود.

اهمیت فداحسین مالکی در سپهر سیاسی-دیپلماتیک ایران از چند جهت قابل بررسی است. نخست، تجربه دیپلماتیک شاخص او در افغانستان ـ که در دوره حساسی از تحولات این کشور (سال‌های ۱۳۹۰ به بعد و مذاکرات مرتبط با ساخت بند کمال‌خان) رخ داد ـ او را در شمار چهره‌های مرجع تحلیل تحولات افغانستان قرار می‌دهد. دوم، پیشینه گسترده اجرایی در حوزه‌های مرتبط با مرز و مواد مخدر ـ شامل دبیری ستاد مبارزه با مواد مخدر و ریاست ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز ـ به دلیل پیوند طبیعی این حوزه‌ها با موطن او (استان سیستان و بلوچستان که مرز شرقی ایران است)، به مالکی نقش راهبردی در ساختار امنیت مرزی ایران بخشیده است. سوم، نمایندگی او در مجلس یازدهم از حوزه زاهدان و عضویت در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ـ که او را در نقطه تلاقی نمایندگی منطقه‌ای و تخصص بین‌المللی قرار داد ـ کارنامه پارلمانی او را شکل داد. چهارم، ثبت‌نام او در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم در خرداد ۱۴۰۳ ـ پس از شهادت ابراهیم رئیسی ـ نشانه‌ای از جاه‌طلبی سیاسی او در سطح بالاتر بود.

با وجود کارنامه گسترده، عملکرد مالکی نیز با انتقادات جدی روبه‌رو شده است؛ به‌ویژه در ارتباط با عدم تحرک کافی دستگاه دیپلماسی در زمان سفارت او در افغانستان، در مسأله حقابه ایران از رودخانه هیرمند و ساخت بند کمال‌خان ـ موضوعی که در سال‌های بعد، به یکی از چالش‌های اصلی روابط ایران و افغانستان بدل شد.

زندگی و پیشینه

فداحسین مالکی در ۲۲ دی ۱۳۳۳ در روستای اسماعیل قنبر ـ از توابع بخش شیب‌آب سابق شهرستان زابل در استان سیستان و بلوچستان ـ در یک خانواده مذهبی و کشاورز به دنیا آمد. محل دائمی زندگی خانواده او، روستای کرمی شیب‌آب بود.

این پیشینه ـ تولد در یکی از کم‌برخوردارترین مناطق ایران، در دل سیستان (منطقه‌ای با هویت تاریخی-فرهنگی متمایز و چالش‌های توسعه‌ای فراوان) ـ یکی از وجوه شاخص شخصیت سیاسی مالکی است که در طول کارنامه او، با موضوع‌گیری‌های مستمر در دفاع از منافع استان سیستان و بلوچستان، بازتاب یافته است.

تولد در سال ۱۳۳۳، مالکی را در نسلی قرار می‌دهد که دوران کودکی و نوجوانی خود را در سال‌های پایانی دوران پهلوی گذراند و در سال‌های جوانی، با وقایع پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ و سپس جنگ ایران و عراق (که در مناطق مرزی سیستان نیز تأثیرات گسترده‌ای داشت) همراه شد.

تحصیلات

فداحسین مالکی تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته علوم سیاسی پی گرفت و در نهایت موفق به دریافت مدرک دکترای علوم سیاسی شد. این تخصص آکادمیک، شالوده فکری اوست که در سال‌های بعد، در سمت‌های دیپلماتیک و امنیتی او بازتاب یافت.

مسئولیت‌های اجرایی پیش از سفارت

پیش از مأموریت دیپلماتیک شاخص خود در افغانستان، مالکی در طول سال‌های پس از انقلاب، در سمت‌های متعدد اجرایی فعالیت کرد. این سمت‌ها، عمدتاً در حوزه‌هایی متمرکز بودند که با موطن او (سیستان و بلوچستان) و چالش‌های راهبردی این منطقه (مواد مخدر، قاچاق، امنیت مرزی) پیوند داشتند:

دبیر ستاد مبارزه با مواد مخدر

یکی از سمت‌های شاخص مالکی، دبیری ستاد مبارزه با مواد مخدر بود ـ نهادی که در ساختار امنیتی-اجرایی ایران، مسئولیت سیاست‌گذاری مبارزه با مواد مخدر را بر عهده دارد. این سمت، با توجه به موقعیت مرزی ایران در همسایگی افغانستان (به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تولیدکنندگان مواد مخدر در جهان) و موقعیت سیستان و بلوچستان به‌عنوان نقطه ورود اصلی مواد مخدر، یکی از حساس‌ترین سمت‌های امنیتی-اجرایی ایران محسوب می‌شود.

رئیس ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز

مالکی همچنین به‌عنوان رئیس ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز فعالیت کرد ـ سمتی که در ادامه طبیعی مسئولیت‌های مرزی-امنیتی او قرار می‌گرفت.

نماینده ویژه رئیس‌جمهور

مالکی همچنین به‌عنوان نماینده ویژه رئیس‌جمهور و مشاور رئیس‌جمهور در دولت دهم محمود احمدی‌نژاد فعالیت کرد. این سمت‌ها، نشانه‌ای از پیوند پایدار او با ساختار دولت در دوران احمدی‌نژاد است.

سفارت ایران در افغانستان (از ۱۳۹۰)

نقطه عطف کارنامه دیپلماتیک مالکی، انتصاب او به سمت سفیر ایران در افغانستان از سال ۱۳۹۰ بود. این مأموریت، در یکی از حساس‌ترین دوره‌های روابط ایران و افغانستان رخ داد و چندین چالش راهبردی را در پی داشت:

مذاکرات بند کمال‌خان

در همان دوره سفارت مالکی، کار احداث بند کمال‌خان در افغانستان به‌صورت جدی کلید خورد. بند کمال‌خان، سدی بر روی رودخانه هیرمند در افغانستان است که در سال‌های بعد، با کاهش جریان آب ورودی به ایران، یکی از چالش‌های اصلی روابط دو کشور بدل شد.

طبق روایت‌های منتشر شده، «عدم تحرک دستگاه دیپلماسی ایران و به‌ویژه فداحسین مالکی سفیر وقت ایران در تبیین حقابه ایران در آن مقطع زمانی، از انتقادات جدی به عملکرد وی» محسوب می‌شود. این انتقاد، یکی از پایدارترین نقدهای رسانه‌ای به کارنامه دیپلماتیک مالکی است که در سال‌های بعد، با تشدید بحران آب در سیستان، بازتاب گسترده‌تری یافت.

حضور آمریکا در افغانستان

دوره سفارت مالکی، با حضور نظامی آمریکا در افغانستان هم‌زمان بود. در سال‌های بعد، مالکی در یکی از مواضع تحلیلی شاخص خود اعلام کرد: «حضور و اشغال نظامی افغانستان توسط آمریکا در دو دهه گذشته ارمغانی جز...» ـ نشانه‌ای از نگاه انتقادی او به دوره حضور نظامی آمریکا در منطقه.

موضع درباره طالبان

پس از تحولات سال ۱۴۰۰ و بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، مالکی در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرد: «به رسمیت شناختن طالبان فعلاً در دستور کار ما نیست اما ارتباطات مردمی وجود دارد.» این موضع، نشان‌دهنده رویکرد محتاطانه او در ارتباط با حاکمیت جدید افغانستان است.

ریاست هیئت مدیره باشگاه پرسپولیس (شهریور ۱۳۹۱)

یکی از سمت‌های قابل توجه و در عین حال متمایز کارنامه مالکی، عضویت در هیئت مدیره باشگاه فرهنگی ورزشی پرسپولیس از شهریور ۱۳۹۱ و سپس ریاست هیئت مدیره این باشگاه بود. باشگاه پرسپولیس، یکی از پرطرفدارترین باشگاه‌های فوتبال ایران، در آن دوره ـ که هنوز در مالکیت دولتی قرار داشت ـ یکی از مدیریت‌های جنجالی محسوب می‌شد.

این انتصاب، در ساختار ورزشی-مدیریتی ایران، نمونه‌ای از پدیده «مدیران دیپلماتیک-اجرایی در رأس باشگاه‌های ورزشی» بود ـ پدیده‌ای که در دهه‌های گذشته در باشگاه‌های دولتی ایران بارها تکرار شده است.

نمایندگی مجلس یازدهم (۱۳۹۸-۱۴۰۲)

پس از پایان مأموریت دیپلماتیک، مالکی به عرصه پارلمانی روی آورد و در انتخابات اسفند ۱۳۹۸، به‌عنوان نماینده دوم حوزه انتخابیه زاهدان ـ مرکز استان سیستان و بلوچستان ـ به مجلس یازدهم راه یافت. این جایگاه، بازگشت او به سپهر سیاست‌گذاری در سطح کلان بود.

عضویت در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی

مالکی در طول دوره نمایندگی، به‌عنوان عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس فعالیت کرد ـ کمیسیونی که در آن، با توجه به تخصص دیپلماتیک و امنیتی او، نقش‌آفرینی فعالی داشت.

مواضع پارلمانی شاخص

در طول دوره نمایندگی، مالکی در موضع‌گیری‌های متعددی نقش‌آفرینی کرد:

مذاکرات وین و برجام: در یکی از مواضع شاخص خود، در ارتباط با مذاکرات هسته‌ای وین، اعلام کرد: «تخریب تیم مذاکره‌کننده با هدف ناامیدسازی مردم، مورد تأیید نیست.» و در تحلیل دیگری: «در حوزه رفع تحریم‌ها گام‌های بسیار خوبی برداشته...».

مذاکرات با عربستان: در ارتباط با گفت‌وگوهای ایران و عربستان، مالکی اعلام کرد: «در جریان مذاکرات با عربستان یک مسأله بسیار مهم وجود دارد...» ـ نشانه‌ای از نقش او در تحلیل دیپلماسی منطقه‌ای ایران.

حادثه حرم امام رضا(ع): در یکی از مواضع پربازتاب خود، از ورود کمیسیون امنیت ملی به حادثه حرم امام رضا(ع) خبر داد ـ نشانه‌ای از نقش‌آفرینی پارلمانی او در پیگیری حوادث امنیتی شاخص.

میانجی‌گری در اوکراین: در ارتباط با جنگ روسیه و اوکراین، مالکی در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرد: «همه کشورهای اروپایی خواستار میانجی‌گری ایران در مناقشه اوکراین هستند و این درخواست فقط...» ـ موضعی که نشان‌دهنده تحلیل او از جایگاه دیپلماتیک ایران در بحران اوکراین است.

حواشی کرونا در زاهدان: یکی از موضع‌گیری‌های پربازتاب پارلمانی او، اعتراض به آمارهای غلط جان‌باختگان کرونا در سیستان و بلوچستان بود. در یکی از موضع‌گیری‌های شاخص خود اعلام کرد: «آمارهای غلط از تعداد جان‌باختگان می‌دهند. تجهیزات و بیمارستان نداریم، می‌گویند تخت‌ها خالی [است]...» ـ موضعی که نشان‌دهنده دفاع جدی او از منافع استان سیستان و بلوچستان در فضای پر تنش پساکرونا بود.

ثبت‌نام در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم (خرداد ۱۴۰۳)

یکی از پربازتاب‌ترین تحرکات اخیر فداحسین مالکی، ثبت‌نام در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم بود؛ انتخاباتی که پس از شهادت ابراهیم رئیسی در ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۳، به‌صورت زودهنگام برگزار شد.

مالکی در سومین روز ثبت‌نام داوطلبان (شنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۳) در ستاد انتخابات کشور حاضر شد و خود را به‌عنوان نامزد ریاست‌جمهوری معرفی کرد. این تحرک، نشانه‌ای از جاه‌طلبی سیاسی او در سطح کلان بود، هرچند که در نهایت، صلاحیت او توسط شورای نگهبان تأیید نشد.

دیدگاه‌ها و مواضع

فداحسین مالکی در طول کارنامه طولانی خود، چارچوب فکری-سیاسی روشنی صورت‌بندی کرده است که در چند محور قابل پی‌گیری است.

تأکید بر حقابه ایران از هیرمند

محوری‌ترین موضع راهبردی مالکی در سال‌های اخیر، پی‌گیری حقابه ایران از رودخانه هیرمند است. در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرد: «افغانستان هنوز هیچ سهمی از حقابه ایران را نداده است. اقدامات آنان بر هیچ اساس و منطقی استوار نیست و همچنین برخلاف مسائل همسایگی، قانونی و شرعی است.» او همچنین در یکی از تحلیل‌های مهم خود، سدسازی در افغانستان را برای «آسیب رساندن به ایران» معرفی کرد.

نکته جالب توجه این است که موضع‌گیری اخیر مالکی در مسأله هیرمند، در عمل، نوعی تلاش برای جبران انتقاداتی است که نسبت به عدم تحرک او در دوران سفارت در مسأله بند کمال‌خان مطرح شده بود.

دفاع از منافع سیستان و بلوچستان

ویژگی پایدار رویکرد مالکی، دفاع از منافع استان سیستان و بلوچستان ـ زادگاه او و حوزه انتخابیه‌اش ـ است. این دفاع، در موضع‌گیری‌های متعدد او در ارتباط با حقابه هیرمند، آمارهای کرونا، توسعه استان، و دیگر موضوعات مرتبط بازتاب یافته است.

نگاه واقع‌گرایانه به افغانستان

در حوزه روابط با افغانستان، مالکی ـ به‌عنوان سفیر سابق و کارشناس مسائل افغانستان ـ رویکرد واقع‌گرایانه به این کشور دارد. در ارتباط با طالبان، با وجود نگاه احتیاطی نسبت به شناسایی رسمی، بر ارتباطات مردمی تأکید می‌کند.

دیدگاه درباره ظرفیت دفاعی ایران

در یکی از مواضع شاخص خود، در ارتباط با تنش‌های ایران و اسرائیل، اعلام کرد: «اسرائیل به چند دلیل نمی‌تواند چنین کاری انجام دهد چون اساساً توان و بنیه دفاعی اسرائیل در این حد نیست. پیشرفتگی آنها به اندازه‌ای نیست که بخواهند چند هزار کیلومتر پهپاد و موشک بفرستند البته که ایران تدابیر لازم را پیش‌بینی کرده و برنامه‌ریزی‌هایی دارند قطعاً این دفعه پاسخ ما سخت‌تر خواهد بود.»

حمایت از تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای

مالکی در طول کارنامه پارلمانی خود، حمایت از تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران را در برابر منتقدان داخلی پی گرفته است. در یکی از مواضع شاخص خود، «تخریب تیم مذاکره‌کننده با هدف ناامیدسازی مردم» را محکوم کرد.

گفتگوی عبدی مدیا با فداحسین مالکی با موضوع سناریوهای جمهوری اسلامی در دیپلماسی آشکار با آمریکا

ویدیو کامل گفتگو را ببینید:
 


 بدون فیلتر در کست‌باکس بشنوید
 

ارتباط با چهره‌ها و جریان‌ها

فداحسین مالکی در شبکه‌ای از پیوندهای سیاسی-اجرایی در ساختار قدرت جمهوری اسلامی قرار دارد. در سطح اجرایی، رابطه او با محمود احمدی‌نژاد (که در دولت دهم، مالکی به‌عنوان مشاور و معاون رئیس‌جمهور فعالیت می‌کرد) از پیوندهای کلیدی اوست. این پیوند، نشانه‌ای از تعلق او به طیف دولت‌های اصول‌گرای آن دوره بود.

در سطح دیپلماتیک، رابطه او با ساختار دیپلماسی ایران در دوران دولت احمدی‌نژاد و سپس دولت‌های بعدی، شبکه ارتباطی او در وزارت امور خارجه و نهادهای امنیتی-اطلاعاتی را شکل می‌دهد.

در سطح پارلمانی، رابطه او با چهره‌های شاخص کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس یازدهم، شبکه ارتباطات پارلمانی او را تشکیل می‌دهد.

در سطح منطقه‌ای، رابطه او با چهره‌های شاخص سیستان و بلوچستان ـ به‌ویژه نمایندگان دیگر این استان در مجلس و فعالان سیاسی-اجتماعی آن ـ از پیوندهای منطقه‌ای اوست.

جمع‌بندی

دکتر فداحسین مالکی، یکی از پایدارترین و چندوجهی‌ترین چهره‌های اجرایی-دیپلماتیک جمهوری اسلامی است که با کارنامه‌ای متراکم در چهار دهه پس از انقلاب ـ شامل سمت‌های شاخص مدیریتی (دبیر ستاد مبارزه با مواد مخدر، رئیس ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز)، اجرایی (مشاور و معاون رئیس‌جمهور در دولت دهم)، دیپلماتیک (سفیر ایران در افغانستان از ۱۳۹۰)، ورزشی (رئیس هیئت مدیره باشگاه پرسپولیس از شهریور ۱۳۹۱)، و پارلمانی (نماینده زاهدان در مجلس یازدهم، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی) ـ جایگاهی متمایز در ساختار قدرت اجرایی-سیاسی ایران اشغال کرده است. کارنامه او ـ از تولد در ۲۲ دی ۱۳۳۳ در روستای اسماعیل قنبر شهرستان زابل، تحصیلات دکترای علوم سیاسی، فعالیت پایدار در حوزه‌های امنیت مرزی و مبارزه با مواد مخدر، سفارت در افغانستان در دوره حساس بند کمال‌خان، ریاست هیئت مدیره پرسپولیس، نمایندگی مجلس یازدهم، و در نهایت، ثبت‌نام در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم در خرداد ۱۴۰۳ ـ تصویری از یک «مدیر-دیپلمات-نماینده باسابقه» چندوجهی ارائه می‌دهد.

ویژگی متمایز فداحسین مالکی، در سطح اول، پیوند پایدار او با موطن خود (استان سیستان و بلوچستان) است؛ پیوندی که در کارنامه او، از فعالیت‌های مرتبط با مرز (مواد مخدر و قاچاق)، تا سفارت در همسایه شرقی (افغانستان)، و در نهایت، نمایندگی مجلس از مرکز استان (زاهدان)، بازتاب یافته است. این پایداری منطقه‌ای، در ساختار سیاسی ایران، نمونه‌ای از پدیده «مدیر-نماینده با هویت منطقه‌ای پررنگ» را به نمایش می‌گذارد. در سطح دوم، توانایی او در گذار میان عرصه‌های متفاوت ـ از اجرایی-امنیتی به دیپلماتیک، از دیپلماتیک به ورزشی، و از ورزشی به پارلمانی ـ نشانه‌ای از انعطاف حرفه‌ای کم‌نظیر اوست.

از منظر تحلیلی، جایگاه مالکی، نمونه‌ای از پدیده «مدیر دائمی ساختار قدرت» در جمهوری اسلامی است؛ پدیده‌ای که در آن، یک مدیر با تخصص و تجربه گسترده، در طول دوره‌های متفاوت سیاسی، در سمت‌های متعدد فعالیت می‌کند. این الگو، که در میان مدیران ارشد ایران معاصر نمونه‌های متعدد دارد، در مالکی با ویژگی خاص پیوند نزدیک با منطقه مرزی شرق ایران، بازتاب ویژه‌ای یافته است.

آنچه از منظر امروز روشن است، این که موضوعاتی که مالکی در کارنامه طولانی خود به آنها پرداخته ـ از حقابه هیرمند و روابط با افغانستان طالبانی، تا چالش‌های مرزی سیستان و بلوچستان، مذاکرات هسته‌ای، و دفاع از منافع استانی ـ از مهم‌ترین موضوعات بحث در گفتمان سیاست خارجی-امنیتی ایران معاصر باقی مانده‌اند. در شرایطی که چالش‌های آب در سیستان و بلوچستان، روابط ایران با حاکمیت طالبانی افغانستان، و موضوعات امنیت مرزی شرق ایران همچنان از پیچیده‌ترین مسائل کشور است، تجربه و دیدگاه‌های فداحسین مالکی، به‌عنوان یکی از باسابقه‌ترین دیپلمات‌های ایران در افغانستان، یکی از منابع مرجع تحلیل این چالش‌ها باقی خواهد ماند ـ هرچند که نقدها به عملکرد او در دوران سفارت، نیز بخشی از این میراث کارشناسی است.

سوالات متداول

فداحسین مالکی کیست؟

دکتر فداحسین مالکی (متولد ۲۲ دی ۱۳۳۳ در روستای اسماعیل قنبر شهرستان زابل) سیاست‌مدار، دیپلمات و مدیر اجرایی باسابقه ایرانی است که در سمت‌های متعددی از جمله سفیر سابق ایران در افغانستان (از ۱۳۹۰)، مشاور رئیس‌جمهور در دولت دهم، دبیر سابق ستاد مبارزه با مواد مخدر، رئیس هیئت مدیره باشگاه پرسپولیس (از شهریور ۱۳۹۱)، و نماینده دوم زاهدان در مجلس یازدهم خدمت کرده است.

تحصیلات فداحسین مالکی چیست؟

فداحسین مالکی تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته علوم سیاسی پی گرفت و موفق به دریافت مدرک دکترای علوم سیاسی شد. این تخصص آکادمیک، شالوده فکری اوست که در سمت‌های دیپلماتیک و امنیتی او بازتاب یافته است.

دوره سفارت مالکی در افغانستان چه ویژگی داشت؟

مالکی از سال ۱۳۹۰ به‌عنوان سفیر ایران در افغانستان فعالیت کرد ـ دوره‌ای که با کلید خوردن جدی احداث بند کمال‌خان (سدی بر روی رودخانه هیرمند که به کاهش حقابه ایران منجر شد) هم‌زمان بود. یکی از انتقادات جدی به عملکرد مالکی، عدم تحرک کافی دستگاه دیپلماسی ایران در تبیین حقابه ایران در آن مقطع زمانی بود ـ موضوعی که در سال‌های بعد، با تشدید بحران آب در سیستان، بازتاب گسترده‌تری یافت.

دیدگاه مالکی درباره طالبان چیست؟

پس از تحولات سال ۱۴۰۰ و بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، مالکی موضع محتاطانه اتخاذ کرده است. در یکی از موضع‌گیری‌های شاخص خود اعلام کرد: «به رسمیت شناختن طالبان فعلاً در دستور کار ما نیست اما ارتباطات مردمی وجود دارد.» او همچنین در مسأله حقابه هیرمند، موضع تندی نسبت به دولت طالبان اتخاذ کرده و «سدسازی در افغانستان را برای آسیب رساندن به ایران» معرفی کرده است.

مالکی چه نقشی در باشگاه پرسپولیس داشت؟

از شهریور ۱۳۹۱، فداحسین مالکی به‌عنوان عضو هیئت مدیره باشگاه فرهنگی ورزشی پرسپولیس فعالیت کرد و در مقطعی، رئیس هیئت مدیره این باشگاه شد. باشگاه پرسپولیس، یکی از پرطرفدارترین باشگاه‌های فوتبال ایران، در آن دوره در مالکیت دولتی قرار داشت و مدیریت آن جنجالی محسوب می‌شد.

مالکی در مجلس یازدهم چه نقشی داشت؟

مالکی در انتخابات اسفند ۱۳۹۸، به‌عنوان نماینده دوم حوزه انتخابیه زاهدان به مجلس یازدهم راه یافت و در طول دوره نمایندگی، به‌عنوان عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی فعالیت کرد. در مواضع پارلمانی شاخص خود، به موضوعاتی چون مذاکرات وین، روابط با عربستان، حادثه حرم امام رضا(ع)، میانجی‌گری در اوکراین، و حقابه هیرمند پرداخت.

مالکی برای کدام انتخابات ریاست‌جمهوری ثبت‌نام کرد؟

مالکی در سومین روز ثبت‌نام داوطلبان (شنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۳) در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم ـ که پس از شهادت ابراهیم رئیسی به‌صورت زودهنگام برگزار شد ـ در ستاد انتخابات کشور حاضر شد و خود را به‌عنوان نامزد معرفی کرد. این تحرک، نشانه‌ای از جاه‌طلبی سیاسی او در سطح کلان بود، هرچند که در نهایت، صلاحیت او توسط شورای نگهبان تأیید نشد.

دیدگاه مالکی درباره مذاکرات با عربستان چیست؟

مالکی به‌عنوان عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، در ارتباط با مذاکرات ایران و عربستان، رویکرد سازنده اتخاذ کرده است. در یکی از مواضع شاخص خود اعلام کرد: «در جریان مذاکرات با عربستان یک مساله بسیار مهم وجود دارد...» ـ نشانه‌ای از نقش او در تحلیل دیپلماسی منطقه‌ای ایران در دوره مذاکرات بازسازی روابط با ریاض.

آیا فداحسین مالکی همچنان فعال است؟

بله، با وجود اتمام دوره نمایندگی مجلس یازدهم، فداحسین مالکی همچنان به‌عنوان تحلیل‌گر مسائل سیاست خارجی و افغانستان در رسانه‌های ایران فعال است. تحلیل‌های او درباره موضوعاتی چون روابط با طالبان، حقابه هیرمند، سدسازی در افغانستان، و چالش‌های مرزی استان سیستان و بلوچستان به‌طور پیوسته در رسانه‌های شاخص ایران (از جمله ایلنا، اعتماد آنلاین، دیدار نیوز) منتشر می‌شود.

کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبت‌نام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.

پیام‌های توهین‌آمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.

ثبت نام

در ادامه بخوانید

داستان‌های بیشتری که شاید بخواهید بخوانید

باید خواند

پربازدیدهای عبدی مدیا